Renovatie van winkelcentra: stap-voor-stap proces, planning en betrokken partijen

Overvecht Centrum gaat er zo in de toekomst uitzien: een fijne buurt met meer woningen, een vernieuwd winkelgebied met pleinen, horeca en veel groen. Dat staat in het toekomstplan dat we maakten. Dat plan noemen we het Masterplan Overvecht Centrum. Wat gaat er gebeuren en waarom? Overvecht Centrum is een belangrijk centrumgebied voor de wijk Overvecht en de rest van Utrecht. Maar het is wel verouderd. En er zijn problemen, zoals de sociale veiligheid, verkeersveiligheid en een teruglopende winkelkwaliteit. De wens om dit gebied te verbeteren is er al heel lang. Overvecht Centrum moet het kloppend hart van de wijk worden. Niet alleen een plek om te winkelen maar ook een prettige plek om te wonen, werken en af te spreken. Daarmee wordt Overvecht Centrum een van de 3 stadscentra van Utrecht. We maakten hiervoor een toekomstplan. Dat plan noemen we het Masterplan Overvecht Centrum.

Wat staat er in het toekomstplan?

Het toekomstplan geeft een beeld hoe het gebied de komende 20 jaar kan gaan veranderen. Waar we naartoe willen en wat daarvoor nodig is. Het is wel een flexibel plan dat we stap-voor-stap verder kunnen uitwerken en uitvoeren. Met het toekomstplan liggen de uitgangspunten voor het gebied vast, de gebouwen en de openbare ruimte. Het geeft antwoord op de vraag waar gebouwen, pleinen, winkels en parkeergarages kunnen komen. In december 2025 heeft de gemeenteraad het Masterplan Overvecht Centrum vastgesteld. U kunt alle documenten, de bijlagen en de aangenomen moties en amendementen bekijken (bij agendapunt 20).

1. Toekomstplan (Masterplan Overvecht Centrum) met verdieping en achtergrond: het belangrijkste document met kaarten en uitleg hoe het centrumgebied er in de toekomst uit komt te zien.
2. Document met reacties (reactienota): de reacties die we kregen op het voorlopige toekomstplan, de antwoorden daarop en de aanpassingen die we doorvoerden samen met de uitleg.
3. Onderzoeksopdracht parkeren: de gemeente wil in de toekomst eigenaar worden van de parkeergarages en fietsenstallingen in Overvecht Centrum. In de onderzoeksopdracht staat dat we gaan onderzoeken hoe de parkeerkosten voor bewoners en werknemers zo laag mogelijk worden.

Aanpassingen aan het toekomstplan

In december 2024 en januari 2025 konden mensen reageren op het voorlopige toekomstplan. We kregen 74 reacties, zowel positieve als negatieve. Uit de reacties blijkt bijvoorbeeld dat mensen zich zorgen maken over het aantal nieuwe woningen en parkeren. Maar ook dat mensen blij zijn met deze nieuwe woningen en met meer ruimte voor ontmoeten en groen. De antwoorden op deze reacties en de aanpassingen die we hebben gedaan aan het voorlopige toekomstplan kunt u lezen in een document (reactienota). Het definitieve toekomstplan blijft op hoofdlijnen hetzelfde. Wel keken we naar alle reacties en pasten we een aantal dingen aan. We maakten bijvoorbeeld duidelijker 'wat vast ligt' in het plan en wat aan te passen is. En we maakten duidelijker waar in de toekomst fietsen kunnen rijden en parkeren. Ook verhogen we in de toekomst het niveau voor het beheer. Zodat dit beter aansluit bij hoe iedereen het gebied straks gaat gebruiken en wat voor een sfeer het centrum gaat krijgen.

We hebben meerdere reacties gekregen over hoe betaalbaar de nieuwe woningen, winkelruimtes en werkplekken worden. Daarom maken we een 'sociale uitvoeringsstrategie'. In deze strategie beschrijven we wat er voor nodig is om de maatschappelijke wensen die in het toekomstplan staan waar te maken. En hoe we ervoor zorgen dat er ook in de toekomst in Overvecht Centrum betaalbaar blijft voor mensen in de wijk en lokale kleine ondernemers. We kregen ook reacties over hoeveel woningen en gebouwen er bijkomen, over de verandering van het winkelcentrum en het behoud van het gratis parkeren bij het winkelcentrum. Deze punten hebben we de afgelopen 2 jaar tijdens het open planproces zorgvuldig onderzocht en afgewogen. Daarom passen we deze punten niet aan in het toekomstplan.

Wanneer doen we wat?

2 jaar lang werkten een team van betrokken inwoners en ondernemers uit de wijk, eigenaren van grond en gebouwen en de gemeente samen aan het toekomstplan. Tussendoor checkten we in de wijk of we op de goede weg zaten. De opmerkingen en zorgen die we kregen, zijn zo goed mogelijk verwerkt in het toekomstplan. Er is veel gepuzzeld om alle verschillende opvattingen en belangen een plek te geven. U leest hier meer over op onze DenkMee-pagina.

Wanneer is wat gepland?

