Wij leggen u graag uit wat de geldende wet- en regelgeving is omtrent kachelpijpen en rookkanalen. Komt u er niet uit? In Nederland is de technische staat van woningen geregeld in het Bouwbesluit. Ook voor rookkanalen en kachelpijpen zijn strikte voorwaarden en eisen vastgelegd. Centraal daarin staat dat ‘een kachelpijp, een koker of een rookkanaal, bestemd voor de afvoer van rook, brandveilig moet zijn overeenkomstig NEN 6062 9deze heet nu officieel NEN-EN 1856-1. Deze norm geeft aan dat de buitenwand van een rookkanaal maximaal 75°C in temperatuur mag stijgen.
De CE keuring is de CE 1856-1 keuring. Deze kan een T600 certificaat opleveren (maar ook een certificaat voor een lagere temperatuur). Voor de rookgasafvoer van een houtkachel is een T600 certificaat vereist. Dit certificaat wordt afgegeven door een keuringsinstantie als TNO of TUV (zoals bij onze buizen).
De veiligheid van gebouwen en constructies is onder meer geregeld in de (nieuwe) Woningwet (1991). Volgens deze wet (artikel 40) valt een schoorsteen onder de categorie 'vergunningvrij bouwwerk'. Dat geldt echter alleen als geen ingrijpende veranderingen plaatsvinden aan de draagconstructie. Ook behoeft het bouwen van een schoorsteen niet meer te worden gemeld bij de gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht (Besluit Meldingplichtige Bouwwerken). Wel moet een schoorsteen dus voldoen aan de technische en brandveiligheidsaspecten vastgelegd in het Bouwbesluit.
Het Bouwbesluit stelt onder meer eisen aan: De onbrandbaarheid van het materiaal van de stookplaats, het rookkanaal en de directe omgeving. De minimale (horizontale) afstand tussen de uitmonding van de schoorsteen en een brandgevaarlijk dak: 15 meter. In bijzondere situaties kan een gemeente 'aanschrijven' tot het aanbrengen van verbetering. De gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht heeft de bevoegdheid te controleren of aan de eisen is voldaan. Om aan de eisen van het Bouwbesluit te voldoen worden de toegepaste materialen gekeurd volgens de NEN-normen of daaraan gelijkwaardige Europese normen. In Nederland worden deze keuringen veelal verricht door TNO.
Volgens het Bouwbesluit moet een doorvoer door een verdiepingsvloer, zoals een rookkanaal, een bepaalde weerstand hebben tot brandoverslag en branddoorslag. In het algemeen wordt dit gecombineerd met de omkokering die doorloopt door de verdiepingsvloer. Ook van belang is dat de omkokering doorloopt door het dakbeschot. Het dakbeschot is namelijk vaak een brandbaar materiaal (hout) of is vaak met brandbaar materiaal geïsoleerd. De omkokering moet bij de woning met houten vloeren en/of daken in zijn geheel doorlopen en mag niet per verdieping worden onderbroken. Bij vloeren van beton mag de omkokering worden onderbroken, echter niet zodanig dat de brandwerendheid nadelig wordt beïnvloed. Brandbare materialen mogen niet dichter dan 75mm van de buitenwand van het rookkanaal worden aangebracht. Vul nooit de ruimte tussen het schoorsteenkanaal en de omkokering op met isolatiemateriaal. Het rookkanaal dient te worden geplaatst volgens alle voorschriften van het Bouwbesluit die hierop betrekking hebben.
Deze nieuwe Europese normen gaan niet meer uit van de maximale temperatuur op het kanaal oppervlak. De nieuwe wetgeving die per 1 januari 2020 is ingegaan, stelt strengere eisen aan houtkachels. Houtkachels moeten een rendement van minimaal 75 procent krijgen. Pelletkachels hebben een gemiddeld rendement van zo’n 95 procent. Ook wat fijnstof betreft zijn de regels voor houtkachels aangescherpt: er mag sinds 2020 niet meer dan 40 milligram fijnstof per kubieke meter worden uitgestoten.
Bij de installatie van een houtkachel is het cruciaal dat het bijbehorende rookkanaal voldoet aan zowel de geldende wetgeving als de technische eisen. Een onjuist aangelegd rookkanaal kan leiden tot aanzienlijke risico's, waaronder brandgevaar, rooklekkage of problemen met uw verzekering. Een correct geïnstalleerd rookkanaal voor een houtkachel moet aan diverse belangrijke eisen voldoen om veiligheid, duurzaamheid en optimale functionaliteit te garanderen.
