Hoe werkt een radiator thermostaat met draad: een diepgaande gids voor zoneverwarming

Wil jij de temperatuur in verschillende ruimtes in je woning apart instellen? Dat is niet alleen heel erg comfortabel, het beperkt ook energieverlies. Er is een eenvoudige oplossing om de temperatuur slim te regelen: Thermostatische kraan (of thermostaatkranen).

Waarom zoneverwarming en thermostaatkranen?

De voordelen van zoneverwarming. Dé ideale temperatuur in huis bestaat niet, want het optimale binnenklimaat verschilt per kamer. Mag het in de woonkamer lekker warm zijn, bijvoorbeeld 21 of zelfs 22 graden, in je slaapkamer wil je liever dat de temperatuur lager is, zo'n 15 graden. Overdag mag het trouwens best een graadje frisser zijn dan wanneer je net uit bed of bad komt. Hou er wel rekening mee dat je elke graad hoger voelt op je energierekening.

Werking thermostatische kraan

Je bereikt zo’n gevarieerd binnenklimaat met een slimme thermostaat en zoneverwarming via slimme thermostaatkranen op je radiatoren. Door de temperatuur van elke radiator individueel in te stellen, zorg je er moeiteloos voor dat het nergens in huis een graad te warm of te koud is.

Hoe werkt zo’n thermostatische kraan precies? Binnenin zit een vloeistof, gel of gas dat uitzet of krimpt onder invloed van de omgevingstemperatuur. Is het warm genoeg, dan stroomt er minder warm water door de radiator. Wordt het te fris, dan zet je verwarming een tandje bij. Zo krijg je een constante kamertemperatuur.

Zone-regeling met Vasco Climate Control

Met Vasco Climate Control regel je automatisch het binnenklimaat. Daarvoor installeer je digitale thermostaatknoppen op je radiator, die draadloos gekoppeld zijn met het internet. Er is geen elektrische aansluiting nodig.

Met het Vasco Climate Control-regelsysteem programmeer je in elke ruimte de gewenste temperatuur. Zo beperk je je energieverbruik. Deze slimme regeling voor je verwarming houdt onder meer rekening met de opwarmtijd van de ruimte en is bijzonder makkelijk te bedienen via de Vasco-app.

Thermostaatkranen versus kamerthermostaat

De combinatie van thermostatische kranen en een slimme thermostaat is ideaal voor een efficiënte klimaatregeling. Onze digitale thermostaatknoppen zijn er niet alleen voor nieuwe Vasco-designradiatoren: je kunt ze meestal ook op bestaande radiatoren installeren. Op je thermostaatkraan zie je cijfers of streepjes, maar nergens 18°C of 21°C. Toch regelt die kraan heel precies jouw kamertemperatuur. Veel mensen ontdekken hun thermostaatkraan pas echt wanneer ze bewuster willen verwarmen. Het blijkt geen simpele aan/uit-knop: elke stand reageert op de omgeving.

Stand 3 geeft 20°C in de ene kamer, maar 19°C in de andere. Waarom geen graden? Een thermostaatkraan werkt met een thermostatische balg. Dat is een capsule gevuld met vloeistof, gel of gas die uitzet bij warmte en krimpt bij koude. Die balg opent of sluit de watertoevoer naar je radiator, afhankelijk van de temperatuur in de kamer. Maar die temperatuur hangt van méér af dan alleen de radiator zelf: Een koude buitenmuur trekt warmte weg, een raam in de zon straalt warmte af, en de radiator combineert met die invloeden. Daarom kan geen enkele fabrikant garanderen: "Stand 3 = exact 20°C." Het hangt af van jouw kamer.

De cijfers 1 tot 5 zijn comfortstanden. Onderstaande tabel geeft bij benadering het aantal graden Celsius per stand, inclusief advies voor welke ruimte ze geschikt zijn. Tip: Noteer je ideale standen per kamer op een stickertje naast de kraan.

Standen en aanbevolen ruimtes

• Stand 1: ongeveer 14-15°C - minder verwarmingsruimtes, bijv. opslag of hal
• Stand 2: ongeveer 17-18°C - slaapkamers of weinig gebruikte kamers
• Stand 3: ongeveer 20°C - woonkamer, normale leefruimtes
• Stand 4: ongeveer 22°C - badkamers of ruimtes die snel frisser worden
• Stand 5: hoger dan 22°C - zeer warme ruimten of bij uitzonderlijk koud weer

De beste manier om je thermostaatkranen af te stellen: experimenteren en met rust laten. Stap 1: Start met de aanbevolen stand voor je ruimte (zie tabel). Woonkamer? Zet op 3. Slaapkamer? Probeer 2-3. Stap 2: Geef het tijd. Wacht minstens een dag voordat je oordeelt. Een thermostaatkraan reageert geleidelijk en houdt rekening met wisselende omstandigheden (zon, buitentemperatuur, andere warmtebronnen). Stap 3: Draai bij in kleine stapjes. Te koud? Draai één cijfer hoger, niet meteen naar stand 5. Te warm? Eén cijfer lager, niet helemaal dicht.

