Schutte Steenkamp Enschede: achtergrondinformatie en historische context

Welkom op het forum van Enschedeinansichten. Nr. 22 van de lijst H.G. Bij het 50 jarig bestaan van confectiefabriek Ter Balkt en Schutte werd door burgemeester A.J. Vleer aan de directeur H.G. H.G. Schutte krijgt erepenning Gemeente Enschede van burgemeester A.J.

Ter gelegenheid van het 75 jarig bestaan werd aan Vereniging Ziekenzorg de zilveren erepenning van Gemeente Enschede uitgereikt door burgemeester A.J. Nr. 26 van de lijst: W.M.A. Mevr. M. Sanders-Lansink kreeg bij haar afscheid van het maatschappelijk in Enschede de erepenning uitgereikt door burgemeester A.J. Mevr. M. Nr. 27 van de lijst: Dr. B.K. v.d. Dr. B.K. van de Berg kreeg op 25-6-1971 bij zijn afscheid als rector van het Kottenkampcollege de erepenning van de Gemeente Enschede uitgereikt door loco burgemeester H.

Bij zijn afscheid als wethouder krijgt H. Nr. 32 van de lijst Mr. H.M. v.d. Mr. H.M. Gemeentesecretaris H.M. Nr. 33 van de lijst J. wethouder. J. Nr. 34 van de lijst W.B. W.B. Burgemeester A.J. Vleer met hr. Heupers (V.V.V.) en W.B. W.B. Nr. 37 van de lijst F. J.J. van Deinselaan 30 Officiële ingebruikneming vernieuwde stadion Het Diekman, F. Hartman, voorzitter F. C.

Deze verwarde opsomming geeft een beeld van de verweven geschiedenis van personen, functies en lokale tradities in Enschede. Een van de oudste thema’s in Enschede is de ontwikkeling van de stad en haar rechten, wat centrale rol speelt in de tekst die volgt over stadsrechten en stadsidentiteit.

Stadsrechten en het vraagstuk van Enschede als “stad”

Lonneker was in 1896 de eerste gemeente in Nederland waar een boerenleenbank werd opgericht: de Coöperatieve Landbouwersbank en Handelsvereniging Lonneker, samen met de Lonneker Coöperatieve Melkinrichting en Zuivelfabriek. Voor de bank waren er al de Twentse Landbouwmaatschappij (1871), de Lonneker Landbouwersvereniging (1890) en de Enschedese melkinrichting aan de Lipperkerkstraat (1884).

We schrijven 15 december 1325, zevenhonderd jaar geleden, Enschede krijgt stadsrechten. Vastgelegd in een stadsbrief, ondertekend door Jan van Diest, de bisschop van Utrecht. Die brief ging verloren bij de stadsbrand van 1862, een veel latere kopie is eveneens zoek. Onlangs overhandigde wethouder Arjan Kampman een nieuwe kopie aan burgemeester Roelof Bleker. Een mooi staaltje stadsmarketing.

Die officiële lezing over de ouderdom van stad Enschede klopt namelijk niet, stellen verschillende historici van vroeger en vandaag. Als je de bronnen op een rijtje zet, blijven er maar twee mogelijke conclusies over: stad Enschede is veel ouder dan de zeven eeuwen die we in het afgelopen jaar vierden, of het is nooit echt stad geweest.

Dit is een verhaal over stadsrechten. Dat gaat over zelfbeschikking, autonomie. Een proces van bevrijding van het soevereine recht van een grondeigenaar. Hamvraag is vooral: wanneer was je echt stad? In die tijd kon je dat in Overijssel in elk geval met zekerheid zeggen van Deventer, Kampen en Zwolle. Laten we beginnen bij die stadsbrief uit 1325, waarvan Kampman in stijl een kopie de raadszaal in droeg. Die kopie is niet van een document waarin de bisschop Enschede stadsrechten geeft. Van Diest verleent Enschede het recht zelfstandig recht te spreken en zelfs de doodstraf op te leggen. In vaktermen: ‘hoge jurisdictie’, ook wel ‘halsrecht’ genoemd. De stad mocht alleen niet zelf haar bestuurders kiezen, dat recht behield de bisschop aan zichzelf voor.

Enschede heeft voor haar claim dat ze stad is alleen dat afschrift van die stadsbrief uit 1325, bezegeld door Jan van Diest. Alle verwijzingen naar Enschede als stad dateren van na 1781, het jaar waarin de kopie van die brief voor het eerst op de proppen komt. Het document waarin de stadsbrief uit 1325 werd opgevoerd, was een pleitnota. Bedoeld om de Staten van Overijssel ertoe te bewegen de kleine Twentse steden jachtrecht te verlenen. En - eindelijk - het recht om een eigen bestuur te kiezen.

