De correcte installatie en afvoer van rookgassen van een CV-ketel is cruciaal voor de veiligheid en het binnenklimaat van een woning. Regelmatig komt het voor dat na onderhoud aan een CV-ketel blijkt dat de installatie niet voldoet aan de actuele wet- en regelgeving, wat kan leiden tot afkeuring van de ketel. Een ketel mag alleen in gebruik blijven indien de gehele installatie, inclusief rookgasafvoer en luchttoevoer, aan de geldende eisen voldoet. Indien de rookgasafvoer verouderd, lek, niet-conform of onjuist is, dient deze vervangen of aangepast te worden voordat de monteur zijn werkzaamheden kan afronden en de ketel kan aanmelden als 'onderhoud uitgevoerd'.
De vereisten voor rookgasafvoer en luchttoevoer zijn vastgelegd in diverse wetten, normen en praktijkrichtlijnen, zowel op Europees als op nationaal niveau. Enkele belangrijke zijn het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de Gasketelwet en de diverse NEN-normen.
Wettelijke Kader en Normen voor Rookgasafvoer
In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), afdeling 2.2.8, worden specifieke eisen gesteld aan de afvoer van rookgas en de toevoer van verbrandingslucht. Een verbrandingstoestel dient zodanige voorzieningen te hebben dat de gezondheid en de kwaliteit van het binnenklimaat gewaarborgd zijn. Dit houdt in dat er geen onvolledige verbranding mag plaatsvinden door onvoldoende toevoer van verbrandingslucht, en dat vrijkomende dampen, gassen en fijne vaste deeltjes veilig naar buiten worden afgevoerd.
Europese en Nationale Regelgeving
- CE-markering: Alle rookgasafvoersystemen moeten voorzien zijn van een CE-markering en voldoen aan de juiste normen. Voor kunststof rookgasafvoersystemen is de EN 14471 van toepassing. Deze norm test onder andere luchtdichtheid, thermische belasting en druksterkte, en stelt ook eisen aan de installatie.
- Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): Dit besluit bevat technische regels voor het bouwen en gebruiken van een woning. Paragraaf 4.3.8 stelt eisen aan de afvoer van rookgas en toevoer van verbrandingslucht, met als doel de gezondheid en het binnenklimaat te waarborgen. Voor houtkachels, pelletkachels of open haarden is een gevelafvoer in principe niet toegestaan. Artikel 4.138 lid 1 Bbl schrijft ook een minimale verdunningsfactor voor de rook van verbrandingstoestellen voor. Voor bestaande bouw zijn de voorwaarden minder specifiek.
- Gasketelwet: Deze wet regelt dat alleen gecertificeerde installateurs en installatiebedrijven gasketelsystemen mogen plaatsen en onderhouden, inclusief de toe- en afvoerkanalen.
- NEN-normen: Verschillende NEN-normen specificeren de vereisten. NEN 8757 is relevant voor bestaande gebouwen en bepaalt de afvoerhoogte voor natuurlijke afvoer, afhankelijk van dakhelling en afstand tot de nok. NEN 2757-1 (voor toestellen tot 130kW) en NEN 2757-2 (voor toestellen boven 130kW en CLV's) beschrijven de berekening van het systeem, verdunning en hinder voor de omgeving.
- Nederlandse praktijkrichtlijnen (NPR): Praktische aanwijzingen voor een juiste installatie zijn vastgelegd in de NPR, zoals NPR 3378-45 en NPR 3378-46. Deze richtlijnen leggen de nadruk op de veiligheid van de gebruiker en bewoner. Het Rogafa Beugeladvies (‘het nieuwe beugelen’) is opgenomen in de NPR 3378-46 en beschrijft de optimale manier om een veilig rookgasafvoersysteem te realiseren.
- Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb): Deze wet vergroot de aansprakelijkheid van aannemers en installateurs, die middels een opleverdossier de kwaliteit van het werk moeten aantonen.
Afvoerhoogte en Plaatsing
De afvoerhoogte verwijst naar de hoogte waarop rookgassen worden afgevoerd. Voor natuurlijke afvoer geldt dat de afvoer minimaal 0,5 meter boven de nokhoogte moet uitkomen, waarbij de vereiste hoogte kan variëren afhankelijk van de dakhellingshoek en de afstand tot de nok. Hoe verder de afvoer van de nok verwijderd is, hoe hoger deze boven de nok moet uitkomen. Voor bestaande gebouwen geldt de NEN 8757. Als de dakhelling groter is dan 23 graden, dient de afvoer hoger te zijn.
