Hoe werkt een radiator met voetventiel en buisaansluiting: complete gids voor installatie, afstelling en onderhoud

Er bestaat veel onduidelijkheid over het voetventiel van een radiator. Er zijn verschillende types aanwezig waarop we straks terugkomen. Vaak hebben mensen dat sommige radiatoren in hun huis goed werken en andere worden nauwelijks of zeer traag warm. Een andere naam voor het voetventiel is onderblok van een radiator. Bij een radiator heb je een aanvoerleiding met water en een thermostaatkraan (of manuele kraan) waarmee je de verwarming regelt. Je hebt een afvoerleiding die ofwel terug naar de centrale verwarming gaat (1 radiator in het systeem) of naar een volgende radiator. Meestal zit er een plastic kapje op. Dit dien je er af te halen om het voetventiel te kunnen aanpassen. Het wordt gebruikt om de radiatoren in het verwarmingssysteem te balanceren zodat radiatoren gelijkmatig opwarmen. Het wordt ook knijpen van voetventielen van radiatoren genoemd. Omdat je eigenlijk het warm water knijpt naar verder gelegen (verder van de cv ketel) radiatoren. Een onderblok of voetventiel radiator kan ofwel een 1-pijpsblok of 2-pijpsblok zijn. Tevens bestaan er met een kogelkraan die enkel open of toe kunnen staan. Op een 1-pijpsblok staat er vaak vermeld ½.

Eerst moet men de centrale verwarming af zetten. Vervolgens moet u al de kranen van de radiatoren open zetten. Dit doe je door ze kloksgewijs (rechts) te draaien. Bij thermostaatkranen kan u dit met de hand doen. Maar voor de voetventielen zal dit moeilijker zijn. Doe dit nu voor alle radiatoren.

Waarom inregelen en balanceren?

Inregelen is het afstemmen van de waterdoorstroom van je radiatoren, zodat je overal dezelfde (lage) retourtemperatuur krijgt. Zo levert je cv-ketel meer rendement, bespaar je op je gasverbruik en worden je ruimtes gelijkmatiger warm. De onderstaande tutorial geeft al een basis om het zelf te doen, kijk ook even waar jij de radiatoren kunt inregelen. Twee stickers of magneten voor elke radiator die je gebruikt werken het makkelijkst. Verwijder voor het plakken even de transparante beschermfolie, dan leest de sticker of magneet beter af. Plak bij iedere radiator die je gebruikt een sticker bij de aanvoer en bij de retour. Met de magneten kun je dat ook met minder doen door ze te verplaatsen.

Materiaal en voorbereiding bij aansluiten van een radiator

• Alvorens je een nieuwe radiator kan aansluiten, is het wel belangrijk om enkele maatregelen te nemen. We gaan er in dit scenario van uit dat je een oude radiator gaat vervangen en deze dus nog moet afsluiten.
• Om dit veilig te kunnen doen, is het van groot belang de stekker uit de cv-ketel te halen om zo de verwarming uit te schakelen.
• Nu is het tijd om de te vervangen radiator te laten leeglopen en te demonteren. Je begint met de radiatorkraan bovenaan de radiator en het voetventiel onderaan de radiator dicht te draaien.

Onderblok en buisaansluitingen

Nu je radiator gedemonteerd is, kunnen we de nieuwe radiator aansluiten. Zet hiervoor de radiator even verticaal, zodat je iets vlotter kan werken. Neem vervolgens het onderblok bij de hand. Dit onderblok zorgt voor de verbinding tussen de radiator en de aanvoer- en retourleidingen. Breng indien nodig afdichting aan op de schroefdraad (bijvoorbeeld met teflon of afdichtingsdraad) en schroef ze stevig in de aansluitingen van de radiator. Eens het onderblok op de radiator is bevestigd, meet je de afstand van de zijkant van de radiator tot het midden van de eerste aansluiting van het onderblok. Dit is belangrijk om correcte afmetingen te hebben voor het aansluiten van de leidingen. Teken op de achterkant van de radiator het center midden van de aansluiting van het onderblok door met een stift en meet daarna vanuit die aanduiding de afstand met de onderkant van de radiator. Eens je dit gedaan hebt, zet je deze afstand ook over op de muur.