• 2026 en verder: Stap voor stap plannen uitwerken en (ver)bouwen
• December 2025: De gemeenteraad stelde het Masterplan Overvecht Centrum vast. Daarmee is het toekomstplan definitief. U kunt de vergadering terugkijken en de aangenomen moties en amendementen bekijken.
• September 2025: We sturen het aangepaste toekomstplan samen met de reacties en antwoorden naar de gemeenteraad.
• December 2024 - januari 2025: Informatiebijeenkomst en spreekuren over het voorlopige toekomstplan. Mensen konden hierop reageren (zienswijze).
• December 2024: Het toekomstplan is af, maar nog niet definitief. We informeerden de gemeenteraad met een brief naar de raad en het voorlopige toekomstplan Overvecht Centrum. We stuurden ook een uitleg hoe we verschillende keuzes onderzochten en maakten.
• Juni 2024: We informeerden de gemeenteraad met een brief naar de raad over het afronden van het tweede deel van de fase 'ontwerpen' en de aangepaste versie (1.5) van het toekomstplan.
• Maart 2024: informatiemomenten om na te vragen of we op de goede weg zitten met de eerste versie (1.0) van het toekomstplan. Dit deden we tijdens bijeenkomsten, online via DenkMee en op straat via een online vragenlijst (Swipocratie).

Het plan voor Overvecht Centrum past bij de kansen en plannen van de wijkaanpak Samen voor Overvecht, waarmee we investeren om de wijk prettiger, veiliger en gezonder te maken. Het toekomstplan sluit ook aan bij de omgevingsvisie Overvecht. Hierin staat dat Overvecht Centrum een van de plekken is waar veel woningen en voorzieningen bijkomen. In het toekomstplan voor Overvecht Centrum werkten we dit verder uit. Het plan gaat over het hele centrumgebied: het gebied tussen de Einsteindreef, Brailledreef en Zamenhofdreef.

Andere voorbeelden van winkelcentrumrenovaties

Ondernemers in winkelcentrum Duinzigt in de wijk Benoordenhout maken zich zorgen over renovatieplannen. In deze casus verandert Duinzigt twee jaar lang in een bouwput; hierdoor ontstaat zorgen over toekomst voor kiosken op Willem Royaardsplein. Het huidige parkeerterrein krijgt een supermarkt met bovenwoningen en een ondergrondse parkeergarage. De gemeente Den Haag steunt de plannen omdat vernieuwing nodig is, maar het proces blijft lopende en bewoners en ondernemers worden nog geïnformeerd. Deze voorbeelden illustreren hoe complex een transformatie van winkelcentra kan zijn wanneer veel eigenaren en belangen betrokken zijn.

Expert Pieter van der Heijde beschrijft in 'een praktische handleiding' hoe transformatie naar multifunctionele centra vorm kan krijgen. Doel is minder fysieke winkelruimte en meer functies zoals woningen, horeca, cultuur, kantoor- en maatschappelijke ruimtes. Dit levert afwisselende en levendige centra op waar mensen graag verblijven. Een cruciale vraag is hoe dit financieel haalbaar blijft: vaak is verdichting nodig door extra woningen toe te voegen als opbrengstendrager. Voorbeelden zoals De Ridderhof in Alphen aan den Rijn en Hart van Zuid in Rotterdam laten zien hoe maatschappelijke functies de transformatie ondersteunen.

In Assen wordt een organisch gegroeid winkelgebied aangepakt met een gezamenlijke koers en mogelijk onteigening of uitkopen waar nodig. De gemeente kocht panden en veranderde bestemmingen om wonen mogelijk te maken in combinatie met winkels. Daarnaast zien we dat gemeenten niet alleen winkelpanden transformeren maar ook streven naar duurzaamheid en betere parkeernormen om nieuwe ontwikkelingen financieel haalbaar te maken. De coronacrisis fungeert als katalysator: meer gemengde woon-, verblijf- en winkelgebieden worden noodzakelijk om vitaliteit te behouden.

Inzichten voor planners en gemeenten

• Transformatie kan winkelgebieden omvormen tot leefbare, multifunctionele centra met wonen, werk en ontmoetingsplaatsen.
• Verdichting en toevoeging van maatschappelijke functies dragen bij aan de financiering en leefbaarheid.
• Openbaarheid en verblijfskwaliteit zijn cruciaal voor een aangename sfeer en lokaal draagvlak.
• Betrokkenheid van eigenaren, bewoners en ondernemers is essentieel; een coalition of the willing kan het voortouw nemen.

Praktische aandachtspunten bij renovatie van winkelcentra

• Heldere aanwijzing wat vastligt en wat aanpasbaar is in het plan, inclusief toekomstvisie op fietsen en parkeren.
• Sociale uitvoeringsstrategie om betaalbaarheid te waarborgen voor bewoners en kleine ondernemers.
• Zoek naar financieringsinstrumenten zoals cofinanciering en transformatiefaciliteiten om de transformatie haalbaar te maken.
• Behoefte aan duidelijke communicatie en participatie via DenkMee en openbare informatiebijeenkomsten.

tags: #renovatie #winkelcentrum #in #gang