Wat werkt er niet meteen?

Ochtend meteen naar stand 5 draaien omdat het fris is → de kraan verwarmt niet sneller, alleen langer. Bij warmte de kraan op * zetten → je riskeert te veel afkoeling en moet later weer opwarmen. Laat de balg zijn werk doen.

Radiatoren en thermostaatkranen in de praktijk

Radiatoren worden steeds vaker voorzien van een thermostaatkraan in plaats van een handbediende radiatorkraan. Het voordeel van een thermostaatkraan is dat de temperatuur in een kamer automatisch op een gelijk niveau blijft. Radiatoren zijn verbonden met uw Cv-ketel en zorgen voor het verwarmen van uw huis. De radiatorkraan reguleert de watertoevoer vanuit de Cv-ketel naar de radiator. Met een gewone handkraan bepaalt u handmatig de watertoevoer door aan de radiatorknop te draaien.

Bij een thermostaatkraan is dit niet nodig. De temperatuurmeter in de thermostaatkraan meet de temperatuur in de kamer en bepaalt zelf hoeveel watertoevoer er naar de radiator nodig is. Als de temperatuur daalt zal de thermostaatkraan automatisch zorgen dat er warm water wordt aangevoerd zodat de temperatuur weer gaat stijgen. Een thermostaatkraan wordt ook wel thermostatische radiatorkraan genoemd. De kraan bestaat uit een afsluiter en een knop. De afsluiter is het metalen onderdeel dat aan de radiator gemonteerd wordt. Hier loopt het verwarmingswater doorheen.

Thermostaatkranen, thermostaatkoppen en handbediende radiatorkranen zijn er in verschillende soorten en maten. Het eerste bekende voorbeeld van het thermisch kunnen regelen van installaties dateert uit 1885. De ontdekker hiervan is Albert Butz, maar uit de geschiedenis blijkt dat de Romeinen hun verwarmingssystemen, het zogenaamde hypocaustum, in hun gebouwen al thermisch regelden. Het is bekend dat een thermostaatkraan een kraan is die automatisch de temperatuur regelt op de temperatuur die vooraf is ingesteld en gebaseerd op de gemeten temperatuur.

In de praktijk weet niet iedere gebruiker hoe dit werkt. Toch is het van belang dat de werking van de thermostaatkraan bij de gebruiker bekend is. Vroeger moest men de gewone radiatorkraan in de kamer steeds maar weer open en/of dicht draaien om uiteindelijk ongeveer de gewenste temperatuur te verkrijgen. De warmte die dan nog in de radiator zit werd alsnog aan de ruimte afgestaan, waardoor men het gevoel kreeg net iets te laat aan de kraan te hebben gedraaid. Een thermostatische radiatorafsluiter is een automatische afsluiter die wordt bediend door een uitzetelement. In een thermostatische radiatorkraan zit een vloeistof of wasbolletje die de temperatuur in de ruimte opmeet en automatisch krimpt of uitzet. Het bolletje bedient daarmee de onderliggende radiatorkraan in het CV-water. Door het instellen van de thermostaatkraan op een bepaalde waarde (vaak 1 t/m 5), is het mogelijk de temperatuur in die ruimte helemaal zelf te bepalen. De kraan wordt geheel automatisch geregeld. Zo ontstaat er een veel constantere ruimtetemperatuur, dan met een gewone radiatorkraan. Een bijkomend voordeel en veelal een goede reden om over te stappen op het aanbrengen van thermostaatkranen, is uiteraard het energiebesparende karakter. De overschotten aan warmte die niet gewenst zijn, worden dan namelijk automatisch voorkomen door de werking van de thermostaatkraan zelf.

Thermostatische radiatorkranen worden óók veel toegepast om de minder warmte vragende ruimten in huis of kantoren te regelen. Dit is een goede methode waarmee ook energie bespaard wordt. De thermostatische radiatorkraan zal de ruimte afregelen op de ingestelde temperatuur, dus altijd de juiste temperatuur voor die betreffende ruimte. Ervaringen leren dat al gauw een besparing van 5% à 8% per jaar gerealiseerd kan worden op de energiekosten. Binnen enkele jaren zijn de investeringen voor het aanbrengen van thermostaatkranen terugverdiend.

