Al decennia lang huist Siemens Nederland in een gebouwencomplex aan de Prinses Beatrixlaan te Den Haag. Het gebouwencomplex stamt uit verschillende perioden. Het meest karakteristieke deel (gebouwd als gebouw H) dateert uit 1972 en bestaat uit een compositie van drie geschakelde torens van verschillende hoogte. Gebouw H is te omschrijven als een functionele stapeling van flexibele vloeren met een kenmerkende gevel uit beton en glas. Hoewel onmiskenbaar jaren-70 in zijn verschijning, is het gebouw zodanig tijdloos dat het zich goed leent voor hergebruik door de flexibel in te delen vloervelden. Mede daarom heeft Siemens besloten het gebouw niet te slopen, maar duurzaam her te gebruiken.
Doel en opzet van de renovatie
De renovatie heeft betrekking op het karakteristieke hoofdkantoor uit 1972 (Gebouw H) en de uitbreiding uit 1993 (Gebouw K/R). Bij de renovatie van het complex met een verhuurbaar oppervlak van circa 29.000 m² is gebouw H opgewaardeerd naar het uiterst duurzame LEED Gold-label en het gebouw K/R zelfs met het LEED Platinum-label, het hoogst haalbare label. Dit was voor het eerst dat het Platinum-label is toegekend aan een gerenoveerd gebouw. De renovatie van het hoofdkantoor werd door Siemens tevens aangegrepen om over te stappen op het ‘nieuwe werken’. Het Siemens Office Concept, de internationale Siemens-standaard voor het nieuwe werken, is daartoe geïmplementeerd in het gebouw. De ruimtebehoefte bestaat voor een groot deel uit flexibele werkplekken. Daarnaast zijn er specifieke ruimtes zoals concentratiewerkplekken, belcellen, overlegplekken, creativity rooms, living rooms en coffeecorners. De entreehal vormt een bijzondere plek waar bezoekers worden ontvangen en werknemers kunnen aanlanden om even te werken, een kopje koffie te drinken of elkaar te ontmoeten.
Ontwerp en uitvoering
Om maximale draagkracht te genereren onder de toekomstige gebruikers is in een tweetal workshopsessies met een afvaardiging van de gebruikers een aantal scenario’s bedacht die vervolgens door Sweco Architects verder zijn uitgewerkt. De renovatie diende twee heldere doelen: het vernieuwde kantoor moest geschikt zijn voor het Siemens Office Concept, waarin medewerkers op elk moment van de dag hun eigen werkplek kunnen kiezen; en met het LEED Gold-label beoogde Siemens haar medewerkers een zeer hoog werkcomfortniveau te bieden en de internationale beleggersmarkt aan te spreken in het sale & leaseback-traject. Voor Siemens was het project ook een showcase. LEED-certificatie stelt hoge eisen aan onder meer energie- en waterbesparing, beleving, (her)gebruik van materialen, binnenklimaat en luchtkwaliteit. Veel energie wordt doorgaans bespaard door gevels te vernieuwen of extra te isoleren, maar omdat de bestaande gevels in dit project niet werden vervangen, moest Deerns het door LEED vereiste niveau van energiebesparing en klimaatcomfort realiseren door slimme aanpassingen en optimalisaties in het installatiesysteem. De klimaatregeling wordt aangestuurd door Siemens’ eigen Total Room Automation-systeem (TRA). Met dit systeem worden koeling, verwarming, zonwering, verlichting en aanwezigheidsdetectie automatisch per ruimte geregeld, terwijl de gebruiker ook zelf kan ingrijpen als hij/zij zich daar prettiger bij voelt.
