Goedenavond allemaal, ik moet even van me aftypen vandaar dat ik hier terecht ben gekomen. Het is een enorm lang verhaal dat helaas al vanaf mijn kindertijd bezig is. Nu ben ik 29 jaar en lijkt het alleen maar erger te worden.
Vanaf kinds af aan ben ik al gevoelig voor angsten. Destijds was dat om alleen te slapen, angst voor de dood, angst voor 'spoken' en dergelijke. Sinds mijn puberteit leek deze angst volledig weg en was ik een gewone jonge puber die altijd leuk mee deed. Echter, bij puberteit komt ook een aantal andere dingen kijken, zoals meedoen met de rest en stoer willen doen. Hier is waar (ik noem het even fase 2) begonnen is. Op mijn 15e af en toe roken, proberen te blowen met de grote jongens, en dit heb ik een half jaar gedaan, totdat ik zo een verschrikkelijke bad trip kreeg, wat een enorme paniekaanval met zich meebracht. Hier is het toen bergafwaarts gegaan.
Elke dag paniekaanvallen, angstaanvallen, hyperventilatie, derealisatie, depersonalisatie, niets meer alleen kunnen en durven doen. Iedereen moest voor mij zorgen, want zelf kon ik niets meer. Psycholoog in, psycholoog uit, jarenlang. Medicatie (Seroxat, Oxazepam, Diazepam, Remeron en nog een hele lange lijst met medicatie, tot aan antipsychotica aan toe). Af en toe ging het beter, af en toe minder.
Totdat wij als gezin te horen kregen dat mijn moeder, de enige persoon in mijn leven waar ik gerust door gesteld kon worden, terminaal ziek was. Zij had nog 2,5 jaar te leven. Tijdens deze periode probeerde ik me echt enorm te vermannen en te proberen het beste uit mezelf te halen. Ik kreeg een nieuwe baan, ik haalde mijn VMBO-diploma, ik haalde mijn ROC-niveau 3 diploma en was blij dat ik dit aan mijn moeder kon laten zien. Na weer een periode van enorme angst en paniek overleed zij aan kanker in 2012.
Na enorm veel verdriet en rouw, samen met mijn huidige vriendin, het een en ander kunnen opbouwen. Een goede baan, een leuk huis gekocht. Echter, in al deze tijd heeft mijn angst, en met name een ziekelijke vorm van hypochondrie, mijn leven op alle vlakken beïnvloed, elke dag weer. Ik sta ermee op, ga ermee naar bed. Ik hou van sport, maar elke minuut met sport ben ik bang dat mijn hart ermee stopt, of dat er iets met mijn hart staat te gebeuren. Zo heftig dat ik soms onbewust (denk ik) aan het hyperventileren ben. Twee keer zelfs met een 'hartritmestoornis' van de baan gehaald en naar het ziekenhuis gebracht omdat het echt niet goed ging. De laatste keer is nu 5 weken geleden en sindsdien is het hek van de dam. Niets lukt me meer, paniek, angst, huilen, depressief. Elke dag maar geruststelling zoeken, of een soort van controle krijgen op wat ik heb via Google, via partner, via vrienden en familie. Ik leg de lat ook vreselijk hoog voor mezelf en ik merk gewoon dat ik helemaal gek word, voor mijn gevoel. Dokter in, dokter uit, nu volgende week mijn intake bij een psycholoog en ga ik weer aan de slag.
Ook heb ik in mijn hoofd gehaald dat als ik minder dan 6 uur slaap, ik een aandoening krijg, dat het slecht voor mijn hart is, dat ik door alle stress en slecht slapen doodga, zo bang. Wordt echt gek. Wie herkent dit?
Hulp achter de voordeur in Arnhem
In zes hoogbouwflats leeft bijna de helft van de bewoners van een laag inkomen. Armoede zie je hier vaak niet aan de buitenkant van het huis. Het zit achter de voordeur. Hulpverlener Hans van Heijningen belt dagelijks bij mensen aan. "Je schrikt van wat je tegenkomt."
Immerloo II: Een buurt met verborgen armoede
In een van de flats in Immerloo II woont de gepensioneerde Lourens (63). Hij had al een tijdje niets te eten. Nadat hij met vervroegd pensioen was gegaan, zakte zijn inkomen onverwachts met vierhonderd euro. "Toen we hem leerden kennen hebben we eerst maar een tas boodschappen gehaald," zegt Van Heijningen.
Zijn team van Achter de Voordeur, bestaande uit Hans van Heijningen, Roxanna Swagemakers en Manon Bollen, loopt dagelijks over de winderige galerijen van de zes hoogbouwflats in de Arnhemse buurt Immerloo II. Samen maken zij een praatje met bewoners en kijken waar zij kunnen helpen. "We komen in appartementen waar de armoede vanaf straalt," zegt hij. Zoals dat huis waar een vader met vijf kinderen woonde. "Daar lagen alleen matrasjes op een kale betonnen vloer."
