Het aanbrengen van nieuwe energiezuinige verlichting in portieken en galerijen in vier flatgebouwen was noodzakelijk door de verouderde armaturen en de behoefte aan een betere veiligheid rond de woongebouwen. Ook zijn de toegangen gemoderniseerd en voorzien van nieuwe ledverlichting.
Schalkwijk is het grootste stadsdeel van Haarlem en kent een geschiedenis van woningbouw uit de jaren zestig, bedoeld om de woningnood te verlichten. De wijk is ruim opgezet met brede straten en veel groen, terwijl het gebied rondom de Gonnetstraat een opvallend voorbeeld biedt van renovatie met CLT-technologie en duurzame innovatie.
Achtergrond van de renovatie in Gonnetstraat en omliggende panden
- In de Haarlemse Gonnetstraat is een uit 1937 bedrijfspand gerenoveerd en uitgebreid met behulp van CLT (Cross Laminated Timber).
- Binnen drie dagen werd achter de karakteristieke metselwerkmuren een volledig in kruislaaghout uitgevoerd casco geplaatst.
- Het ontwerp voor dit project is gemaakt door HER Architecten.
- De renovatie en uitbreiding vonden voornamelijk plaats in het oudste deel van het bedrijfspand, gerealiseerd in vijf fases tussen 1937 en 1987.
- Het oude zadeldak is vervangen door nieuwbouw, waardoor de verdieping is opgewaardeerd tot een volwaardige kantoorlaag.
Constructie en materialen
- De sheddaken en lichtstraten van het uit 1954 stammend atelier zijn vervangen door geïsoleerde dakplaten en isolatieglas.
- De binnenplaats tussen de twee gebouwonderdelen is dicht gebouwd en bij het interieur getrokken.
- Om de nieuwe kantoorvloer en het dak te dragen, werd een geheel nieuwe CLT-constructie inclusief isolatie achter de bestaande metselwerkmuren geplaatst op een nieuw gefundeerde betonvloer.
- De gevelafwerking is eveneens van hout; voor de isolatie is houtvezelisolatie toegepast.
- Spiders (spinvormige stalen hulpconstructies) werden gebruikt in combinatie met houten kolommen; de houten vloerdelen vormen één groot plaat die aan spiders hangt, waardoor een grote overspanning mogelijk is zonder balken.
Natuurlijke verwarming, ventilatie en esthetiek
- Bij de CLT-constructie zijn natuurlijke warmte- en ventilatieprincipes toegepast: noordzijde lage, te openen ramen en zuidzijde hoge ramen die open kunnen.
- Horizontale lamellen aan de zuidzijde dragen bij aan natuurlijke verwarming en koeling; in de winter valt zonnestraling onder de luifel, terwijl de lamellen de zomerzon buiten houden.
- Doordat de installatie biobased is en natuurlijke pattersen volgt, zijn er minder of geen airco-installaties nodig.
- De trap en binnendeuren zijn eveneens CLT-elementen en worden in het ontwerp zo geplaatst dat ze strak en kozijnloos ogen.
Beschermd stadsgezicht en identiteit
Hoewel het oudste gedeelte van het pand geen monument is, maakt het wel deel uit van een beschermd stadsgezicht en is de opbouw eenvoudig en zorgvuldig vormgegeven. Rode houten lamellen reageren in vorm en kleur op de oranje baksteen, maar door de verticale oriëntatie krijgen ze een eigen uitstraling. Alle houten onderdelen van de gevel achter de lamellen zijn in neutraal grijs gekleurd zodat ze visueel verdwijnen achter de lamellen.
Kenmerkende elementen van het oude pand blijven herkenbaar, zoals de doorlopende goot en het gemetselde puntje van het oude zadeldak. Ook dit laatste element is zichtbaar gemaakt in het interieur. Alle platte daken die vanuit kantoren of buitenterrassen zichtbaar zijn, dragen groendaken met sedum en hogere beplanting. Deze daken bufferen water, vangen fijnstof op en verbeteren het binnenklimaat, terwijl het zicht op groen bijdraagt aan een aangename werkomgeving.
Horizontale planning en toekomstige ontwikkelingen
Momenteel wordt de Gonnetbuurt ontwikkeld van een industriële omgeving naar een gemengd woon- en werkomgeving, met onder meer renovatie van industriële panden zoals de 1937 gerealiseerde gebouwen. De renovatie en uitbreiding van het complex omvatte een houten casco met CLT en werd gerealiseerd op loopafstand van het Centraal Station, binnen het beschermd stadsgezicht.
Het gebruik van CLT-technologie in renovatieprojecten is volgens architect Hans van Eeden uitzonderlijk en biedt voordelen zoals kortere bouwtijd, betere energetische kwaliteit en duurzaamheid. AG Architecten benadrukt dat renovatie en verduurzaming een positieve impact hebben op de leefomgeving, met behoud van de oorspronkelijke identiteit van gebouwen.
Bij de Gonnetstraat renovatie werd de combinatie van CLT met spinners (spiders) toegepast om grote ruimten te realiseren zonder traditionele balken, waardoor plafonds vlak en ruimtelijk blijven. De glazen puien werden voorzien van vacuümgetrokken dubbele beglazing met dunne afstandhouders, waardoor isolatie hoger ligt dan bij triple glas.
Richting een duurzame toekomstige renovatieportefeuille
De aanpak in Haarlem laat zien hoe biobased materialen, CLT-technologie en natuurlijke klimaatsystemen kunnen samengaan in renovatieprojecten. Dit levert energiereductie, betere binnenlucht en een esthetisch verantwoorde aansluiting op de historische kern van de wijk.
| Onderdeel | Materiaal/Techniek | Voordeel |
|---|---|---|
| CLT-constructie | Kruislaaghhout, bekleed met houtvezelisolatie | Snellere bouwtijd, biobased, hoge sterkte |
| Spiders | Spinvormige stalen hulpconstructies | Grote overspanningen zonder balken |
| Gevel en ramen | Houtsstructuur met vacuüm dubbele beglazing | Betere isolatie, compacte afstandhouders |
| Groendaken | Sedum en beplanting | Waterbuffering, fijnstofopvang, aangenaam binnenklimaat |
Het innovatieve renovatieproject in Haarlem laat zien hoe modernisering kan samengaan met behoud van erfgoed en identiteit van wijken, en hoe duurzame bouwtechnieken de leefomgeving verbeteren.
tags: #renovatie #amsterdamsevaart #haarlem