De minimale technische eisen voor rookkanalen zijn vastgelegd in het Bouwbesluit. Samenvattend moet het rookkanaal van een houtkachel aan de volgende kernpunten voldoen: geschikt zijn voor de hoge temperaturen die gepaard gaan met houtstook; volgens de geldende regels en eisen gemonteerd zijn; veilig uitmonden boven het dak; regelmatig gecontroleerd en onderhouden worden. Het is sterk aan te raden om de plaatsing of controle van uw rookkanaal te laten uitvoeren door een specialist.
Wij krijgen regelmatig vragen over het installeren van pelletskachels en leggen u graag de geldende wet- en regelgeving omtrent kachelpijpen en rookkanalen uit. Komt u er niet uit? Neem dan contact op met onze experts.
Geldende Wet- en Regelgeving
In Nederland is de technische staat van woningen, inclusief de vereisten voor rookkanalen en kachelpijpen, geregeld in het Bouwbesluit. Hierin zijn strikte voorwaarden en eisen vastgelegd. Centraal daarin staat de eis dat ‘een kachelpijp, een koker of een rookkanaal, bestemd voor de afvoer van rook, brandveilig moet zijn overeenkomstig NEN 6062’. Deze norm heet nu officieel NEN-EN 1856-1. Deze norm specificeert dat de buitenwand van een rookkanaal maximaal 75°C in temperatuur mag stijgen. Hoewel sommige webshops beweren dat alleen hun producten voldoen aan de juiste certificering, zijn zowel NEN als EN goedkeuringen toegestaan (artikel 1.3 in beide teksten). De CE-keuring, specifiek de CE 1856-1 keuring, kan een T600 certificaat opleveren, wat vereist is voor de rookgasafvoer van een houtkachel.
De veiligheid van gebouwen en constructies is verder geregeld in de Woningwet (1991). Volgens deze wet (artikel 40) valt een schoorsteen onder de categorie 'vergunningvrij bouwwerk', mits er geen ingrijpende veranderingen aan de draagconstructie plaatsvinden. Het bouwen van een schoorsteen behoeft ook geen melding meer bij de gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht. Echter, een schoorsteen moet wel voldoen aan de technische en brandveiligheidsaspecten zoals vastgelegd in het Bouwbesluit.
Het Bouwbesluit bevat eisen zoals: de onbrandbaarheid van de materialen, de minimale afstand tot brandgevaarlijk dak (15 meter) en de controlemogelijkheden van de gemeentelijke dienst. Om aan de eisen te voldoen worden materialen gekeurd volgens NEN-normen of Europese normen, vaak uitgevoerd door TNO. In de praktijk betekent dit dat keuringen en omkokering essentieel zijn bij installaties.
Specifiek voor rookkanalen geldt dat doorvoer door verdiepingsvloeren een bepaalde weerstand tegen brandoverslag en branddoorslag moet hebben, vaak in combinatie met omkokering die door vloer en dakbeschot heen loopt. De omkokering moet bij houten constructies volledig doorlopen en mag per verdieping niet onderbroken worden; bij betonnen vloeren mag onderbreking, mits brandwerendheid niet nadelig beïnvloed wordt. Brandbare materialen moeten minimaal 75 mm van buitenwand blijven. De ruimte tussen kanaal en omkokering mag niet worden opgevuld met isolatiemateriaal.
Vanaf 1 januari 2020 zijn de Europese normen strenger geworden: minimale rendementen en lagere fijnstofuitstoot. Pelletkachels leveren circa 95% rendement, houtkachels minimaal 75%. Onder de Europese Ecodesign-verordening mogen alleen toestellen die aan de typekeureisen voldoen op de markt komen. Gemeenten kunnen wel invloed uitoefenen via omgevingsplanregels om overlast en milieu-impact te beperken, maar mogen een gemeente geen generieke verbod opleggen aan houtkachels.
Installatie en hoogte van afvoeren: de afvoerhoogte van de schoorsteen is cruciaal. Nieuwbouw- of verbouwde woningen volgen NEN 2757, bestaande woningen NEN 8757. Uitmonding van de rookkanaal moet minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen en 15 meter horizontaal van brandbaar materiaal. Bij nieuwe schoorstenen op een aanbouw geldt extra aandacht vanwege stromingsrichting en mogelijke belemmeringen door gevels. Een vuistregel uit NEN 2757-1 stelt dat de pijp bijna nokhoogte moet reiken; de uitmonding mag in een hoek van circa 10 graden lager liggen.
