Urban Exploring is voor ons de perfecte combinatie van avontuur, spanning en fotografie. Vooral op verlaten plekken komt alles samen. Jarenlang spraken mijn beste vriend en ik over urbexen. Beiden houden we van fotografie en werden steeds enthousiaster bij het idee om verlaten gebouwen te ontdekken. Toch kwam het er nooit van. Tot we op een gegeven moment besloten: nu gaan we het echt doen. Sindsdien trekken we er samen op uit met onze camera’s, op zoek naar bijzondere plekken die hun glans verloren hebben.
Locatie en eerste indruk
In het dorpje Borgoumont, in de Belgische Ardennen, staat op een heuvel een imposant gebouw dat bekendstaat als Sanatorium du Basil. Het Sanatorium du Basil is een imposant gebouw. Van de buitenkant écht prachtig om te zien. Zoals je misschien kan zien ligt Sanatorium du Basil in een zeer groene omgeving. De ligging was perfect en daarom was dit ook een bekende locatie waar TBC patiënten zich konden laten behandelen.
Ontstaan en vroegste geschiedenis
In de 19e eeuw werden er in Europa talloze sanatoria gebouwd voor de behandeling van tbc. Tuberculose (TBC) is een bacteriële infectieziekte die zorgt voor ontstekingen in het lichaam, vooral in de longen. TBC is lange tijd een fatale ziekte geweest. Artsen stonden machteloos, de enige remedie was frisse lucht en rusten. Zodoende zijn er na 1855 op verschillende plekken sanatoria gebouwd voor patiënten die de ’tering’ hadden. Het initiatief voor de bouw van dit sanatorium kwam van Ernest Malvoz, directeur van het Bacteriologisch Laboratorium. In 1899 kwam het idee en één jaar later begon men de bouw en in 1903 werd het sanatorium geopend. In 1903 opende het gebouw zijn deuren en werden de eerste patiënten opgevangen.
Tijdlijn (1889-2013)
- 1889: Koning Leopold II keurt de beslissing van de Provinciale Raad van Luik goed om een sanatorium op te richten speciaal voor tuberculosepatiënten.
- 1900-1903: Bouw gestart en voltooid; reeds in 1903 werden de eerste patiënten ontvangen.
- 1903-1946: Tuberculosepatiënten werden gehuisvest; tijdens de Tweede Wereldoorlog werden zelfs gezonde Joden verborgen in het gebouw.
- Na de oorlog: Het sanatorium huisvestte ook andere longpatiënten en veel mijnwerkers verbleven er na de oorlog.
- 1962: Er werd een gebouw bijgebouwd om mensen die aan het revalideren waren te begeleiden.
- 1988: Er werd ruimte gemaakt voor patiënten die voor lange tijd moeten revalideren.
- 2010-2013: Het gebouw werd gebruikt als asielzoekerscentrum; in 2013 verlieten alle asielzoekers het complex en werd het te koop gezet.
Architectuur en inrichting
Het karakteristieke hoofdgebouw is symmetrisch opgezet met als middelpunt een toren met klok. De locatie op een heuvel midden in een bosrijk gebied, is niet willekeurig gekozen. Door de schone lucht en rustgevende omgeving maakt het een gunstig klimaat voor de tuberculosepatiënten om te herstellen. Tevens is het, op het zuiden gerichte hoofdgebouw, zo ontworpen dat door zijn gebogen vorm, men optimaal kan profiteren van het zonlicht. Dit had een positief effect op de behandeling. Het is zuidwaarts gebouwd op 420 meter hoogte, in een halve ovaal. Bovendien telt het meer zonneterrassen dan de meeste Benidorm-hotels. In het westen was de medische afdeling. Op de eerste verdieping aan de achterzijde bevond zich de kantine en keuken.
Veranderingen na het tbc-tijdperk
Nadat men tbc-patiënten steeds beter kon behandelen, werd het sanatorium overbodig. Na de periode, als het hersteloord voor tuberculosepatiënten, deed het gebouw dienst als psychiatrische instelling en van 2010 tot 2013 als asielzoekerscentrum. Vanwege de torenhoge energierekeningen sloot het pand vervolgens haar deuren en werd het gebouw het doelwit van vandalisme. Het pand is niet goed geïsoleerd en er moesten een aantal dingen flink onder handen genomen worden. Doordat dit niet erg goedkoop bleek te zijn moest het pand zijn deuren sluiten.
Verval, vandalisme en urbex-levensstijl
Sindsdien is het overgeleverd aan de tand des tijds. Het raakte in verval, werd slachtoffer van vandalisme en kreeg een nieuwe rol als urbexlocatie. Hoewel het sanatorium al jaren leegstaat, is het nog altijd niet gesloopt. Het gebouw wordt wel opgekocht, maar er wordt niets mee gedaan. Er treedt veel verval op. Ook wordt het gebouw gekraakt, wonen er mensen die er niet mogen wonen, worden er illegale feesten georganiseerd e.d.
Leave nothing but footprints is helaas niet meer het geval bij Sanatorium du Basil en daarom heeft deze urbex locatie zijn beste tijd misschien al wel gehad. Overal is graffiti. Ruiten zijn kapotgeslagen, trapleuningen zijn losgerukt en deuren zijn ontwricht. Op sommige plekken zijn gaten in de muren geschopt. Zo zonde! Sommige oude verflagen zijn ook zo extreem afgepeld dat ik er figuurtjes in kan onderscheiden.
