Fardau Wagenaar, een 40-jarige sportjournalist van de Twentse Courant Tubantia, heeft samen met haar collega's Leon ten Voorde en Gerben Kuitert een prestigieuze prijs, "De Tegel", gewonnen voor hun onderzoek naar de financiële misstanden bij FC Twente. Dit succes belicht de uitdagingen en de impact van diepgravende journalistiek, zelfs binnen de context van een potentieel conflict van belangen.
Een Persoonlijke Collectie van Sportieve Momenten
Wagenaar's persoonlijke ruimte, zoals haar toilet, dient als een klein sportjournalistiek museum. Aan de muren hangen toegangskaartjes voor sportevenementen van over de hele wereld, daterend vanaf 2003. De spoelbak is versierd met merchandise van de Olympische Spelen in Athene, een plaquette van het landskampioenschap van FC Twente en haar eigen boek over de club, getiteld ‘It’s a miracle’. Keycords met talloze persaccreditaties, een supporterssjaaltje en een zorgvuldig uitgeknipt krantenbericht met de kop "Journalisten Tubantia genomineerd voor De Tegel" completeren de unieke sfeer.
De Ontdekking van "De Tegel" in Twente
In de regio Twente en Achterhoek was de journalistieke jaarprijs "De Tegel" aanvankelijk onbekend. Wagenaar benadrukt echter dat deze situatie nu veranderd is. Op een zonnige donderdagochtend op de veranda van haar huis in Groenlo deelde ze haar ervaringen. In april ontving de sportjournalist van Tubantia, samen met collega's Leon ten Voorde (sportverslaggever) en Gerben Kuitert (economisch verslaggever), de prijs in de categorie Nieuws.
Het Ontrafelen van de Financiële Chaos bij FC Twente
Door jarenlange nauwgezette observatie wist het trio de financiële problemen bij FC Twente te ontrafelen. Deze problemen ontstonden onder het bewind van voorzitter Joop Munsterman, die tegelijkertijd ook de leiding had over Wegener, de uitgever van hun eigen krant. Wagenaar beschrijft hoe de situatie geleidelijk escaleerde:
- Beginjaren van Bravoure: Toen Joop Munsterman in 2004 voorzitter werd, had hij ambitieuze plannen en toonde hij durf, zoals het benaderen van Patrick Kluivert om voor FC Twente te spelen. Deze bravoure werd aanvankelijk toegejuicht en droeg bij aan de aanstelling van steeds betere spelers, wat leidde tot trots bij iedereen.
- Groeiende Twijfels: Na verloop van tijd begonnen de journalisten echter te twijfelen aan Munsterman's leiderschap. Ze vonden het opmerkelijk dat FC Twente floreren terwijl de rest van de wereld met economische crises kampte.
- Confrontatie en Conflict van Belangen: De journalisten voelden de noodzaak om de voorzitter te confronteren. De situatie werd echter gecompliceerd doordat Munsterman tevens de baas was van de krant waarvoor zij werkten.
Journalistieke Integriteit onder Druk
Ondanks de complexe situatie benadrukt Wagenaar dat zij en haar collega's hun journalistieke plicht hebben vervuld. Als journalisten in hart en nieren waren ze eigenwijs en deden ze wat ze moesten doen. Ze stelden kritische vragen bij aankopen, financiële constructies en beleid. Het voortdurend sparren met elkaar en het waarderen van elkaars kwaliteiten hielp hen op het juiste spoor te blijven, hoewel dit proces niet zonder stress verliep.
Intimidatie en Druk
Munsterman werd omschreven als een "vervelende man". Wagenaar herinnert zich een incident tijdens een Europese wedstrijd in Bremen, waarbij Munsterman Leon en haar verweet niet te zijn meegegroeid met de club en lastig te zijn omdat ze niet meegingen in de euforie. Gerben Kuitert werd door Munsterman zelfs met ontslag bedreigd vanwege zijn aanhoudende berichtgeving over de schuld van 90 miljoen euro.