Die steden trokken gezamenlijk op: er werd een beroepsschrift geschreven voor Enschede met het idee dat de andere stedekes bij een positieve afloop zouden meeprofiteren. Die stedekes zaten in eenzelfde schuitje: wat zij aan rechten hadden was een paar jaar daarvoor door de drost drastisch ingeperkt. Die zaak liep hoog op, zeker waar het Enschede betrof. Het pleitschrift van advocaat J.W. Racer is het belangrijkste punt in dit verhaal, maar er bestaan ook tegenstellingen en mogelijke vervalsingen.

In het verweerschrift van Sigismond van Heiden Hompesch wordt gesuggereerd dat die stadsbrief een vervalsing is. De drost pleit dat Enschede nooit het recht had om de doodstraf op te leggen en dat de stadsbrief nep was. Racer gebruikte een bijlage met die stadsbrief, maar Van Heiden Rompesch betoogt dat die afschrift fout is en opgesteld door Hieronymus Pennink, een hoge ambtenaar van Enschede. Uiteindelijk wint Enschede het pleit, wat een keerpunt werd in de regionale geschiedenis en leidde tot een einde van de onderdrukking door de drost en bisschop.

Verbreding van het verhaal naar de Twentse regio

Na deze periode groeide Enschede uit tot textielcentrum en werd de stad bepalend voor de regio. De textielfamilies drukten een duidelijke Stedelijke en economische invloed uit op de samenleving. De opkomst van textiel zorgde voor snelle bevolkingsgroei en de ontwikkeling van arbeiderswijken zoals Krim. De industrialisatie en de sociaaleconomische bewegingen speelden een cruciale rol bij de vorming van de moderne Enschede.

In de twintigste eeuw speelde de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol in Enschede, met bombardementen en daarna snelle wederopbouw. De stad werd een centrum voor onderwijs met de opening van de Technische Hogeschool Twente in 1964 (tegenwoordig Universiteit Twente). Daarnaast ontwikkelden die jaren de zorginfrastructuur en culturele instellingen die nu nog bestaan, zoals het Rijksmuseum Twenthe en de Museumfabriek.

Geografische en demografische kenmerken

Na 1818 kreeg Enschede een planmatige zeshoekige vorm en werd omgeven door de gemeente Lonneker. De grens werd in 1826 gemarkeerd door zes stenen palen. De naam Enschede wordt vaak toegeschreven aan een verbastering van 'An die Schede' (Anneschethe, 1119). De gemeente omvat naast de stad ook dorpen als Lonneker, Boekelo, Usselo, Glanerbrug en de buurtschap Twekkelo. De inwoners tellen ongeveer 162.671 (2026) met circa 160 nationaliteiten.

Belangrijke infrastructuur is onder meer het Twentekanaal en de stedelijke parken die door textielfamilies werden geschonken. Het Volkspark, G.J. van Heekpark en andere groenvoorzieningen vormen een erfenis van de textielperiode. Ook de skyline met de Alphatoren en voormalige industriële complexen markeert de overgang van textiel naar dienstenstad.

Moderne identiteit en internationale connecties

Sinds 1980 heeft Enschede een stedenband met Palo Alto (VS), bevestigd in 2005 en uitgebreid met een Economic Alliance in 2007 voor economische groei. De zusterrelatie met Dalian (China) begon in 2009, met regelmatige missies en Memoranda of Understanding tussen bedrijven en instellingen uit Enschede en Dalian. De stad ligt strategisch nabij de Duitse grens en vormt samen met Hengelo, Borne en Gronau een regionale agglomeratie met bijna 400.000 inwoners.

Inwoners van Enschede behoren tot een diverse gemeenschap met onder andere een grote Aramese diaspora. De religieuze landscape is gemengd, met katholieken als grootste groep, gevolgd door islamieten en protestantse kerken. Tot op heden blijven kerken en andere gebedsruimten kenmerkend voor de stedelijke ruimte.

Culturele en maatschappelijke hoogtepunten

Het Rijksmuseum Twenthe is voortgekomen uit een initiatief van de Twentse textielbaron Jan Bernard van Heek en opende in 1930. De Museumfabriek in Roombeek ontstond uit een fusie van drie instellingen en verbindt cultuurhistorisch erfgoed met natuurhistorisch erfgoed. De krimp van de textielindustrie in de jaren zestig en tachtig vereiste transitie naar dienstensectoren en onderwijs, wat in Enschede resulteerde in een vernieuwde stedelijke identiteit.

Andere markante kenmerken zijn het Bevrijdingsmonument in Volkspark en verschillende kunstwerken die de geschiedenis en het verzet in de regio weerspiegelen, waaronder onder andere een gedenkafbeelding voor de gebeurtenissen tijdens de oorlog en de ontworsteling uit de macht van drost en bisschoppen.

tags: #schutte #steenkamp #enschede