Soorten radiatorafsluiters en thermostaatkranen: werking en verschillen

Wil jij de temperatuur in verschillende ruimtes in je woning apart instellen? Dat is niet alleen heel erg comfortabel, het beperkt ook energieverlies. Er is een eenvoudige oplossing om de temperatuur slim te regelen: Thermostatische kraan (of thermostaatkranen).

De voordelen van zoneverwarming Dé ideale temperatuur in huis bestaat niet, want het optimale binnenklimaat verschilt per kamer. Mag het in de woonkamer lekker warm zijn, bijvoorbeeld 21 of zelfs 22 graden, in je slaapkamer wil je liever dat de temperatuur lager is, zo'n 15 graden. Overdag mag het trouwens best een graadje frisser zijn dan wanneer je net uit bed of bad komt. Hou er wel rekening mee dat je elke graad hoger voelt op je energierekening.

Werking thermostatische kraan

Je bereikt zo’n gevarieerd binnenklimaat met een slimme thermostaat en zoneverwarming via slimme thermostaatkranen op je radiatoren. Door de temperatuur van elke radiator individueel in te stellen, zorg je er moeiteloos voor dat het nergens in huis een graad te warm of te koud is.

Hoe werkt zo’n thermostatische kraan precies? Binnenin zit een vloeistof, gel of gas dat uitzet of krimpt onder invloed van de omgevingstemperatuur. Is het warm genoeg, dan stroomt er minder warm water door de radiator. Wordt het te fris, dan zet je verwarming een tandje bij. Zo krijg je een constante kamertemperatuur.

Zoneregeling met Vasco Climate Control

Met Vasco Climate Control regel je automatisch het binnenklimaat. Daarvoor installeer je digitale thermostaatknoppen op je radiator, die draadloos gekoppeld zijn met het internet. Er is geen elektrische aansluiting nodig.

Met het Vasco Climate Control-regelsysteem programmeer je in elke ruimte de gewenste temperatuur. Zo beperk je je energieverbruik. Deze slimme regeling voor je verwarming houdt onder meer rekening met de opwarmtijd van de ruimte en is bijzonder makkelijk te bedienen via de Vasco-app.

Thermostaatkranen of kamerthermostaat?

De combinatie van thermostatische kranen en een slimme thermostaat is ideaal voor een efficiënte klimaatregeling. Onze digitale thermostaatknoppen zijn er niet alleen voor nieuwe Vasco-designradiatoren: je kunt ze meestal ook op bestaande radiatoren installeren. Maar hoe werkt zo een thermostatische kraan eigenlijk en wat is het verschil met een gewone radiatorkaan?

Wat is een radiatorkraan?

Een radiatorkraan, ook wel radiatorkop genoemd, regelt de aanvoer van warm water van je cv-installatie richting je radiatoren. Met een gewone radiatorkop, kan je de paneelradiator, verticale radiator of handdoekradiator bedienen. Met een gewone radiatorkraan is het niet mogelijk om de ruimtetemperatuur automatisch te regelen. Je kan deze wel gedeeltelijk opendraaien op gevoel, maar dit kan te veel of te weinig zijn. Dit kan ervoor zorgen dat je kamer niet volgens jouw wensen is opgewarmd. Daarom heb je bij een gewone radiatorkraan, bijna alleen maar de keuze tussen dicht of open.

Stel nu dat je over heel je woning gebruikmaakt van gewone radiatorkranen en je wil graag de woonkamer opwarmen tot 23 graden. De radiatorkranen in je woonkamer staan allemaal open en de radiatoren beginnen op hun beurt op te warmen. Ondertussen staan de radiatorkranen boven in je slaapkamer ook open, waardoor deze kamer ook begint op te warmen. Aangezien een slaapkamer vaak kleiner is, kan deze snel te warm worden. Dit leidt tot onnodig energieverbruik en minder comfort.

Wat is een thermostatische kraan?