Er was sprake van aanzienlijke intimidatie, subtiel aanwezig tussen de regels door. Wagenaar beschrijft het gevoel van een steeds strakker aangetrokken ketting om haar nek, wat ertoe leidde dat ze elk woord dat ze opschreef zorgvuldig afwoog. Ze benadrukt de noodzaak om de eindredactie te instrueren geen alinea's zomaar te verwijderen, om zo de constante stroom van telefoontjes van de perschef te vermijden. Deze ervaring heeft zelfs geleid tot een trauma, waarbij ze bij een vroeg ochtendberichtje van een clubwatcher van Heracles onmiddellijk denkt dat ze iets fout heeft gedaan.
Verval van Omstannigheden en Isolatie
Na het kampioenschap in 2010 raakte de club steeds meer "verziekt door rare omgangsvormen". Het stadion werd een soort "onneembare vesting", waarbij iedereen op afstand werd gehouden en de pers als de grote vijand werd beschouwd. Toegang tot het trainingscomplex in Hengelo werd ook bemoeilijkt. Vroeger was er informeel contact met spelers, maar dit veranderde drastisch, en er moest nu gebeld worden om, met geluk, binnen te mogen.
Persoonlijke Aanvallen en Seksism
Het dieptepunt voor Wagenaar was een periode waarin ze een boycot kreeg en niet meer met spelers mocht praten, onder het mom dat ze de aanvoerder zou hebben afgeluisterd, terwijl ze simpelweg wachtte om een vraag te stellen. Ze werd geconfronteerd met beledigingen zoals "opflikkeren" en "kutwijf", en de suggestie dat ze "achter het aanrecht" moest doen waar ze goed in was. Hoewel ze aangaf zich hierdoor als vrouw in de sportwereld nooit te hebben laten leiden en net zo hard, zo niet harder, meeging als de mannen, raakte de massaliteit van de reacties haar wel. De intimidatie ging zo ver dat mensen haar in haar woonplaats Groenlo en bij haar vrienden en vriendinnen naar haar welzijn informeerden. Dit persoonlijke ingrijpen was voor haar de grens, waarna ze haar profiel verwijderde.
De Overstap naar Heracles Almelo
De aanhoudende weerstand en hectiek, gecombineerd met de boycot, leidden tot een impasse bij FC Twente. Wagenaar voelde zich uitgeput van het volgen van voetbalclubs. Echter, de strijd van Heracles Almelo tegen degradatie trok haar toch aan, en de clubwatcher in haar kwam weer naar boven. Aanvankelijk twijfelde ze of een kleinere club wel spannend genoeg zou zijn, gewend als ze was aan de spanning en stress van grotere gebeurtenissen. Ze stortte zich echter volledig op het verhaal en werd meegesleept. Het succes van Heracles' handhaving gaf haar veel voldoening.
Herwonnen Geloof in Journalistiek
Na anderhalf jaar bij Heracles werkt Wagenaar nog steeds met passie en overgave. Ze heeft bij Heracles het geloof teruggekregen dat journalistiek op een normale manier kan worden bedreven, waarbij vragen gesteld kunnen worden zonder dat mensen van slag raken en er eerlijke antwoorden komen. Dit stond in schril contrast met de situatie bij Twente.
Afstand en Vrijheid bij Heracles
Bij Heracles kon ze zich meer op afstand richten op het bestuursaspect en het vertrek van Munsterman. Ze voelde zich comfortabel bij het schrijven van nieuwsverhalen, analyses en blogs zonder de constante angst voor straf of de afhankelijkheid van interviews. Ze hoefde geen rekening meer te houden met het verkrijgen van interviews, wat haar een aanzienlijke vrijheid gaf.
Erkenning en Waardering
De erkenning van collega's die hun werk prezen, was belangrijk voor Wagenaar en haar collega's Leon en Gerben. Ze merkt op dat FC Twente zelf ook positief reageerde, met bloemen en taart.