Ieder stand (en ook de locatie van de thermostaatkraan) is van groot belang voor de goede werking ervan. Een goed voorbeeld is de (design)radiator in de badkamer. Op het onderstaande voorbeeld zit de thermostatische radiatorkraan onderaan de radiator. Dit is de juiste plaats. Op deze wijze wordt warmte die de radiator afgeeft als de kraan openstaat niet langs de thermostatische radiatorkraan gevoerd, want dan zou deze niet de warmte van de badkamer ‘voelen’, maar alleen ‘denken’ dat de ruimte al op temperatuur is. Omdat de afgegeven warmte stijgt, geeft de radiator net zo lang warmte af totdat de lucht die aan de vloerzijde wordt aangezogen de thermostatische radiatorkraan laat ‘voelen’ dat de ruimte op de gewenste temperatuur is. Pas dan regelt de thermostatische radiatorkraan de warmte terug en de ruimte precies afregel op de ingestelde en dus gewenste temperatuur.

De thermostatische radiatorkraan moet dus zo min mogelijk beïnvloed worden door de warmte die wordt afgegeven door de radiator die hij zelf regelt. Zit de thermostatische radiatorkraan bovenaan de radiator, zal dit vaak tot klachten leiden. Een veel voorkomend probleem is dat de thermostatische radiatorkraan rechtop in plaats van horizontaal is gemonteerd. De knop moet (meestal) horizontaal zitten. Hierdoor wordt de voeler (binnenin) niet beïnvloed voor de warmte welke de radiator zelf afgeeft. Verder is het noodzakelijk dat de voeler (zoveel mogelijk) vrij is van thermische obstakels zoals gordijnen. De voeler zal dan niet snel sluiten doordat warmte van de zon de sensor beïnvloedt.

De plaats van de thermostaatkraan is essentieel. De thermostatische radiatorkraan is afhankelijk van de ketel of de centrale warmtelevering. Als een thermostatische kraan eenmaal is ingesteld op de gekozen temperatuur en behaaglijkheid van de ruimte, is het beste de kraan slechts in geringe mate te wijzigen of er liever helemaal af te blijven. Een veel voorkomende instelling is stand 3 (circa 20°C). Als het toch gewenst is de temperatuur in de ruimte iets bij te stellen dan kun je dit het beste met heel kleine stapjes doen. Bijvoorbeeld door de knop slechts een halve stand te verstellen. Zo kom je ongeveer overeen met circa 1°C lagere ruimtetemperatuur.

Wat is het verschil tussen thermostaatkop en radiatorkraan?

Met een thermostaatkop kun je de gewenste temperatuur in de kamer regelen. In de knop zit een speciaal element dat gevoelig is voor de omgevingstemperatuur in de kamer. Als het koud is kan er warm CV-water naar de radiator stromen. Het thermostatisch element staat dan helemaal open. Hoe warmer het wordt, hoe verder het element de kraan dichtknijpt en hoe minder warm water er dus naar de radiator stroomt. Een radiatorkraan kan de temperatuur niet regelen: door te draaien aan de knop varieert slechts de grootte van de opening in de kraan. De aanvoer van warm CV-water naar de radiator wordt niet minder naarmate de kamer warmer wordt.

Een slimme thermostaatknop is alleen geschikt voor afsluiters van thermostaatkranen, en vervangt de 'domme' thermostaatknop. Slimme thermostaatknoppen passen altijd op standaard afsluiters. Adapters zijn soms nodig voor niet-M30 afsluiters (bijv. Danfoss). Je kunt eenvoudig zelf bepalen of je een M30 variant hebt door de knop van de thermostaatknop te demonteren en vervolgens de diameter van de schroefdraad te meten. De meeste systemen werken met M30, maar adapters worden meegeleverd voor andere typen afsluiters.

Wat is een radiatorkraan?

Een radiatorkraan regelt de aanvoer van warm water richting de radiator. Met een gewone radiatorkraan is het niet mogelijk om de ruimtetemperatuur automatisch te regelen. Je kunt deze wel gedeeltelijk opendraaien op gevoel, maar dit kan te veel of te weinig zijn. Daarom heb je bij een gewone radiatorkraan vaak de keuze tussen dicht of open. Een thermostatische kraan daarentegen regelt automatisch de gewenste temperatuur in elke kamer.

Tot slot: tips bij installatie en gebruik

• Monteer de kraan zo laag mogelijk maar vrij van obstakels zoals gordijnen die de sensor kunnen beïnvloeden.
• Zet de thermostaatkop op een vaste stand wanneer mogelijk voor constante comfort.
• Controleer of de kraan horizontaal gemonteerd is voor juiste werking van de voeler.
• Controleer dat adapters correct zijn bevestigd bij niet-M30 afsluiters.

Nieuwe thermostaatkranen kopen of advies nodig? Onze specialisten staan klaar om je te helpen bij het kiezen en installeren van slimme thermostaatknoppen en zoneverwarmingsoplossingen.

tags: #radiator #thermostaat #met #draad