Bij een thermostatische kraan is dit principe anders. Wanneer je gebruikmaakt van thermostatische radiatorkranen kan je verschillende ruimtes veel efficiënter opwarmen. Stel nu dat je veel tijd doorbrengt in een warme woonkamer van 23 graden, maar graag in een lauwe kamer slaapt die niet te koud of te warm is. Met een thermostatische kraan is deze temperatuur perfect in te stellen. In je woonkamer kan je de thermostatische kranen volledig opendraaien aangezien deze kamer groot is en opgewarmd moet worden. Je slaapkamer daarentegen moet lauw blijven en is ook minder groot. Hier kan je de thermostatische radiatorkraan instellen op bijvoorbeeld stand 2. Op die manier wordt de kamer minder opgewarmd, maar heb je wel een aangename temperatuur om te slapen.

Een thermostatische radiatorkraan bestaat uit twee belangrijke onderdelen: het lichaam en de thermostaatkop. Het eerste onderdeel, het lichaam, is het stuk dat effectief op de radiator is aangesloten. Het tweede onderdeel is de thermostaatkop. In het lichaam bevindt zich een staafje, dat zorgt voor het openen en afsluiten van de warm water toevoer naar de radiator. Dit staafje wordt bediend door het tweede onderdeel van de thermostatische kraan, de thermostaatkop. Deze beschikt over verschillende standen. Gemiddeld komt stand 3 overeen met ongeveer 20 à 21 graden en stand 4 met ongeveer 22 à 24 graden. De exacte waarden kunnen verschillen per merk. De temperatuur exact instellen is niet mogelijk, aangezien ieder merk hier anders mee omgaat.

Zo heb je merken zoals Begetube en Heimeier die dit op een andere manier indelen. In die thermostaatkop zit een balg, die de omgevingstemperatuur kan meten en bijsturen. Deze balg bevat componenten zoals vloeistof, gel of gas. Wanneer deze componenten op temperatuur komen, zullen ze uitzetten en het staafje dicht duwen. In deze situatie nemen we aan dat er gewerkt wordt met gas in een kleine ballon in de radiatorkop. Stel nu dat je thermostaatkop is ingesteld op stand 3, dat overeenkomt met ongeveer 23 graden. De radiator zal op zijn beurt beginnen opwarmen aangezien het staafje in het lichaam volledig openstaat. Wanneer de 23 graden bereikt wordt, zal het gas in de thermostaatkop uitzetten en zo het staafje dicht duwen. Op die manier wordt de toevoer van warm water afgesloten. Zakt de temperatuur terug onder de 23 graden, dan zal het gas krimpen en komt het staafje terug naar boven.

Het is verstandig om je thermostatische kop op een vaste stand te zetten. Als je de thermostaatkop veel verzet, kan het gebeuren dat het vaak te snel warm is in een kamer en het vervolgens te snel afkoelt. Op die manier moet je voortdurend aan je thermostaatkop draaien. Als je de thermostaatkop op een vaste stand laat staan, heb je een constante verwarming van de ruimte aangezien hij automatisch sluit als de gewenste temperatuur bereikt is.

Nieuwe thermostatische kraan kopen?

Op zoek naar een of meerdere (slimme) thermostatische kranen voor jouw project? Ga voor slimme verwarming en bespaar op je energierekening. Heb je nog vragen over de werking van een thermostatische kraan of over een van onze producten? Neem gerust contact op met onze Solyd-specialisten!

Wat is het verschil tussen een thermostaatknop en een radiatorkraan? Hoe werkt een thermostaatknop? Met een thermostaatknop kun je de gewenste temperatuur in de kamer regelen. In de knop zit een speciaal element dat gevoelig is voor de omgevingstemperatuur in de kamer. Als het koud is kan er warm CV-water naar de radiator stromen. Het thermostatisch element in de knop staat dan helemaal open. Hoe warmer het wordt, hoe verder het element de kraan dichtknijpt en hoe minder warm water er dus naar de radiator stroomt. Een radiatorkraan kan de temperatuur niet regelen. Door te draaien aan de knop varieert slechts de grootte van de opening in de kraan. De aanvoer van warm CV-water naar de radiator wordt niet minder naarmate de kamer warmer wordt.