De Vroege Droom van een Voetbaljournalist
Fardau Wagenaar wist al op 12-jarige leeftijd dat ze voetbaljournalist wilde worden. In 1988 raakte ze gefascineerd door het Europees Kampioenschap voetbal, waar Nederland de overwinning behaalde. Samen met haar vader volgde ze alle wedstrijden en praatprogramma's, waarbij ze vooral genoot van Harry Vermeegen's zoektocht naar het "andere verhaal", zoals zijn vragen aan John van ’t Schip over zijn menu.
Jeugdige Ambitie en Eerste Stappen
Met haar tienertoerkaart van de NS reisde ze naar trainingen van PSV en Ajax. Haar eerste interviews schreef ze voor het clubblad van de Groenlose voetbalclub S.V Grol, waar ze in de kantine werkte. Ze herinnert zich hoe ze, zonder angst, direct profclubs benaderde die zich in de buurt bevonden, door simpelweg een hotel binnen te lopen.
Twijfels en Groei: Van Regionaal naar Sport
Ondanks haar vroege ambitie, aarzelde Wagenaar aanvankelijk om de overstap te maken naar de sportredactie. Oude adjunct Ger Dijkstra moest haar overtuigen. Ze begon op de regioredactie in Neede, een veilige omgeving waar ze haar draai had gevonden. Ze vond het werk bij de gemeenteraad van Neede-Eibergen niet onaardig en moest even nadenken over de stap naar sport.
Ze herinnert zich dat ze tegen haar moeder zei dat ze de reis zou maken als de chef sport haar de mogelijkheid tot reizen zou bieden, een kans die ze destijds als onwaarschijnlijk achtte. Dijkstra suggereerde dat haar aarzeling mogelijk voortkwam uit "oosterlijke bescheidenheid", waarbij ze zichzelf afvroeg of ze het wel kon en goed genoeg deed.
Perfectionisme en Zelfkritiek
Wagenaar geeft toe dat ze zichzelf altijd heeft afgevraagd of ze dingen kan en dat ze streng en perfectionistisch is, nooit tevreden. Hoewel dit vroeger een last kon zijn, ziet ze het nu anders. Ze gelooft dat ze alleen het beste uit zichzelf kan halen door zichzelf voortdurend af te vragen of ze het goed heeft gedaan. Ze kan niet tegen mensen die denken dat ze er al zijn, en wijst op de valkuil die Twente haar heeft laten zien.
Regionale Journalistiek en Impact
Wagenaar heeft nooit de behoefte gehad om naar landelijke media te verkassen, ondanks de mogelijkheid daartoe samen met Leon. Ze geniet van haar rol bij de regionale krant, waar ze dichter bij de mensen staat en weet wat er speelt. Ze waardeert de vrijheid om te doen wat ze wil en merkt op dat de impact in het gebied net zo groot is, ondanks een kleiner publiek.
Toekomstplannen en Passies
Haar primaire club blijft Heracles, dat een succesvol seizoen heeft gehad en Europa ingaat. Desondanks blijft ze FC Twente als journalist volgen, ongeacht de klasse waarin de club uitkomt, in de hoop dat het weer de club wordt die het ooit was. Ze hoopt op een herstel van de vroegere collegiale omgangsvormen.
Een Nieuwe Uitdaging: Modeonderneming
Onlangs heeft Wagenaar samen met drie vriendinnen een modezaak geopend in Enschede. Dit idee ontstond jaren geleden tijdens een reis naar New York en werd anderhalf jaar geleden werkelijkheid. Hoewel ze het "hartstikke leuk" vindt en op haar vrije dagen soms in de winkel staat om even "iemand anders" te zijn en energie op te doen, blijft ze fulltime werkzaam in de journalistiek. Ze heeft haar vriendinnen duidelijk gemaakt dat ze, als er iets gebeurt bij Twente of Heracles, alles zal laten vallen.
tags: #reacties #krantenartikel #tegelzetter #tubantia