Bevestiging van ophangbeugels

Nu je afmetingen getekend zijn, is het tijd om de ophangbeugels te bevestigen aan de muur. Op de meeste radiatoren zijn er beugels gemonteerd op de achterkant en hoef je enkel nog de ophangbeugels aan de muur te monteren. Meet de afstand van de zijkant van de radiator tot het midden van een ophangbeugel. Nu je de zijkanten weet, kan je hetzelfde doen voor de onderkant. Hiervoor dien je de ophangbeugels, die normaal gezien aan de muur moeten komen, even op de beugels van de radiator te plaatsen om zo de juiste afmetingen te hebben. Eens je dit gedaan hebt, meet je de afstand van de onderkant van de radiator tot de onderkant van de ophangbeugel. Teken dit vervolgens ook uit op de muur. Bevestig nu de ophangbeugels aan de muur. Dit doe je door gaten te boren in de muur en die voorzie je van pluggen en schroeven. Hangen je ophangbeugels op? De beugels hangen op, dit wil zeggen dat de radiator opgehangen kan worden.

Aansluiten van de leidingen en kalibratie

In stap 2 heb je de koppeling vastgeschroefd op de radiator met behulp van het onderblok. In deze stap verwijder je het onderblok terug even, maar zorg je ervoor dat de koppeling wel op zijn plaats blijft zitten in de radiator. Nu je radiator bevestigd is aan de muur, kunnen we beginnen met het aansluiten. Beginnen doen we met de knelkoppelingen te verwijderen van het onderblok. Zet het onderblok even op de aanvoer en afvoer aansluiting en teken af waar de meerlagenbuis eventueel ingekort moet worden. Kort vervolgens de Alpex of meerlagenbuis in met een tang. Zijn je leidingen al op de correcte lengte? Kalibreer vervolgens de meerlagenbuis met een kalibreerhulpstuk voordat je de knelkoppelingen monteert, zodat de buis opnieuw perfect rond is en de koppelingen correct en lekvrij gemonteerd kunnen worden. Door het afsnijden van de meerlagenbuis zullen de rondingen van de buizen namelijk niet meer mooi rond zijn. Een kalibreerhulpstuk zorgt opnieuw voor juiste en mooie rondingen waardoor je de koppelingen beter kan bevestigen. Eens je de meerlagenbuis gekalibreerd hebt, is het tijd om het onderblok aan te sluiten op de meerlagenbuis.

Aangezien de meeste radiatoren een stijgbuis in de radiator hebben, is het niet nodig om deze nog manueel te installeren. De radiatorkraan of thermostatische kraan moet wel nog geïnstalleerd worden. Deze is vlot te installeren en hoef je enkel op de voorziene plek vast te draaien. Zowel radiatorkranen als de voorziene aansluiting voor de kraan zijn beide voorzien van een schroefdraad voor een vlotte en simpele montage. Belangrijk hierbij is wel dat je de thermostatische kraan op standje vijf zet voor je ze vast draait. Monteer aan de andere kant van de radiator een radiatorstop of blindstop. Aangezien je sommige radiatoren langs twee kanten kan aansluiten, wil dit zeggen dat er bijvoorbeeld bij een rechtse aansluiting links nog een opening kan zijn. Dit kan je afwerken met een blindstop. Vervolgens monteer je bovenaan de radiator de ontluchter. En voilà , je radiator is klaar voor gebruik. Volg je dit handig stappenplan dan kan je zelf makkelijk en correct een radiator aansluiten of installeren. Zo heb je zelf 100% controle over de kozen materialen en bespaar je op installatiekosten van een vakman.

Voetventiel: werking, functies en voordelen

Het voetventiel bevindt zich meestal onderaan de radiator, vaak afgedekt met een plastic kapje. Door dit ventiel dicht te draaien, kan de radiator worden afgesloten. Het voetventiel kan met een inbussleutel worden bediend. Een stand van 0% betekent dat er geen water naar de radiator gaat, maar dat de volledige aanvoer direct naar de retour wordt geleid. Een stand van 100% betekent dat de radiatorkraan de flow regelt. Het voetventiel speelt ook een rol bij de warmteverdeling tussen verschillende radiatoren. Een niet goed afgesteld voetventiel kan zorgen voor een ongelijke warmteverdeling, waardoor de ene radiator veel warmer wordt dan de andere. Bij een middenonder- of zij-onder aansluiting komen de aanvoer en retour parallel aan elkaar (vaak op 50 mm hartafstand) in de radiator. In plaats van met een losse radiatorkraan en voetventiel te werken, kies je dan vaak voor een zogenoemde H- of zij-onderblok. Hierbij zijn de radiatorkraan en voetventiel samengevoegd in een enkel product. Dit maakt de installatie nog eenvoudiger en ziet er daarnaast een stuk strakker uit.