Een standaard thermostaatknop. Een radiatorkraan. Handkranen zijn te herkennen aan het aantal slagen die nodig zijn om de kraan open of dicht te draaien. De afsluiter is het metalen deel waar het verwarmingswater doorheen loopt. De knop wordt op de afsluiter gemonteerd met een schroef of met een kliksysteem. De meestvoorkomende schroefsystemen zijn van Heimeier, Comap en SAR (in metrische maten M30 of M28). De knop is de grote, meestal witte of chroomkleurige, draaiknop waarmee je de temperatuur instelt. Vaak staat er een merk op afgedrukt. Een veelgehoord misverstand is dat het water uit de leiding stroomt als je de thermostaatknop losmaakt van de afsluiter. Dat is niet zo. Een slimme thermostaatknop is alleen geschikt voor afsluiters van thermostaatkranen, en vervangen de "domme" thermostaatknop. Slimme thermostaatknoppen zijn niet geschikt voor montage op handkranen. Heb je handkranen? Er zijn afsluiters van verschillende soorten, maten, merken en jaartallen in omloop. De meest voorkomende is de M30 variant, zoals in de afbeelding. Slimme thermostaatknoppen passen altijd op standaard afsluiters. Je kunt eenvoudig zelf bepalen of je een M30 variant hebt door de knop van de thermostaatknop te demonteren en vervolgens de diameter van de schroefdraad van de afsluiter (liefst met een schuifmaat) te meten. Heeft de schroefdraad een andere diameter (vaak 28 mm)? Of zie je helemaal geen schroefdraad, maar iets dat lijkt op een kliksysteem? Dan heb je een afsluiter-adapter nodig. Adapters voor de meest voorkomende "niet M30" afsluiters (o.a. Danfoss) worden meegeleverd met de slimme thermostaatsknoppen. Adapters voor de Heatapp! Stel hem!

Infographic: Verschillende typen radiatorkranen en thermostaatkranen

Voor het klimaat is het goed om minder gas te verbruiken. Een modulerende klokthermostaat in de woonkamer helpt daarbij. Zo'n thermostaat laat de cv-ketel op verschillende standen branden, dat noemen we 'moduleren'. Als er minder warmte nodig is, brandt de ketel ook minder hard. Op deze manier werkt je cv-ketel een stuk zuiniger dan met een eenvoudige aan-uit klokthermostaat. Met een kloktherstaat in de woonkamer kan je instellen op welke tijden de verwarming aan en uit moet gaan, bijvoorbeeld als je opstaat of naar bed gaat. Dat gebeurt dan automatisch, je hoeft er zelf niet meer aan te denken. Daardoor brandt de verwarming niet op tijden dat dit niet nodig is, en dat zorgt meteen voor een lagere energierekening. Met thermostaatknoppen op de radiatoren van de slaapkamers, wc en badkamer kun je de verwarming in die ruimtes regelen.

Tips voor de thermostaat

Kosten en besparingen Met een modulerende thermostaat werkt je cv-ketel slimmer en zuiniger. De thermostaat 'praat' met je cv-ketel en geeft door hoe hard of zacht de ketel moet branden. Een cv-ketel die op een laag pitje brandt, is een stuk zuiniger dan een ketel die voluit brandt. Moduleren bespaart zo’n 3% op de stookkosten. Een modulerende thermostaat is te koop vanaf zo’n € 80. Een modulerende klokthermostaat kost zo’n € 150, daarmee kan je makkelijk automatisch een zuinig stookprogramma gebruiken. Daar bovenop zijn er allerlei extra’s beschikbaar die het gemak en comfort verhogen, bijvoorbeeld bediening op afstand via de smartphone of zelflerend opwarmen.

