Regenpijp afkoppelen en infiltratie in de tuin aanleggen: uitgebreide handleiding

Klimaatverandering zorgt voor steeds meer uitersten. We krijgen vaker te maken met hittegolven en hevige neerslag. Gemeenten en waterschappen pakken deze problemen gezamenlijk aan. Er worden allerlei maatregelen genomen om bestand te zijn tegen extreme weersomstandigheden. Er zijn meerdere subsidies beschikbaar gesteld, zodat burgers kunnen helpen het verschil te maken. Eén van de oplossingen die gepaard gaat met de problemen rondom klimaatverandering is regenwaterinfiltratie. Met regenwaterinfiltratie voer je hemelwater af op eigen terrein.

Regenwaterafvoer op eigen terrein vermindert wateroverlast en helpt de bodem vochtig te houden. Minder wateroverlast wordt bereikt doordat hemelwater niet direct via het riool wordt afgevoerd. Het afkoppelen van de regenpijp is een belangrijke stap, omdat hierdoor het schone regenwater niet onnodig wordt gezuiverd door de waterzuivering. Door infiltratie blijft het grondwaterpeil beter op niveau en droogt de bodem minder snel uit in droge periodes.

Waarom infiltratie en afkoppelen?

Met infiltratie wordt regenwater geleidelijk in de bodem opgenomen. Dit buffer-effect vermindert piekbelastingen in het riool en verkleint de kans op het op straat staan van water. Daarnaast voorkomt het onnodige zuivering van schoon regenwater. Het is bovendien kostenbewust: minder wateroverlast betekent minder rioolbelasting voor burgers.

Stap-voor-stap: afkoppelen en rekenen wat nodig is

1. Voorbereiding: check je grond en dak. Zorg dat het water wegstroomt naar een lager gelegen deel van de tuin, weg van het huis. De tuin moet voldoende niet-betegelde ruimte hebben voor de opvang van water. Voor elke m2 dak dat wordt afgekoppeld, heb je ongeveer een halve m2 niet-betegelde grond nodig met een diepte van 5 tot 7 centimeter. Het type grond is cruciaal: zandgrond neemt sneller water op dan kleigrond. Voer een emmertest uit om te controleren of de tuin water kan opnemen en afvoeren. Als het grondwaterpeil te hoog is, is afkoppelen niet verstandig.
2. Keuze van afkoppelmethode: bovengronds afkoppelen is mogelijk door de regenpijp door te zagen en het water via een steen of afkoppelstuk naar de tuin te leiden. Een bladvanger kan bladeren tegenhouden; dit verhoogt de efficiëntie en vermindert verstopping.
3. Bovengronds of ondergronds opslag: opties omvatten een regenton (eventueel met vulautomaat), infiltratiekratten, een wadi of een watergoot die water naar een lager stuk tuin leidt. Bij grond met hoge infiltratiecapaciteit kan afkoppelen direct naar de tuin werken; bij lage infiltratiecapaciteit zijn buffers of infiltratiezone aan te raden.
4. Infiltratie-zone ontwerpen: kies een plek waar wat langer water mag blijven staan, bijvoorbeeld een regenwatervijver of lage zone in de tuin. De goot moet voldoende afvoeren en kan ongeveer 0,5 m2 tuinoppervlak per 1 m2 dakverootstering vertegenwoordigen.
5. Uitvoering:
   1. Markeer een punt laag bij de grond waar je de regenpijp door gaat zagen.
   2. Zaag of slijp de regenpijp op de gemarkeerde plekken door.
   3. Plaats een deksel op het uitstekende eind van de regenpijp laag bij de grond. Je kunt ook een afkoppelstuk met handmatige klep installeren.
   4. Schuif de afvoer- of bladvanger op de regenpijp volgens de gekozen setup.
   5. Onder de uitstroom van de regenpijp of het afvoerpijpje plaats je een tegel of afkoppelsteen om het water over een groter oppervlak te laten verdelen en in de tuin te laten infiltreren.

