Hoog Catharijne: geschiedenis, structuur en moderne ontwikkelingen

Prinses Beatrix opende in 1973 Hoog Catharijne.

Hoog Catharijne is een grotendeels overdekt winkel-, kantoor- en woningcomplex, deels vallend in de binnenstad van de Nederlandse stad Utrecht.

Het loopt vanaf het Stationsplein, naar het Vredenburg en biedt onderdak aan honderden winkels, zalen, kantoren en woningen.

Het Plan Hoog Catharijne: een grootschalig stedenbouwkundig project uit de jaren 1960 en de jaren 1970 waarbij het stationsgebied van Utrecht tot in de periode 2007-2018 was getransformeerd tot een groot overdekt complex met daarin onder meer opgenomen een van de grootste overdekte winkelcentra van Nederland, het centraal station van Utrecht, een muziekcentrum, een bioscoop, een sporthal en vele kantoren en appartementen.

Het complex was onder meer bereikbaar via een toen nieuwe stadsautoweg die door het gebied heenliep.

Hoog Catharijne: het winkelcentrum binnen dat complex, de huidige eigenaar is Klépierre, die de voorgaande eigenaar Corio heeft overgenomen.

Corio kwam jaren eerder weer voort uit een fusie waarbij WBN (Winkel Beleggingen Nederland) een partner was: WBN was de vastgoeddochter van het ABP.

Nieuw Hoog Catharijne: het grote vernieuwingsproject van het winkelcentrum Hoog Catharijne.

Het winkelcentrum zelf is herontwikkeld en is daarbij vanaf 2007 ook in stappen grotendeels losgekoppeld van de andere grotere gebouwen van het oude complex, in 2018 was dit scheidingsproces voltooid waarbij ook het station en het winkelcomplex los van elkaar staande gebouwen werden.

Zie de paragrafen van Nieuw Hoog Catharijne.

De benaming van het winkelcentrum is "Hoog Catharijne" gebleven, soms met de toevoeging: "THE MALL".

Begin jaren 1960 was de gemeente Utrecht op zoek naar uitbreidingsmogelijkheden van haar centrumgebied.

Het city-gebied had slechts de helft van de oppervlakte ten opzichte van de gemiddelde vergelijkbare steden in binnen- en buitenland.

Men meende dat de constructie een behoorlijke omvang diende te hebben, opdat het dan de moeite waard zou zijn de rooilijnen te wijzigen en daarmee het stratenpatroon.

In eerste instantie was het te bewerken terrein beperkt tot het gebied tussen het Centraal Station en de Catharijnesingel.

Later werd dit uitgebreid tot het gebied tussen de Rijnkade, Achter Clarenburg, Mariaplaats en het stationsemplacement en Croeselaan aan de westzijde van het spoor.

In 1966 werd overeenstemming bereikt met de Nederlandse Spoorwegen, waarna tevens het spoorterrein bij het plan werd betrokken.

Hiermee werd beoogd een verbinding te maken tussen het station en de oude binnenstad.

In 1962 vroeg de gemeenteraad advies aan het bouwbedrijf Bredero over een mogelijke parkeergarage, grofweg op de plaats van het huidige busstation.

Empeo, het adviesbureau van Bredero, presenteerde vervolgens een groot plan voor de bouw van een nieuw winkelcentrum met kantoren, woningen en parkeergarages.

Het plan werd later bekend onder de naam Hoog Catharijne, een verwijzing naar het Catharijneveld, de oude naam van Vredenburg.

Meest kenmerkend aan het plan was de 5,5 meter hoog gelegen winkelpassage die het station met de binnenstad zou verbinden.

Dit zou een ruimtescheppend effect hebben.

In 1963 nam de gemeenteraad het plan aan.

Later in de jaren 1960 kondigde de Jaarbeurs aan te willen verhuizen van het Vredenburg naar de westzijde van het station.

Hoog Catharijne was gepland door ir. H.T. Vink en ontworpen door drie architecten: Joost van der Grinten, Bart van Kasteel en K.F.G.

Voor het nieuwe winkelcentrum werd de gehele stationswijk, de negentiende-eeuwse wijk gelegen tussen de Catharijnesingel en het station, gesloopt, evenals het stationsgebouw zelf.

Maar de perrons bleven verder in dezelfde staat gehandhaafd, evenals de stationsoverkapping uit de 19e eeuw, wel zou een klein stuk perronkap bij elk perron gesloopt worden voor de traverse.

Krakers konden voorkomen dat een deel van het binnenstadsgebied rond Clarenburg gesloopt werd, maar meerdere panden, waaronder middeleeuwse, gingen hier desondanks plat.

Tot de meest betreurde verliezen behoorde het gebouw van de verzekeringsmaatschappij De Utrecht, een van de belangrijkste jugendstil-panden van Nederland.

