In Nederland zijn we gewend om HR-ketels te voorzien van een parallelle rookgasafvoer. Slechts 10 procent van de individuele toestellen wordt aangesloten met een concentrische rookgasafvoer, waarbij gebruik wordt gemaakt van de buis-in-buis-constructie. Beide uitvoeringen zijn, mits goed uitgevoerd, veilig.
Voordelen en risico’s van concentrische rookgasafvoer
Het grote voordeel van de concentrische aansluiting is het veiligheidsvangnet. Mocht de binnenbuis, waardoor de rookgassen naar buiten gaan, onverhoopt lekken, dan worden deze via de luchttoevoer gerecirculeerd. Het HR-toestel zal uitgaan en een storingsmelding weergeven. Het HR-toestel zal dan ook geen rookgassen meer produceren.
De publicatie van rapport Koolmonoxide, een onderschat en onbegrepen gevaar heeft voor beweging in de installatiebranche gezorgd. In Nederland is, in tegenstelling tot andere landen in Europa, de parallelle rookgasafvoer jarenlang de standaard geweest. Fabrikanten van rookgasafvoersystemen, grote en kleine installatiebedrijven, maar ook Nefit, hebben aangegeven hun voorkeur te geven aan de veiligste oplossing. Sinds deze stellingname worden steeds meer cv-toestellen, al dan niet verplicht door de opdrachtgever of op initiatief van installateurs, concentrisch aangesloten. Dit betekent dat de ProLine standaard te bestellen is in een concentrische variant. Hierdoor hoeft er geen extra adapter meer te worden besteld. De installateur kan zijn klant de meest veilige oplossing aanbieden.
Historische context en normatieve ontwikkelingen
Helaas zijn er in het verleden ernstige ongevallen geweest bij ondeugdelijke installatie van gastoestellen en geen aandacht voor het rookgaskanaal. Ook vandaag de dag komen we dit nog tegen. Er is in 2017 een nieuwe NEN norm opgesteld ten aanzien van rookgaskanalen. Door slijtage van rookgasafvoeren kunnen lekkages ontstaan. Ook door verschillende CV-ketels installeren op gezamenlijke kanalen kunnen risicovolle situaties ontstaan. Dit ook met verschillende HR-ketels en heeft verder totaal niets van doen met VR of HR. De HR ketel is er inmiddels al weer 40 jaar. In het kort wordt gesteld dat een individueel gebruikt rookgaskanaal nog maar een levensduur heeft van een gemiddeld ketelleven en daarmee circa 15 jaar. Ook 17 jaar kan nog vallen onder een gemiddelde gebruiksduur. Dit is dus wel lager dan de ooit ingeschatte technische levensduur van 20-25 jaar bij individuele kanalen. Voor gezamenlijke kanalen zijn er wel langere hergebruik opties. Of gezamenlijke kanalen langer gebruikt kunnen worden kan pas worden gesteld na een onafhankelijke inspectie. Hieruit zal blijken wat per situatie de toekomst opties zijn.
Waarom gebruiksbeperkingen en inspectie cruciaal zijn
Waarom deze gebruik limieten? Stel dat er sprake is van een individueel rookgaskanaal. Na 16 jaar CV-ketel gebruik wordt een nieuwe ketel aangesloten. In de praktijk zal dit betekenen dat het rookgaskanaal circa 32 jaar gebruikt gaat worden. Dit dus ver over de ooit ingeschatte technische levensduur van een individueel rookgaskanaal. Dit geeft aansluitend ook een garantie op rookgaslekkage en waterschades. Meestal is renoveren eenvoudig mogelijk. In het verleden is er te weinig aandacht geweest voor de installatie van rookgasafvoer delen van de CV-ketel tot het feitelijke kanaal aanwezig in de bouwkundige schachten. Dit is een van de vele oorzaken van CO ongevallen gebleken. Na correcte gasdichte installatie dienen afvoerdelen te worden gebeugeld tegen het risico van het later loskomen. De beste veiligheid is natuurlijk een tijdige waarschuwing: Plaats een CO-melder in de opstellingruimte.