Samengevat, een goed werkend verwarmingssysteem draait om balans, comfort en efficiëntie. Daarnaast levert een voetventiel veel voordeel op bij installatie en onderhoud aan jouw radiatoren en geniet je van een strakker afgewerkt interieur. De meeste radiatoren zijn voorzien van een voetventiel op de afvoerleiding. Door dit voetventiel dicht te draaien kunt u een radiator eenvoudig demonteren zonder dat u de hele installatie hoeft af te tappen. Maar hoe werkt dat eigenlijk: een voetventiel dichtdraaien? Gaat u een radiator afkoppelen omdat deze aan vervanging toe is? Dit is geen ingewikkelde klus en met een kleine voorbereiding kunt u dit heel gemakkelijk zelf. Om geknoei met water te voorkomen zijn er een aantal zaken waar u extra op moet letten. Eén van de belangrijkste stappen is het dichtdraaien van de radiatorkraan én het voetventiel. Dit voetventiel zit links of rechts onderaan de radiator en is meestal afgedekt met een plastic kapje. Om het voetventiel dicht te draaien moet u eerst dit kapje verwijderen.

Verder lezen: waterzijdig inregelen en debiet

Inregelen met een voetventiel is het makkelijkst als je geen radiatorkranen met automatische debietregeling gebruikt; dan vindt de regeling grotendeels in het voetventiel plaats. Wil je meer weten over radiatorkranen met automatische debietregeling? lees ons blog hierover. Voetventielen zijn ook handig bij onderhoud: sluiten van een radiator zonder het hele systeem leeg te laten lopen. Daarnaast zorgen ze voor nette afwerking bij designradiatoren en bieden ze controle over de warmteverdeling in meerdere kamers.

Eenpijpssysteem, balans en ontluchten

Het Eenpijpssysteem kenmerkt zich door één leiding voor zowel aanvoer als retour; de afvoer van de ene radiator dient als aanvoer voor de volgende. Om dit te compenseren moeten radiatoren verder van de ketel vaak groter zijn. Het voetventiel speelt hierbij een cruciale rol bij de balans. Een 50% onderblok laat water doorstromen wanneer de radiator gesloten is, een 100% onderblok zorgt ervoor dat al het water naar de volgende radiator gaat, mits de leidingen dit toelaten. Belangrijk is eveneens de ontluchting van het systeem: lucht hindert de warmteoverdracht en dient regelmatig verwijderd te worden. Moderne systemen gebruiken vuil- en luchtafscheiders om dit te automatiseren.

Installatie- en afstelstappen (samenvatting)

1. Schakel de cv-ketel uit en laat radiatoren afvloeien bij demontage.
2. Verwijder het kapje van het voetventiel en draai het ventiel dicht indien nodig.
3. Monteer het onderblok, sluit de buizen aan met de juiste lengtes en kalibreer de meerlagenbuis.
4. Bevestig de radiatorkraan en eventueel een blindstop aan de andere kant van de radiator.
5. Monteer de ontluchter bovenaan en hang de radiator op de muurbeugels.
6. Vul en ontlucht het systeem indien nodig; controleer op lekken en pas waar nodig aan.
7. Voer waterzijdig inregelen uit op alle radiatoren (indien geen automatische debietregeling wordt gebruikt).

Praktische tips en FAQ

• Maak van tevoren duidelijke aantekeningen van which voetventiel in welke stand staat en markeer indien nodig de stand met een marker.
• Forceer een voetventiel nooit. Als het ventiel vastzit, gebruik een druppel kruipolie en laat rusten voordat je probeert te draaien.
• Bij verouderde radiatoren: controleer of er wel een voetventiel aanwezig is; sommige oudere systemen gebruiken enkel een kniekoppeling.
• Als je radiator na installatie nog koud is aan de onderkant, controleer de knelkoppelingen en de afdichtingen, en controleer de juiste afmetingen van buizen.

tags: #radiator #met #voetventiel #en #buis