Tot slot werd de Van Seypesteijnkazerne gesloopt en het noordwestelijke deel van de Stadsbuitengracht gedempt, deze laatste om plaats te maken voor een autoweg, de Catharijnebaan.

Het complex is over een reeks van jaren opgeleverd: het begon kleinschalig met een apotheek annex kantoorgebouw aan de Catharijnesingel dat vanaf 1968 in drie gedeelten werd opgeleverd.

Tussen medio 1969 en medio 1970 werd het Jaarbeursplein-gebied aan de westelijke 'achterzijde' van het station opgeleverd (de eerste bouwfase).

In 1973 werd aan de oostelijke binnenstadszijde van het station de hoofdas van het nieuwe winkelcentrum opgeleverd, en ook de stationshal en de Catharijnebaan (dit alles was onderdeel van de tweede bouwfase).

Tussen 1974 en 1980 werden de complexdelen gerealiseerd die noordelijk en zuidelijk van de hoofdas van het nieuwe winkelcentrum lagen waaronder een taxiplateau, het stadsbusstation en het Muziekcentrum Vredenburg.

Rond 1983 ten slotte werd aan de noordkant van het stationsgebied, bij het Smakkelaarsveld, nog een klein losstaand kantorencomplex opgeleverd waaronder de Smakkelaarsburcht (de achtste en laatste bouwfase).

Tussen 1987 en 1991 zou, ten noorden hiervan, bij de Daalsetunnel, een tweede klein losstaand kantorencomplex worden opgeleverd: de Daalse Kwint.

Op 5 februari 1968 werd het eerste deel van het kantoorgebouw aan de Catharijnesingel 56 van de Ziekenzorg / het Ziekenfonds officieel geopend, dit gebouw bevatte ook een apotheek (huisnummer 57).

Het was het eerste gebouw dat in het kader van het plan Hoog Catharijne in gebruik werd genomen.

De bovenliggende kantoren heten Catharijneborch (huisnummer 56).

Het eerste deel van Trindeborch, dat een verlenging is van het hiervoor beschreven gebouw met de apotheek, was in 1969 gebouwd, en het tweede deel van Trindeborch is gebouwd in de periode 1974-1975, dat deel heeft ook een westvleugel dat haaks staat op de rest van het kantoorgebouw.

Het hele kantoorgebouw heeft eigen ingangen voor de gebouwdelen, zowel vanaf de Catharijnesingel/Catharijnebaan, met huisnummer 55, als vanuit het in 1975 daar geopende winkelgebied van Hoog Catharijne (het Godebaldkwartier, zie de betreffende paragraaf onder).

Het pas geopende Jaarbeursplein in 1970 met v.r.n.l.: het Beatrixgebouw, sporthal Catharijne, en kantoor Leeuwensteyn, voor het kantoor is de loopbrug zichtbaar, de Catharijnehof zat bovenaan de roltrappen onder de sporthal, de traverse begon achter de sporthal.

Tussen medio 1969 en medio 1970 is het Jaarbeursplein-gebied en de traverse tussen het plein en het oude toenmalige stationsplein opgeleverd (behorend tot de eerste bouwfase).

De perrons van het station, het Jaarbeursplein, de sporthal en het Beatrixgebouw waren via de traverse overdekt bereikbaar.

Het hoogtepunt van deze bouwfase was de opening van het Beatrixgebouw op 2 maart 1970 door prinses Beatrix zelf.

De traverse begon aan de oostelijke kant op het oude stationsplein dat tussen 1969 en 1976 nog omgebouwd moest worden tot onderdeel van het Hoog Catharijne-complex.

Het gedeelte van de traverse over de perrons werd (het NS-gedeelte van) de stationstraverse genoemd.

De traverse kwam uit in de Catharijnehof (in 2011 gesloopt): een klein winkelgebied onder de nog hoger gelegen sporthal, met enkele (eet)cafés en tot circa 1988 ook met enkele NS-loketten.

De Catharijnehof vormde daarmee het hooggelegen westelijke entreedeel van de traverse aan het toen nieuwe Jaarbeursplein met de mogelijkheid om diverse richtingen op te gaan (zie ook de afbeelding).

De noordelijk gelegen parkeergarage (rond 2011 gesloopt) en een lang kantorenblok ten westen van het spoor waren vanuit de Catharijnehof bereikbaar via een niet overdekte loopbrug over de straat en de rijbanen (de loopbrug is rond 2010 gesloopt).

Hotelbezoekers hadden ook geen volledig overdekte verbinding, wel konden ze door gebruik van de loopbrug naar de parkeergarage de tussengelegen straat veilig kruisen en daarna over het trottoir naar het hotel gaan.