De minimale afvoerhoogte wordt beïnvloed door de helling van het dak en de plaats van de schoorsteen. Het kennisdocument "Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren" van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) biedt hierover uitgebreide toelichting. Voor bestaande schoorstenen zijn er situaties waarin rookgassen onder de nokhoogte mogen worden afgevoerd. Bij de installatie van een nieuwe schoorsteen op een lage aanbouw gelden aanvullende eisen, omdat de bestaande gevel de stromingsrichting van de rookgassen kan belemmeren. Een vuistregel is dat de pijp bijna de nokhoogte van het aangrenzende gebouw moet reiken, waarbij de uitmonding maximaal 10 graden lager mag liggen.
Gevelafvoer vs. Dakafvoer
Hoewel moderne technieken mogelijkheden bieden voor rookgasafvoer door de gevel, is er een groeiende consensus onder fabrikanten en brancheorganisaties om de uitmonding van rookgassen op het dak te positioneren. Voor houtkachels, pelletkachels en open haarden is een gevelafvoer door het Bouwbesluit niet toegestaan. Bij pelletkachels wordt een geveldoorvoer ook niet aanbevolen door fabrikanten, mede omdat het halen van de benodigde trek (10-12 Pa) een uitdaging kan zijn, wat kan leiden tot gevaarlijke situaties zoals rook in de woonkamer. Voor gastoestellen met gesloten verbranding is een geveldoorvoer wel toegestaan, mits er specifieke regels rondom de plaatsing, met name in de nabijheid van ramen, deuren en overkappingen, worden nageleefd.
Het plaatsen van een geveldoorvoer vereist kennis van de richtlijnen en aandacht voor veiligheid, zoals het voorkomen van windterugslag. Een trekkap kan helpen bij het afvoeren van rookgassen.
Plaatsing van de CV-ketel
In principe mag een CV-ketel overal in de woning hangen, mits het een droge ruimte is en voldoet aan de nodige luchttoevoer-eisen. Er zijn geen specifieke regels verbonden aan de plaatsing van nieuwe combiketels in een WC, zolang deze ruimte niet vochtig is en er voldoende luchttoevoer is. De keuken wordt vaak als een geschikte plek beschouwd, mede vanwege de nabijheid van de oorspronkelijke afvoer- en gasaansluitingen.
Er dient echter altijd voldoende ruimte rondom de ketel te zijn voor service en onderhoud. Officieel wordt er een werkplek van 1 meter breed en 1,80 meter hoog vrij voor het toestel geadviseerd, wat betekent dat het toestel goed bereikbaar moet zijn. Het expansievat hoeft niet per se naast de ketel te zitten en kan elders worden geplaatst.
Uitdagingen bij Verplaatsing
Bij het verplaatsen van een CV-ketel kunnen er uitdagingen ontstaan met de rookgasafvoer en waterafvoer. De rookgasafvoer kan via de bestaande schoorsteen, een luchtkanaal of rechtstreeks via het dak lopen. De waterafvoer vereist een dalende leiding naar het riool. Bij een verplaatsing naar een ruimte zonder directe afvoermogelijkheden, zoals een WC of een keuken op een nieuwe locatie, kan het nodig zijn een nieuwe afvoerleiding aan te leggen. Dit kan bijvoorbeeld door de vloer lopen, waarbij een kleine daling voldoende kan zijn om het afvalwater af te voeren.
Het is essentieel om een gecertificeerde installateur in te schakelen voor de installatie en het onderhoud van CV-ketels. De eisen zijn streng en het gevaar op koolmonoxide is reëel. Een installateur kan adviseren over de specifieke installatie-instructies van de ketel en de geldende normen, inclusief de benodigde afstanden tot andere objecten en de diameter van het rookkanaal.
Leer in 30 minuten hoe je een HR CV-ketel vakkundig kunt aansluiten (Remeha Avanta installeren )
Belang van Kwaliteitsborging en Verzekering
De Gasketelwet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) benadrukken het belang van gekwalificeerd personeel en correct uitgevoerde installaties. Dit is niet alleen van belang voor de veiligheid, maar ook voor de verzekering. Bij schade die voortkomt uit een niet-conforme installatie, kan de verzekering dekking weigeren. Het is daarom raadzaam om te kiezen voor een goede plek voor de CV-ketel en de installatie te laten uitvoeren door professionals die op de hoogte zijn van de geldende wet- en regelgeving.
Bij de aankoop van een woning is het belangrijk om de staat van de CV-ketel en de bijbehorende installatie te controleren. Een verouderde VR-ketel dient bijvoorbeeld vrijwel altijd vervangen te worden door een HR-ketel, waarbij ook het afvoersysteem aangepast moet worden. Het is verstandig om bij twijfel altijd een installateur te raadplegen voor een deskundig advies.
tags: #schoorsteen #cv #ketel #minimaal #hoogte