Op elke radiator, convector of vloerverwarming kun je een thermostaatknop zetten. Zo'n knop wordt ook wel thermostatische radiatorkraan of thermostaatkraan genoemd. Met een thermostaatknop kun je een paar procent besparen op je verwarmingskosten. De knop zorgt ervoor dat de radiator dicht gaat als de ingestelde temperatuur in de kamer is bereikt. Stand 3 is ongeveer 20 graden. Met een thermostaatknop wordt het niet te warm in de kamer. Dat is anders met een gewone radiatorknop: die kan alleen open en dicht en blijft warmte afgeven als hij open is. In kamers waar je niet bent, is het verstandig om de thermostaatknop dicht te draaien, zodat je daar niet onnodig verwarmt.

In de woonkamer géén thermostaatknoppen In de woonkamer heb je géén thermostaatknoppen nodig op de radiatoren, sterker nog: die zijn af te raden. In de woonkamer regelt de (klok)thermostaat die aan de muur hangt de verwarming. Daarvoor moeten de radiatorkranen in de woonkamer altijd helemaal open staan, anders werkt de cv-ketel niet meer goed. Neem in de huiskamer dus gewone knoppen op de radiatoren en draai die helemaal open. Je kunt de knoppen ook laten weghalen door de monteur: dan kun je ze ook niet per ongeluk dicht draaien.

Wat kost een thermostaatknop? Thermostaatknoppen zijn te koop voor € 30. Dat is zo'n € 15 meer dan een standaard radiatorknop. Er zijn ook elektronische radiatorkranen te koop die je van afstand kunt regelen, die zijn duurder. Als je een nieuwe radiator laat plaatsen, is het slim om er meteen een thermostaatknop op te laten zetten: dat kost bijna niks extra. Let op: in de woonkamer (waar de kamerthermostaat hangt) moet je géén thermostaatknoppen op de radiatoren zetten.

Nieuwe cv-ketel of warmtepomp? Ga je de cv-ketel vervangen of krijg je een warmtepomp? Dan moet je sinds 10 maart 2020 in elke kamer afzonderlijk de temperatuur kunnen regelen (dit staat in artikel 6:55a van het Bouwbesluit 2012). In de woonkamer doe je dat met een klokthermostaat of kamerthermostaat. In de andere kamers kan het met een thermostaatkraan op de radiator(en). Als je die nog niet hebt, moet je de radiatorkoppen (laten) vervangen. Voor 4 radiatoren kost dat ongeveer € 120, plus de kosten voor de monteur. Elektronische kranen die je van afstand regelt zijn duurder. Vraag de installateur wat bij jou handig en mogelijk is.

Kosten thermostaatknoppen verdien je terug Als je handig bent, kun je de knoppen zelf vervangen. In ruimtes waar je elke dag de verwarming aan hebt, verdien je de aanschafkosten binnen 2 winters terug via een lagere energierekening. In ruimtes die je niet altijd verwarmt, is de terugverdientijd langer. Laat je ze vervangen door een monteur, dan komen er kosten bij en duurt het ook langer voor je terugverdient.

Klokthermostaat: meer gemak Met een klokthermostaat blijft jouw huis stabiel op de gewenste temperatuur, zonder dat je te hard hoeft te stoken. Je stelt één keer in wat de temperatuur moet zijn tijdens bepaalde perioden, en de thermostaat voert dat programma automatisch uit. Meer gemak en comfort dus! En minder stookkosten dan bij een simpele kamerthermostaat, want je kunt niet meer vergeten de verwarming laag te zetten. Let goed op dat je thermostaat modulerend is. Met een modulerende thermostaat werkt de cv-ketel zuiniger.

Een modulerende cv-ketel stookt hard bij veel vraag naar warmte, en brandt zachter bij minder vraag. Dat is energiezuinig. In een lage stand gebruikt een hr-ketel weinig gas en haalt hij ook nog eens de meeste energie uit het gas dát hij verbruikt. Let op dat lang niet elke (klok)thermostaat ook modulerend is. Of dat zo is kun je opzoeken in de gebruikershandleiding.