Beschikbare systemen en bijbehorende kenmerken

• Regenton: vangt regenwater op voor later gebruik in de tuin. Kan worden uitgerust met een vulautomaat.
• Infiltratiekratten: zorgen voor tijdelijke opslag en geleidelijke infiltratie van water in de grond.
• Wadi: een laaggelegen greppel of kuil waarin water langzaam infiltreert in de bodem.
• Gootje of watergoot: voert water naar een lager gelegen deel van de tuin of naar infiltratiezone.

Materiaal- en kostenoverzicht

Kosten zijn afhankelijk van de gekozen oplossing. Een eenvoudige afkoppeling met een afkoppelsteen of tegel is relatief goedkoop (ongeveer 50-70 euro). Voorafgaand onderzoek naar de grondsoort en de dakmaterialen is belangrijk, vooral bij asbestdaken of metalen zonder coating zoals zink en koper, die vervuiling kunnen veroorzaken.

Grond- en dakvoorwaarden

Regenwater uit de afgekoppelde regenpijp mag niet als drinkwater gebruikt worden. Materialen in dak en goot kunnen de kwaliteit beïnvloeden. Controleer of het dak geen asbest bevat en vervang indien nodig. Voor regenwater dat in de tuin terechtkomt geldt: het moet niet vervuild raken door verontreinigingen uit dakmaterialen. Denk aan een emmerproef om de wateropname van de tuin te controleren en rekening te houden met een voldoende opslagruimte.

Bij het afkoppelen komt vaak de vraag naar subsidies en ondersteuning van lokale instanties. Waterschap De Dommel stimuleert inwoners om regenwater af te koppelen en te koppelen aan gemeentelijke subsidieregelingen, maar biedt zelf geen directe subsidies aan. Subsidies verschillen per gemeente; informeer bij jouw gemeentelijke instantie naar de mogelijkheden.

Checklists en praktische tips

• Markeer de hoogte van de bladvanger, meestal circa 40-50 centimeter van de grond; dit maakt het schoonmaken makkelijker.
• Zaag de regenpijp door op de gemarkeerde plekken; voeg indien nodig een deksel of afkoppelstuk met klep toe om waterstroom te regelen.
• Onder de uitstroom plaats je een tegel of afkoppelsteen zodat water over een groter oppervlak in de tuin kan infiltreren.
• Let op: kies een locatie met voldoende onbetegelde ruimte; houd rekening met de nabijheid van gevels, kelder, bomen en buurgeboure. De richtlijnen kunnen per gemeente verschillen.
• Onderzoek of jouw tuin geschikt is voor infiltratie; een zanderige bodem is meestal ideaal, klei en veen zijn minder geschikt.

Extra overwegingen en voorbeelden

In Vlaanderen wordt vaak verwezen naar alternatieve opties zoals een regenton of groen dak; de keuze hangt af van jouw situatie en voorkeuren. Een infiltracezone kan gedeeltelijk ondergronds of bovengronds functioneren, afhankelijk van de bodem en de aanwezigheid van een bouwkundige structuur. Een grindkoffer kan regenwater tijdelijk opslaan voordat het langzaam in de grond zakt; gebruik geotextiel om verzadiging van het grind te voorkomen.

Samengevatte workflow

1. Beoordelen: check dak, grondtype en grondwaterpeil.
2. Plan kiezen: regenton, infiltratiekratten, wadi of combinatie.
3. Uitvoeren: markeer, zaag, plaats afkoppelstuk en steen of tegel, test waterafvoer.
4. Controleer: zorg dat water naar een lager gelegen gebied stroomt en niet richting het huis.
5. Monitor: observeer na regenbuien of de infiltratie naar behoren werkt en pas zo nodig aan.

tags: #regenpijp #infiltratie #zelf #maken