Een ruimte met een verbrandingstoestel moet een voorziening hebben voor de afvoer van rookgas en voor de toevoer van verbrandingslucht. Dat geldt voor iedere gebruiksfunctie behalve een bouwwerk geen gebouw zijnde. Het gaat hier om voorzieningen zoals rookgasafvoerkanalen of schoorstenen en luchtroosters of ventilatiekanalen. Als een verbrandingstoestel aangesloten kan worden op een rookgasafvoerkanaal (schoorsteen), functioneert het toestel veilig alleen wanneer het daadwerkelijk op een schoorsteen is aangesloten.
Belang van afvoer en toevoer volgens de voorschriften
Een afvoervoorziening voor rookgas moet voldoende capaciteit hebben om het veilig functioneren van het verbrandingstoestel te waarborgen. Dit geldt ook voor houtkachels en open haarden. De capaciteit van de afvoervoorziening moet ten minste die volgens de toestelspecificaties zijn voor een doeltreffende verbranding. Rookgassen moeten vanaf het verbrandingstoestel naar de uitmonding van de afvoer voor rookgas stromen en dampen, gassen of fijne vaste deeltjes moeten niet terugstromen. Het rookkanaal moet lekvrij zijn om verspreiding van dampen en deeltjes te voorkomen.
Een toevoervoorziening voor verbrandingslucht moet zorgen voor voldoende toevoer van lucht, afhankelijk van de belasting van de verbrandingstoestellen. De toevoer moet ten minste de capaciteit hebben die in de toestelspecificaties genoemd staat. Bij toestellen met een totale capaciteit van 130 kW of meer staat de specificatie voor de toevoervoorziening in de toestelspecificaties. De richting van de luchtstroom wordt bepaald volgens de NEN 1087, waarbij men geen rekening hoeft te houden met belemmeringen op een ander perceel.
Renovatie en relining van rookkanalen
Relining is een techniek waarbij een nieuwe voering wordt aangebracht aan de binnenzijde van een bestaand rookgasafvoerkanaal. Het oude kanaal dient als ondersteuning voor het nieuwe en het geheel werkt als een compleet nieuw kanaal. De aansluiting op de ketel wordt zorgvuldig uitgevoerd met specifieke koppelingen. Hoewel relining vaak een praktische oplossing biedt, zijn er situaties waarin het niet uitvoerbaar of passend is. Veel reliningbedrijven bieden garanties van 25 jaar op het materiaal, maar deze garantie betreft uitsluitend het materiaal en niet de veilige werking van het rookgasafvoersysteem gedurende deze periode. Na 15 jaar moet het kanaal geïnspecteerd worden om te bepalen of onderhoud, aanpassing of vervanging nodig is.
Renovatieoplossingen voor rookkanalen variëren: eenkleine diameter, CLV-kanalen, of gemeenschappelijke kanalen bij hoogbouw. Voorbeelden: CLV-kanalen kunnen langer doorgebruikt worden, of renovatie kan gepland worden afhankelijk van het type kanaal. Renovatie kan bestaan uit het trekken van flexibele voeringen of prefab secties bij gemeenschappelijke kanalen. Bij elk kanaal geldt dat de veiligheid en de werking centraal staan en dat de renovatie uitgevoerd moet worden door rookgaskanaal fabrikanten of door door hen aangewezen installatiebedrijven.
Technische en regelgevende kaders
De regels voor een rookkanaal staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit 2012) en de norm NEN 2757-1. Kort samengevat moet het rookkanaal brandveilig zijn, minimaal 1 meter boven het hoogste punt van het dak uitkomen, op minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen en voldoende afstand houden tot brandbare materialen. Sinds 1 januari 2024 vervangt de Omgevingswet het oude Bouwbesluit 2012; de technische regels voor rookkanalen staan nu in het Bbl. Elk rookkanaal krijgt een classificatie, bijvoorbeeld T600 N1 D V2 L50060 G50. Alle rookkanalen van Kachelconcurrent zijn T600 gecertificeerd.
De uitmonding van een rookkanaal moet minimaal 1 meter boven het hoogste punt liggen binnen een straal van 3 meter. Bij plat dak kan de uitmonding tussen 1 en 2 meter boven het dak uitsteken, afhankelijk van de situatie en nabijgelegen objecten. De regels rondom omkokering stellen dat brandbare materialen nooit dichter bij het rookkanaal mogen zitten dan de minimale afstand; voor dubbelwandige rookkanalen is dat 7 cm. Voor enkelwandige rookkanaalpijpen geldt vaak 20 cm, afhankelijk van het soort materiaal en constructie. Het is toegestaan een rookkanaal zelf te plaatsen, maar dan ben je zelf verantwoordelijk voor een correcte installatie; verzekeraars kunnen eisen dat het voldoet aan NEN-normen.