Interieur en opvallende vondsten
- Veel kamers zijn leeg; alles is vrijwel kaal. Alles is gesloopt of weggehaald.
- De liften waren ooit nog actief; alle liftdeuren zijn opengebroken en door de gigantische gaten kijk je diep in de liftkokers.
- De majestueuze trappen zijn vaak vernield; stenen afwerking is verdwenen en sommige vloeren hebben flinke gaten.
- In sommige badkamertjes zijn badkuipen nog intact, elders getransporteerd of vernield - opmerkelijke sporen van menselijk handelen.
- Op sommige plekken vinden zich kaarsvetresten en wiccacirkels; er zijn paranormale onderzoeken gedaan in het sanatorium.
Ons bezoek (ervaringen uit 2022)
Wij hebben Sanatorium du Basil bezocht in 2022. Na het zien van foto’s op internet wisten we het zeker. Deze plek moesten we met eigen ogen zien. We vertrekken vroeg en rijden richting de Belgische Ardennen. Eenmaal aangekomen zetten we de auto langs de kant van de weg. Via een wandelpad lopen we de heuvel op. We zijn niet alleen. Geen geest, maar een man met een bladblazer is druk bezig in de tuin. Hij schenkt ons weinig aandacht en wij besluiten rustig foto’s van de buitenkant te maken. Dat is altijd het begin: de sfeer proeven, het gebouw in je opnemen, en dan de vraag die elke urbexer zich stelt… Hoe komen we binnen? Die vraag wordt snel beantwoord. Vrijwel alle ramen en deuren staan open.
Binnen blijkt de staat van het gebouw helaas slechter dan gehoopt. Vandalen hebben duidelijk hun sporen nagelaten. Toch verkennen we alles. Ons doel is het torentje met de klok. Via gammele, smalle trapjes werken we ons omhoog. Dit is het hoogste punt van het gebouw. Tot voor kort werkte het klokmechanisme nog. Nu is ook dat vernield. Boven aangekomen hebben we een prachtig uitzicht over de omgeving. We snappen waarom deze plek ooit gekozen werd voor een sanatorium. Rust, frisse lucht, natuur.
Abandoned Places Belgium | Sanatorium Du Basil 4K Urbex
Binnen hoorden we af en toe geluiden als dichtslaande deuren of rammelende ramen. Nu kunnen we net doen of we geesten gehoord hebben … maar er bestaat ook zoiets als wind en tocht die al deze geluiden veroorzaken. In de winter liet men de verwarming aan om schade te beperken. De elektriciteit in het gebouw was nog jarenlang actief: verlichting werkte nog, rookmelders piepten af en toe en zelfs de liften deden het.
Renovatieplannen en toekomstige herbestemming
Hoewel het sanatorium jarenlang leegstond en een geliefde plek was onder urbexers, gaat er snel iets veranderen. In april 2024 is er een officiële overeenkomst gesloten tussen de gemeente Stoumont en projectontwikkelaars. Daarmee is het startsein gegeven voor de procedure rond de omgevingsvergunning. De investering bedraagt maar liefst 40 miljoen euro, en de eerste bouwwerkzaamheden zouden kunnen starten in de winter van 2024/2025. Als alles volgens plan verloopt, opent het hotel in het voorjaar van 2027.
De huidige investeerder heeft er grootse plannen mee. Zo moet het een groot hotel worden met tussen de 80 en 100 kamers. Ook moeten er twee restaurants komen, waar gerenommeerde sterrenchefs aan de slag moeten gaan. Recent is het opgekocht door een investeerder die er grootse plannen mee heeft. Het gebouw werd later opgekocht voor naar verluidt 3 miljoen euro. Het pand is verkocht. Er is zelfs sprake van verkoop. Of het ooit opnieuw in gebruik genomen wordt, is nog de vraag.
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1889 | Goedkeuring voor oprichting sanatorium |
| 1903 | Opening en eerste patiënten |
| 1946-1988 | Gebruik na tbc-periode; uitbreidingen en revalidatie |
| 2010-2013 | Asielzoekerscentrum |
| 2013-2022 | Leegstand, verval en urbex |
| 2024 | Overeenkomst met ontwikkelaars; start procedure omgevingsvergunning |
Praktische tips voor bezoekers en urbexers
- Locaties worden niet openbaar weergegeven; via Google Maps is de locatie echter goed te vinden.
- Wees je bewust van veiligheid: veel vloeren kraken, er zijn gaten, beschadigde trappen en scherpe ruiten.
- Respecteer regels: hoewel urbexers het motto Leave nothing but footprints hoog houden, is dat hier niet altijd gevolgd - wees wél verantwoordelijk.
- Pas op voor assen van vandalisme en brandschade; er zijn uitgebrande zekeringkasten en resten van kampvuurtjes.
- Bezoek zolang het nog kan: met geplande herbestemming bestaat de kans dat het complex voor urbexers ontoegankelijk wordt.
Voor de echte urban explorer is Sanatorium du Basil een bijzondere maar ook getrashed locatie: een indrukwekkend exterieur met een leeggeplunderd interieur waarin nog enkele verrassende details te vinden zijn. Zodra er in 2025 of later een groot hotel wordt geopend, zal de site ongetwijfeld veranderen en mogelijk niet meer toegankelijk zijn voor urban explorers. Het is een bijzonder gebouw op een bijzondere plek. Het Sanatorium du Basil is zeker een bezoekje waard als je in de buurt bent (nu het nog kan!).
tags: #sanatorium #du #basil #renovatie