Hoe en waar CO-melder plaatsen
CO-melders dragen bij aan vroegtijdige detectie en voorkomen ernstige gevolgen. Welke locaties en specificaties gelden, zijn nader uitgewerkt in de regelgeving en NPR's. Dit staat vastgelegd in de Gasketelwet en bijbehorende normen; onderhoud dient uitgevoerd te worden door gecertificeerde installateurs. De achterliggende gedachte is een veilig werkende geheel en kennis van regels en voorschriften.
Regelgeving, certificering en toezicht
Er is een verbod op het uitvoeren van werkzaamheden aan cv-ketels door niet-gecertificeerde installatiebedrijven. Na goedkeuring in de Eerste Kamer in 2023 is er minder kans op beunhazerij en ondeugdelijke installatie van CV-ketels. Ook het onderhoud van uw CV-ketel moet worden uitgevoerd door een CO-gecertificeerd installateur. De Gasketelwet regelt dat alleen ‘kundige’ (gecertificeerde) handen gasketelsystemen mogen plaatsen en onderhouden. Sinds 2017 is in de NPR 3378-45 voorgeschreven dat bij iedere vervanging van de cv-ketel het rookgaskanaal vervangen moet worden. Wanneer een VR verwarmingstoestel (niet condenserend) wordt vervangen door een HR-verwarmingstoestel (condenserend) moet altijd het afvoersysteem worden vervangen. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) vergroot de aansprakelijkheid van de aannemer en installateur; zij moeten met een opleverdossier aantonen dat ze kwalitatief goed werk hebben geleverd.
Materiaalkeuzes en installatiekenmerken
Welke materialen mag je toepassen? Aluminium enkelwandig is geschikt voor binneninstallaties met beperkte ruimte. Dubbelwandig RVS biedt betere isolatie en is geschikt voor buiteninstallaties. Kunststof (PP of PVC) wordt gebruikt bij HR-ketels met lage rookgastemperaturen. EN 14471 is van toepassing op kunststof rookgassystemen. EN 14471, NEN 2757-1 en NPR 3378 vormen samen de basis voor certificering, berekeningen en praktische aanwijzingen voor juiste installatie.
Beugelen en Rogafa
Het Rogafa Beugeladvies (‘het nieuwe beugelen’) is opgenomen in NPR 3378-46. Rogafa pleit voor het kiezen van de meest veilige, concentrische rookgasafvoersystemen. Het Rogafa-advies specificeert hoe een veilig en functioneel systeem te realiseren en onderstreept de voorkeur voor concentrische systemen.
Webinar en praktische richtlijnen
Op dinsdag 28 maart 2023 werd een webinar georganiseerd waarin de wijzigingen en geldende normen voor rookgasafvoeren worden uitgelegd. Het webinar werd geïnitieerd door Online Bouw Academie en is bedoeld om installateurs en opdrachtgevers wegwijs te maken in de regels. Het webinar kan ook later teruggekeken worden.
Samenvattend overzicht van mogelijke constructies
- Aluminium enkelwandig: geschikt voor binneninstallaties met beperkte ruimte.
- Dubbelwandig RVS: betere isolatie, buiteninstallaties.
- Kunststof (PP of PVC): lage rookgastemperaturen bij HR-ketels.
- Concentrische systemen: veiligheidsgarantie via recirculatie bij lekken.
- Parallelle systemen: nog steeds veel toegepast, mits correct uitgevoerd.
Praktische aanbevelingen voor_installateurs
Een onafhankelijke inspectie kan uitwijzen wat per situatie de toekomstopties zijn met betrekking tot gebruiksduur en hergebruik van kanalen. Controleer bij vervanging of renovatie of het rookgaskanaal voldoet aan NPR 3378-45/-46 en of de verbindingen gasdicht zijn. Bij onderhoud en installatie dient men te voldoen aan de Gasketelwet, EN normen en NPR-bladen die de veiligheid en betrouwbaarheid waarborgen.
🔥 Rookgasafvoer FOUT = Levensgevaar! (Loodgieter Anouar legt uit)
Een correct geïnstalleerde en onderhouden rookgasafvoer draagt niet alleen bij aan veiligheid maar verhoogt ook het rendement van het verwarmingssysteem. Ventilatie en bouwkundige eisen worden meegewogen door de vakman, die voor afdichting, hellingshoek en materiaalkeuze zorgt, en regelmatig onderhoud uitvoert om slijtage, verzuring, lekkage of verstoppingen tijdig te detecteren.