Hoogte- en afstandseisen gelden ook voor pelletkachels en houtkachels. Een pelletkachel heeft doorgaans een lagere rookgastemperatuur maar dezelfde regels omtrent hoogte, afstand tot erfgrens en uitmonding. De diameter ligt meestal op 80 mm in plaats van 130 of 150 mm. Een rookkanaal voor een hout- of pelletkachel is in veel gevallen vergunningvrij zolang de uitmonding 1 meter van de erfgrens ligt en de draagconstructie niet wordt gewijzigd. Voor gebouwen en monumenten kunnen aanvullende meldingen of vergunningen vereist zijn. De uitmonding moet minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen; bij situatie met gevel langs een perceelgrens kan hinder ontstaan en gemeenten kunnen handhaven op basis van hinderregels.
Installatiepraktijk en aanbevelingen
Bij een verbrandingstoestel met een totale capaciteit van 130 kW of meer staan specificaties voor de toevoervoorziening voor verbrandingslucht in de toestelspecificaties. De richting van de luchtstroom wordt bepaald volgens NEN 1087. De aansluitkanalen tussen een verbrandingstoestel en rookkanaal maken deel uit van de afvoervoorziening van rookgas. Relinen en renovatie bieden praktische mogelijkheden om kanalen te moderniseren zonder grootschalige sloopwerkzaamheden. Renoveren van kanalen kan via flexibele voeringen, prefab secties of CLV-kanalen, afhankelijk van de situatie en het type kanaal. Na renovatie is er weer sprake van een veilig rookgaskanaal en kan er wederom een goedkeuring volgen; inspectie en garantievoorwaarden dienen wel te worden nageleefd.
F.F. Kanaalrenovatie B.V. biedt onder meer FuranFlex aan: een flexibele schoorsteenvoering die snel aan te brengen is en vrijwel elk rookgaskanaal kan bekleden. Het systeem vereist meestal geen verwijdering van het oude kanaal en minimale breekwerk, wat leidt tot weinig overlast. De drie lagen FuranFlex bestaan uit een buitenlaag van kevlar-sterkte glasvezel, een tussenlaag van composiet en glasvezel, en een binnenfolie die na uithardingsproces wordt verwijderd. Het systeem is gecertificeerd door Kiwa en wordt geleverd met 25 jaar garantie tegen corrosie; audits waarbij Kiwa de werkwijze beoordeelt zorgen voor actuele naleving van normen. Deze garantie geldt alleen voor het materiaal, niet voor de werking van het rookgaskanaal gedurende de garantieperiode.
Praktische samenvatting van renovatie- en bouwregels
- Rookkanalen moeten brandveilig zijn en correct worden aangesloten op de schoorsteen; lekking moet voorkomen worden.
- Capaciteit van afvoer en toevoer moet voldoen aan toestelspecificaties voor doeltreffende verbranding.
- Rookafvoerkanalen dienen verticaal te lopen; horizontale delen beperken zich tot maximaal 2 meter met maximaal 2 bochten van 45 graden.
- De hoogte van de uitmonding, afstand tot perceelgrens en afstand tot brandbare materialen zijn strikt gereguleerd.
- Relining biedt een snelle renovatie-optie maar heeft voorwaarden en garantiebeperkingen; na 15 jaar inspectie is nodig.
- Inspectie, documentatie en verificate van capaciteit dienen te zijn opgenomen bij de omgevingsvergunning.
In Zuid-Hollandse Wateringen biedt F.F. Kanaalrenovatie B.V. gespecialiseerde dienstverlening rondom renovatie van ventilatie- en rookkanalen, met focus op snelle en minimale invasieve werkzaamheden door inzet van FuranFlex.
Rookgas afvoer Renovatie - bespaart vervanging!
Overzicht van kernpunten:
- Zorg voor voldoende capaciteit van rookgasafvoer en verbrandingsluchttoevoer volgens toestelspecificaties.
- Volg IMF: verticale voorkeur, beperkte horizontale secties en juiste afstand tot brandbare materialen.
- Overweeg relining als renovatie-optie met aandacht voor materiaalgaranties en inspectie na 15 jaar.
- Verzeker naleving van Bbl/NEN 2757-1 bij aanvraag omgevingsvergunning en CE-markering van kanalen.