Bij een schoorsteen waren sommige voegen gescheurd. Andere voegen brokkelden gedeeltelijk af. Dit zorgde ervoor dat regenwater, door de kieren in de voegen, naar binnen kon dringen. Natuurlijk wilde men deze lekkage zo snel mogelijk herstellen. Voegen in de schoorsteen kunnen hersteld worden door ze opnieuw te voegen. Haal eerst de oude specie weg, maak de voegen vervolgens licht vochtig en breng nieuwe specie aan met voegbord en -spijker. Lees en bekijk de details over het herstellen van voegen in de schoorsteen verderop in dit artikel. Zo kan een voeg boven een loodslab gaan scheuren omdat het lood uitzet onder invloed van hitte afkomstig van zonnestraling. Een andere reden kan ouderdom van de voeg zijn. Een voeg bestaat uit voegmortel (of specie) wat weer bestaat uit cement en zand. Na 40 jaar heeft een voeg zijn beste tijd gehad en zal broos worden. Een voeg kan ook kapot gaan omdat een herstelde voeg niet correct is gerepareerd. Er kan bijvoorbeeld een verkeerde verhouding cement en zand zijn gebruikt bij de bereiding van de specie. Tot slot kan een voeg onder invloed van de herhaaldelijke inwerking van regen vochtig worden. De voeg heeft in dit geval meermaals geen kans gekregen op te drogen voordat nieuwe neerslag op de voeg terechtkwam. Als een voeg eenmaal wat vochtig is, blijft er makkelijk vuil aan de voeg hechten. Algen, mossen en soms zelfs planten kunnen dan in een voeg gaan groeien.
Welke materialen en verhoudingen gebruik je?
Voegmortel bestaat uit een mengsel van Portland cement, zand en water. De juiste verhouding van cement en zand is cruciaal om het beste resultaat te krijgen. De verhouding cement op zand is 1 op 3. Pigment kan eventueel gebruikt worden om de mortel te kleuren. De voegmortel kun je zelf maken met 1 deel cement op 3 delen voegzand; zorg ervoor dat het zand droog is en het mengsel homogeen wordt zonder klonten. Voor voegmortel gebruik je een voegspijker om de mortel in de voeg te drukken, let erop dat de voegspijker niet te breed is zodat de mortel in de voeg blijft. De voegbord wordt gebruikt om de mortel netjes in de voeg te krijgen.
In de aanvullende teksten wordt genoemd dat voegmortel bestaat uit een mengsel van Portland cement, zand en water. De mengverhouding van de voegmortel is 4 delen zand op 1 deel cement. Bij kant-en-klare voegmortel voeg je alleen water toe. Let erop dat de specie niet té nat wordt en dat aangemaakte specie binnen een uur gebruikt moet worden. Het mengen kan stap voor stap verlopen: eerst helft van het zand en het cement gedurende 1 minuut mengen, daarna het tweede deel zand en vervolgens het water erbij. Voor het aanmaken met kant-en-klare mortel voeg je enkel water toe.
Specifieke mengingen en kleurkeuzes
- Wit: 2 delen zilverzand, 4 delen zilverzand (en mogelijk ½ deel kalk of ½ deel wit cement; dit betreft kleurvarianten die genoemd worden in de tekst).
- Lichtgrijs: 2 delen zilverzand en 1 deel cement; kalk- en witcementcomponenten kunnen variëren afhankelijk van gewenste tint.
- Kleurtesten: tip om de gekozen verhouding te testen op kleur voordat je het hele werk uitvoert.
Voorbereiding en bewerking
Voordat je gaat voegen, zorg je ervoor dat de voegen schoon en droog zijn. Oude voegwerk kan worden verwijderd met een slijpschijf of hamer en beitel; de oude voeg dient circa 2 cm verwijderd te worden. Verwijder vuil met een droge borstel en behandel de muur eventueel met zoutzuur oplossing (0,5 liter zoutzuur op 10 liter water) om een solide basis te krijgen. Breng daarna de voeg in fasen aan: eerst stootvoeg (verticale voeg), daarna lintvoeg (horizontale voeg) waarbij je de mortel met een spijker in de voeg drukt en daarna vlakstrijkt. Gebruik roestvrije voegspijkers om roestplekken te voorkomen. Borstel na het drogen de muur met een droge borstel en benevel tot de voeg geen water meer opneemt, zodat verbranding van de mortel wordt voorkomen.
Om lekkages te voorkomen bij schoorstenen die onder hitte en zon staan, kan het lood afgedekt worden met een aluminium strip. Voor het beschermen tegen regen kun je impregneren; impregneren trekt in de stenen en maakt deze water- en vuilafstotend. Voor impregnering kun je een mijnd article raadplegen: Schoorsteen Vochtig? Okay, ik hoop dat je met de informatie uit de voeten kan en ook de voegen in jouw schoorsteen goed kan herstellen!
Praktische werkwijze stap voor stap
- Verwijder de oude voeg completely tot circa 2 cm diepte en maak het oppervlak schoon.
- Bevochtig de voegen licht; bij warme dagen voeg je iets ruimer water toe aan de mortel.
- Bereid de voegmortel voor: 1 deel cement op 3 delen voegzand (of 4 delen zand op 1 deel cement volgens verschillende beschrijvingen) en voeg water toe tot een smeuïge massa.
- Plaats een klont mortel op het voegbord en druk deze met een voegspijker stevig in de voeg in.
- Werk systematisch van onder naar boven en van linkerkant naar rechterkant per voegvlak.
- Laat de mortel uitharden en borstelt daarna droog af; benevel om witte aanslag te voorkomen en een sterke voeg te krijgen.
Impregneren en onderhoud
Impregneren helpt om de schoorsteen te beschermen tegen herhaalde regen en vuil. Een impregnatie trekt in de stenen en maakt ze water- en vuilafstotend. Bij oudere voegen of slecht gerepareerde voegen is herstel vaak tijdelijk; voor blijvende resultaten kan professionele renovatie nodig zijn. Voor een duurzame afwerking kun je ook overwegen om een gekleurde voegmortel te gebruiken die in kant-en-klare varianten verkrijgbaar is. Het kiezen van een consistente cementlevering en visuele afwerking is belangrijk om kleurverschillen te minimaliseren.
Toepassing op overige muren en context
Het voegen van muren met voegmortel heeft meerdere doelen: het beschermen tegen insijpeling van water en het verhogen van stabiliteit en weerstand. De basisprincipes voor het voegen van schoorstenen volgen dezelfde regels als het voegwerk elders: diep genoeg verwijderen van de oude voeg, droog zand en vandaar de juiste mengverhouding en verwerkingstijd. Bij raamdodorpelstenen en dilataties moet je extra zorg besteden aan aansluiting zodat scheuren en lekkages voorkomen worden. Voor grotere projecten is het verstandiger om een vakman in te schakelen.
Het voegen van een muur
Kernpunten en handige tips
- De glasheldere vuistregel is dat de voeg dieper is dan de steen, zodat de mortel genoeg grip heeft.
- Nauwkeurig doseren van zand en cement is cruciaal; te natte mortel zorgt voor vlekken en lagere sterkte.
- Maak altijd gebruik van een voegbord en voegspijker bij het indringen van mortel in de voeg.
- Voegmortel is beperkt verwerkbaar; werk binnen een uur en spreid de inspanning over meerdere korte sessies indien nodig.
- Bescherm tegen vorst en rook van de zon; vermijd voegen bij vorst of direct zonlicht gedurende het verhardingsproces.