Gemak en flexibiliteit Bij sommige kloktherstand kunnen meerdere programma's ingesteld worden, met bijvoorbeeld andere tijden voor werkdagen en het weekend, of zelfs voor elke dag van de week. Je kunt altijd tijdelijk van een programma afwijken ('overrulen'), zodat je de temperatuur even hoger of lager kunt zetten. De geprogrammeerde instellingen verdwijnen dan niet. Sommige thermostaten kan je ook met een app op de telefoon bedienen, handig als je bijvoorbeeld eerder of later thuis bent dan normaal. Kijk voor de mogelijkheden op Slimme thermostaat.

Zelflerend en weersafhankelijk Een zelflerende thermostaat onthoudt hoe lang het duurt voordat de woning opwarmt. Hij zorgt dat het huis op de ingestelde tijd op temperatuur is. Dat is prettig, maar het is niet per se zuiniger, er gaat namelijk ook wat energie verloren doordat de cv-ketel eerder aangaat. Vind jij het tijdens het opwarmen al comfortabel genoeg in huis, dan heb je geen zelflerende thermostaat nodig. Je stelt de verwarming dan gewoon in op het moment dat je opstaat en naar de woonkamer gaat.

Leren van het weer Als het buiten ineens kouder wordt, reageert de zelflerende thermostaat ook: binnen een paar dagen start de ketel automatisch eerder op. Bij een weersafhankelijke thermostaat wisselt ook de maximumtemperatuur van het cv-water: als het erg koud is wordt het cv-water warmer (en warmt het dus sneller op in huis), op zachte dagen wordt het cv-water wat minder warm. Daardoor werkt de ketel iets zuiniger en is het in huis ook bij koud weer comfortabel.

Bedienen op afstand Sommige klokthermostaten kan je via internet (dus ook met een smartphone) bedienen. Dat is handig als je onverwacht eerder of later thuis bent dan anders: je kan het ingestelde programma dan van een afstand 'overrulen'. Kijk voor meer informatie op Slimme thermostaat.

Thermostaatknop goed gebruiken Thermostaatknoppen op de radiatoren zorgen ervoor dat de temperatuur in een kamer niet boven de ingestelde temperatuur komt, maar ze kunnen geen warmte vragen. Als de woonkamer op temperatuur is gaat daar geen warmte naartoe, en dus ook niet naar de andere kamers. Je kunt dit op verschillende manieren oplossen. Gebruik een draadloze kamerthermostaat en neem die mee naar de kamer waar warmte nodig is. De cv reageert dan op de temperatuur in die ruimte. Zet de thermostaatkraan wel iets hoger dan de temperatuur waar de draadloze kamerthermostaat op staat, anders houdt de thermostaatkraan de opwarming tegen. En draai de thermostatische kranen laag in kamers die je helemaal niet gebruikt. Gebruik een extra kamerthermostaat met voorrangsregeling (comfortregeling), bijvoorbeeld voor een werkkamer. De kamerthermostaten sturen allebei de cv-ketel aan, zodat allebei de ruimtes warm worden. Nieuw zijn domoticasystemen: dat zijn kamerthermostaten per ruimte die temperatuur draadloos doorgeven aan de ketel en de thermostaatkranen. Zo'n systeem kun je via internet aansturen. Gebruik een systeem met digitale radiatorknoppen met ‘afstandbediening’ van de kamerthermostaat. Je kunt dan in elke kamer zorgen dat de cv-ketel gaat branden door de thermostaatkraan hoger te zetten.

Vind een installatiebedrijf Het gebruik van een klokthermostaat is makkelijk, maar het inregelen van de verwarming kan een klus zijn voor de specialist. De thermostatische regeling is extra belangrijk als jouw woning veel glas heeft aan de zonkant van het huis. Thermostaten stemmen de warmte van de verwarmingsinstallatie dan snel af op de warmte die de zon levert. Radiatorkranen zijn onmisbaar voor een efficiënte warmteafgifte en dragen bij aan de uitstraling van je interieur. Of je nu kiest voor een handbediende of thermostatische uitvoering, een haakse of rechte aansluiting - er is altijd een kraanset die past bij jouw wensen en stijl.

Infographic: Radiatorkranen en thermostaatkranen in verschillende typen

tags: #radiator #soorten #afsluiters #thermostaat