Naast de technische eisen zijn er ook installatie- en materiaalkeuzes: de buizen door muren, vloeren en dakken moeten dubbelwandig en geïsoleerd zijn met minimale afstand tot brandbaar materiaal van 5 centimeter. Voor delen door verblijvende ruimtes is brandwerend ommanteling vereist (minimaal 90 minuten). Bestaande gemetselde rookkanalen vereisen vaak aanpassingen (bijv. met flexibele RVS kanalen) om geschikt te blijven voor moderne houtkachels.
Installatie door een vakman wordt sterk aangeraden: bij zelf installeren draagt men alle verantwoordelijkheid voor veiligheid en verzekering. Een kachel die voldoet aan CE en NEN-keuringen kan veiliger functioneren en de dekking bij schade blijven waarborgen. Sinds januari 2022 geldt een strengere productregel (Ecodesign) en kunnen gemeenten minder streng lokale eisen stellen, terwijl het rechtens verkregen niveau bij bestaande situaties soms invloed heeft op de vernieuwing van uitmondingsgebied.
Nieuwe regels en gelijkwaardigheidsverklaringen bieden houvast voor complexe situaties, zoals oudere woningen met beperkte ruimte rondom het dak. Voor particulieren geldt dat voor rookgasafvoer meestal geen vergunning vereist is, maar dit kan per situatie verschillen, vooral bij monumentale panden of geveltoevoegingen. Raadpleeg het Omgevingsloket en laat bij twijfel een installateur of gemeentelijk adviseur meekijken om te controleren welke regels precies gelden.
Praktische tips en aandachtspunten
- Laat de installatie controleren door een vakman met ervaring in Bouwbesluit en Bbl-voorschriften.
- Controleer of materialen CE-gecertificeerd zijn en of het systeem voldoet aan NEN-EN 1856-1 en T600-inspectie.
- Maak geen vulling tussen schoorsteenkanaal en omkokering; zorg voor continue omkokering door vloer en dakbeschot.
- Houd 75 mm afstand tot brandbaar materiaal en vermijd verhitting van buitenwand boven 75°C.
- Neem bij nieuwbouw of aanbouw rekening met nokhoogte, dakhelling en afstand tot perceelgrenzen om overlast te voorkomen.
Benieuwd naar uw specifieke situatie? Neem contact op met onze experts om de geldende wet- en regelgeving omtrent kachelpijpen en rookkanalen uit te leggen en een passende oplossing te bieden.
Samenvatting van relevante regels (kernpunten)
- Bouwbesluit en Bbl bepalen minimale afstanden, brandwerendheid en installatie-eisen.
- NEN-EN 1856-1 en CE/T600 certificering zijn cruciaal voor rookkanalen en kachelpijpen.
- Rookkanalen door verdiepingsvloeren vereisen omkokering met voldoende brandwerendheid.
- Hoogte-eisen uitmonding: minimaal 1 meter van perceelgrens en 15 meter van brandbaar dakmateriaal; nokhoogte als richtlijn.
- Ecоdesign-verordening bepaalt welke kachels op de markt mogen; gemeenten kunnen regels aanvullend stellen via omgevingsplan.
Tabel: Kernverschillen tussen nieuwbouw en bestaande bouw (samengevat)
| Onderwerp | Nieuwe bouw | Bestaande bouw |
|---|---|---|
| Rookkanaalkeuring | NEN-EN 1856-1, CE/T600 | CE en NEN waar mogelijk; omkokering controleren |
| Uitmonding hoogte | Min 50 cm boven nok bij NEN2757-1 (grotere situatie mogelijk) | Toepassing afhankelijk van situatie |
| Omgevingsplan-regels | Gemeente kan strengere regels opleggen | Volgt omgevingsplan, lokale afstemming |
| Rookgastemperatuur | 75°C grens op kanaal | Zelfde eis blijft van toepassing |
Belangrijke waarschuwing: een onjuist aangelegd rookkanaal kan leiden tot brandgevaar, rooklekkage of verzekeringsproblemen. Laat installatie en controle altijd uitvoeren door een vakman, en controleer lokale regels via het Omgevingsloket of uw gemeente.
tags: #schoorsteen #uitbouw #english