Resultaten en certificering
De andere LEED Gold-eisen werden behaald door onder meer alle projectdoelstellingen ruimschoots te realiseren. Het project scoorde 72 punten voor het LEED Gold-label, twaalf punten meer dan de vereiste zestig. Uit metingen met snuffelpalen blijkt dat de luchtkwaliteit enorm is verbeterd en nu zelfs schoner is dan de buitenlucht. Het energieverbruik daalde met 35% (van energielabel G naar B), wat vrijwel geheel gerealiseerd wordt door het goed doordachte installatieconcept. De gebouwen voldoen na de renovatie aan de LEED Gold-standard for New Constructions and Major Renovations, een hoge certificering voor energiezuinigheid. De ruimtes worden ingericht volgens het Siemens Office-concept, dat uitgaat van tijd- en plaatsonafhankelijk werken en het stimuleren van samenwerking en kennisdeling. Hiermee krijgen de Siemens-medewerkers een prettige en goed gefaciliteerde werkomgeving, die hen in staat stelt hun productiviteit te verhogen.
Samenwerking en toekomstperspectief
De samenwerking tussen Siemens en BAM onderstreept de goede en langdurige relatie die beide bedrijven met elkaar hebben. De relatie blijkt uit het feit dat BAM en Siemens - samen met gebiedsontwikkelaar AM - verenigd zijn in een consortium, dat onlangs de plannen presenteerde voor de vernieuwing van Stadion Feijenoord (De Kuip) in Rotterdam. Ook met PingProperties heeft BAM de afgelopen jaren een goede relatie opgebouwd. ‘Wij zijn erg blij met het in ons gestelde vertrouwen’, zegt Chris Pronk, vestigingsleider van BAM HABO. ‘De raakvlakken tussen Siemens’ waarden en normen en onze visie en aanpak zijn groot. We zijn allebei verantwoordelijk, excellent en innovatief. Daarom gaan we samen dit project aan en zullen wij er, in nauwe samenwerking met onze partner BAM Techniek, voor zorgen dat het Siemens-hoofdkantoor straks voldoet aan de duurzaamheidseisen van de toekomst. Door deze opdracht kunnen we onze goede relatie met zowel Siemens als PingProperties nog verder verstevigen.’
Naarmate de renovatie vordert, neemt BAM ook het langdurig onderhoudstraject van de panden in Den Haag voor zijn rekening. Paula Batist, projectleider Real Estate Siemens Nederland: ‘BAM denkt mee, zoals over de innovatieve logistieke methodiek die zij op dit project toepassen. Die zorgt ervoor dat de overlast niet alleen wordt beperkt voor de Siemens-organisatie, maar ook voor de omgeving. Dat past uitstekend bij onze duurzame ambities.’ Bart Scholten, Chief Investment Officer bij PingProperties: ‘BAM heeft als uitvoerder van de renovatie en verduurzamingswerkzaamheden rechtstreeks invloed op het onderhoud van de komende jaren. Door BAM langjarig het onderhoud van het totale complex te gunnen, wordt de verantwoordelijkheid en commitment van BAM vergroot.’