Die gezinnen zijn het meest schrijnend, zegt hij. "Op school weten ze vaak niet hoe erg het is. Wij komen achter de voordeur en zien: dit gezin heeft niets." In andere huizen is al jaren niet behangen of geverfd. De vloerbedekking ziet er niet meer uit, of er zijn geen gordijnen. Als je arm bent, valt de inrichting van je huis als eerste weg. Sommige mensen maken hun post niet meer open. Anderen verliezen de grip op het leven in een vervuild huis. "In Immerloo II leeft de helft rond de armoedegrens. En niemand kijkt naar ze om."
De rol van Achter de Voordeur
In Arnhem zijn talloze zorginstanties die kunnen helpen, maar de drempel om daar naartoe te gaan is voor veel bewoners hoog. Achter de Voordeur werkt daarom in opdracht van de gemeente en woningcorporaties Vivare en Volkshuisvesting in de flats. "We gaan er als een soort sleepnet doorheen. We helpen waar we kunnen en zorgen dat mensen bij de juiste instantie terechtkomen," zegt hij.
Sommige buurtbewoners noemen de drie hulpverleners inmiddels liefkozend de âengelenâ van Immerloo II. Want sinds hun aanwezigheid zijn veel mensen geholpen. "In het begin dachten mensen vaak dat we deurwaarders zijn, of Jehova's," zegt hij. De deur bleef dan dicht. Maar zodra de vertrouwensband is opgebouwd, kan het team aan de slag.
Er is genoeg te doen. "Als je op de armoedegrens leeft, wordt alles een probleem. Een verjaardag, een kopje koffie buiten de deur, een onverwachte belastingaanslag. Die constante armoede levert een soort stress op in je hoofd. Als iedereen om je heen dezelfde paniek heeft, kun je je nergens aan optrekken."
Hoe humanitair werk schade kan aanrichten – en wat je eraan kunt doen | Love Odih Kumuyi | TEDxGreenhouse Road
De impact van armoede op gezondheid en welzijn
Armoede is niet alleen het probleem van weinig geld hebben, zegt Van Heijningen. "Het is de genadeslag die komt als er een onverwachte rekening op de mat valt." Het zijn de zorgen om het maandbedrag voor de boodschappen. Het is de rekening die blijft liggen, de boete die op boete volgt. "Al snel is er dan geen licht meer aan het einde van de tunnel. En dat kan jaren duren."
Het leidt tot veel gezondheidsklachten, zegt hij, en in die benarde situatie groeien ook veel kinderen op. Maar armoede is ook honger, ook al denken mensen dat het in Nederland niet bestaat. "In deze flats wonen mensen die letterlijk een droge boterham hebben als ontbijt, of helemaal geen ontbijt." De laatste weken van de maand komt hij gezinnen tegen die geen geld meer hebben voor eten. Soms zitten ze net boven het minimum, waardoor ze geen recht hebben op toeslagen en de voedselbank. "Onder de streep houden ze minder dan het minimum over."
Maar het grootste probleem in Nederland is volgens hem het 'incassomonster'. Het binnenhalen van te veel betaalde toeslagen door de Belastingdienst, of de deurwaarders van de zorgverzekeraars. "Er gaat veel geld in Nederland naar schulden innen bij mensen waar niets te halen is." Dat zou anders moeten, vindt hij. "Het liefst zou ik iedereen in deze flats op nul laten zetten, zodat ze opnieuw mogen beginnen."
Hoewel de economie elders in het land aantrekt, merkt een grote groep van de bewoners van Immerloo II dit niet, zegt hij. De bijstandsuitkering is laag, terwijl boodschappen en de rekeningen voor elektriciteit en gas duurder zijn geworden. Om nog niet te spreken van de zorgverzekering, de eigen bijdrage én het eigen risico.
Het idee achter Achter de Voordeur is mensen weer lucht geven. "Het is een kick als dat lukt. Dat zijn de parels, de mooie momenten. Dan hoop ik dat die persoon dat ook weer uitstraalt naar zijn omgeving. Zo help je de buurt uiteindelijk omhoog."
Verslaggever Jenda Terpstra liep de afgelopen weken mee in de Arnhemse buurt Immerloo II: een buurt met zes hoogbouwflats en winderige galerijen waar veel mensen op de armoedegrens leven. Wie zijn de bewoners? Merken zij iets van de economische bloei? Wat betekent het om in deze tijd in armoede te leven? Dit is het eerste deel van een serie verhalen.