De gebouwen van Siemens in Den Haag worden grondig gerenoveerd gedurende 2014 en 2015. Door middel van een adapterplaat is het mogelijk gemaakt om de Basic vloerdoos te plaatsen in de reeds bestaande installatie. Het al ingestorte vloergootsysteem kon hierdoor verder gehandhaafd. HPL heeft het mogelijk gemaakt om bestaande datacomponenten te kunnen handhaven. Een bijkomende wens van de eigenaar van de gebouwen was dat er een mogelijkheid moest zijn om de klapdeksel naar iedere zijde te kunnen openen. Het hoofdkantoor van 29.000 m² wordt gerenoveerd in twee delen; een deel van circa 15.000 m² en vervolgens een deel van circa 14.000 m². Het eerste deel van circa JHK Architecten en Deerns raadgevende ingenieurs hebben het plan voor de renovatie in opdracht van Siemens Nederland gemaakt. De uitvoering en het beheer en onderhoud tot 2025 is in handen van BAM HABO. De renovatie heeft betrekking op het karakteristieke hoofdkantoor uit 1972 (Gebouw H) en de uitbreiding uit 1993 (Gebouw K/R). Bij de renovatie van het complex (totaal 34.400 m² bvo met een verhuurbaar oppervlak van circa 29.000 m²) zijn de gebouwen opgewaardeerd naar het uiterst duurzame LEED Gold-label. Het complex is in 2013 gekocht door PingProperties, waarbij Siemens de kantoorgebouwen langjarig blijft gebruiken via een sale-and-lease-back-constructie. De uitvoering is gestart begin 2014. Al decennia lang huist Siemens Nederland in het gebouwencomplex aan de Prinses Beatrixlaan te Den Haag. Het is begin jaren 90 gerenoveerd door de Jong Hoogveld de Kat, zoals JHK Architecten destijds heette. Toen is ook het nieuwe gebouw K/R toegevoegd. Siemens Nederland heeft zich teruggetrokken uit gebouw K/R en vestigt zich volledig in gebouw H. Bij deze renovatie diende het volledige gebouwencomplex te worden voorzien van het uiterst duurzame LEED Gold-label. Een Amerikaanse duurzaamheidsclassificering die in Nederland tot nu toe slechts op een aantal nieuwbouwprojecten en op één ander renovatieproject is afgegeven. In een later stadium heeft JHK tevens opdracht gekregen om het nieuwe interieur voor Siemens te ontwerpen. Ten behoeve van de cascorenovatie zijn de drie torens van gebouw H intern volledig gestript. De gevels op de verdiepingen zijn behouden omdat deze reeds tijdens de renovatie van begin jaren ’90 zijn vervangen. De gevels op begane grond zijn echter nog uit de jaren ’70 en zijn om energetische redenen wel vervangen. De nieuwe puien zijn volledig in het beeld van de oorspronkelijke architectuur ontworpen, waarbij de karakteristieke vlakke puidetaillering uitgangspunt is geweest. Na het verwijderen van asbest zijn alle binnenwanden, plafonds en een groot deel van de installaties verwijderd. Renovatie en verduurzaming grootschalig kantorencomplex. Aankoop van het Siemens complex via de sale leaseback-constructie. Voor een zeer stabiele huurder (S&P: A+) met een langjarig huurcontract is het kantoor na aankoop gerenoveerd en verduurzaamd (LEED Platinum Certificering en LEED Gold Certificering). Naast Siemens, zijn ook PharmaPartners en Worely gevestigd in het complex. Door deze aankoop creëert PingProperties een blijvend verschil voor Siemens door zich op één centrale A-locatie te vestigen, midden in Den Haag.
Team Siemens Mobility Netherlands is making a real difference
- Gebouw H: 1972, drie torens, beton en glas
- Gebouw K/R: uitbreiding uit 1993
- Totale oppervlakte: ~34.400 m² bvo, verhuurbaar ~29.000 m²
- LEED Gold voor gebouw H en LEED Platinum voor K/R
- Siemens Office Concept: tijd- en plaatsonafhankelijk werken
- TRA-systeem voor klimaat, verlichting en signalsensoren
- Sale-and-lease-back met PingProperties (2013 aankoop)
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| Jaar van oorspronkelijke bouw | Gebouw H: 1972; Gebouw K/R: 1993 |
| LEED-label | Gebouw H: LEED Gold; Gebouw K/R: LEED Platinum |
| Verhuurbaar oppervlak | Ca. 29.000 m² |
| Onderhoud en beheer | Tot 2025 in handen van BAM HABO |
Door deze opdracht kunnen BAM en PingProperties hun relatie met Siemens verder verstevigen, terwijl de renovatie een voorbeeld vormt van duurzame transformatie in een bestaand kantoorgebouw. De renovatie heeft een voorbeeldfunctie voor toekomstgerichte kantooromgevingen en toont aan hoe vernieuwing hand in hand gaat met heritage-behoud en energiereductie op grote schaal.