Het lange kantorenblok ten westen van het spoor werd rond 1969 gebouwd, onderverdeeld in de kantoren Leeuwensteyn, Cranenborch en Van Sypesteijn.

Later werd het Holiday Inn hotel op 8 juni 1970 in gebruik genomen en dat hotel is op 15 juli 1970 officieel geopend,

(rond 2001 werd het een NH-hotel).

Daarmee was het nieuwbouw-cluster rond het Jaarbeursplein grotendeels gereed.

De voormalige stationshal uit 1973 vanuit het zuiden.

Op 24 september 1973 werd Hoog Catharijne officieel geopend door prinses Beatrix.

Duizenden inwoners protesteerden die dag op straat.

Vlak na de bouw was Hoog Catharijne het grootste overdekte winkelcentrum van Europa.

Die dag ging ook de Vroom en Dreesmann (V&D) in het winkelcentrum open, en later in dezelfde week ook de Bioscoop Catharijne (de eerste zaal).

De nieuwe hooggelegen stationshal (zie de foto in het kader hiernaast) werd op 17 december 1973 officieel geopend.

Deze hal boven de sporen sloot aan op het eerder in 1969 geopende deel van de stationstraverse.

Hiermee was de belangrijke van oost naar west lopende winkel-as van het Plan Hoog Catharijne gereedgekomen, en was het mogelijk om vanaf het Vredenburg volledig overdekt "indoor" naar het station en het Jaarbeursplein te lopen.

De hele route lag op een verhoogd niveau waarbij zowel de Catharijnebaan, als het stadsbusstation voor het station, werden overbrugd door brede traversen met winkels.

Vanuit het Vredenburg gezien begon het winkelcentrum met het winkelgebied Clarenburg: het gedeelte vlak bij de gelijknamige straten en het voormalige stadskasteel, en bij het toenmalige V&D-gebouw (waar sinds 2019 onder meer de Primark zit).

Daarna volgde de Radboudtraverse, waarbij het publiek aan de noordelijke zijde uitzicht had op de Catharijnebaan, waarna (de rest van) het winkelgebied van het Radboudkwartier volgde.

Vanuit de stationstraverse was in 1973 ook een zuidelijke zijtraverse gebouwd richting het streekbusstation op straatniveau.

Van dit alles dat in 1973 is opgeleverd bestaan anno 2022 alleen nog een deel van het winkelgebied Clarenburg, en het in 2018 gerenoveerde voormalige V&D-gebouw.

Het meeste (inclusief het Secretariaatsgebouw uit 1962 en het streekbusstation) is tussen 2011 en 2018 afgebroken en/of volledig heringericht.

Een deel van de voormalige, en voor het publiek niet meer zichtbare, bioscoop bestaat nog.

Gezicht op de Katreinetoren voor de facelift van 1997, en op het eerste deel van Laag Katreine met op de voorgrond enkele streekbussen aan het streekbusstation.

Direct ten zuiden van de stationshal, dus ook boven de sporen, werd in augustus 1974 de Katreinetoren geopend (op een alternatieve/fonetische wijze gespeld): een kantoorgebouw van de NS.

Later, in 1977 en rond 1980, werd daar aangrenzend aan de zuidzijde van de Katreinetoren, dus ook weer boven de sporen, Laag Katreine in gebruik genomen: de tweedelige laagbouw van de Katreinetoren waarbij de onderbouw van het eerste deel over de sporen al in 1976 was gebouwd.

Laag Katreine fungeert als Rayongebouw voor de NS en heeft deels ook als opleidingscentrum voor de NS gefungeerd.

Het deel uit 1980 betrof een uitbreiding.

(Sinds 2018 maakt dit kantorencentrum Katreine geen deel meer uit van het Hoog Catharijne complex maar het is wel een onderdeel gebleven van het station dat in de periode 2011-2016 is omgebouwd tot OV-terminal.

Noordelijk van de stationstraverse uit 1973 werd op 22 oktober 1974 het Stationsplateau, oftewel het taxiplatform, in gebruik genomen voor autoverkeer.

Bezoekers en reizigers die werden gebracht met de auto of taxi kwamen konden daarmee op ‘traverseniveau’ worden afgezet.

Het Stationsplateau/taxiplatform zou het dak worden van het stadsbusstation op het straatniveau dat op 9 april 1975 zou worden geopend.

Op 3 september 1975 werd het winkelgebied het Godebaldkwartier geopend dat zich ten zuiden van het Radboudkwartier bevond.

Het Godebaldkwartier sloot met de gelijktijdige bouw van kantoordeel Trindeborch in het zuiden aan op het kantoorgebouw van het Ziekenfonds en op kantoordeel Catharijneborch die al eerder waren gebouwd, zie de betreffende paragraaf boven.

In eerste instantie was het Godebaldkwartier niet overdekt maar als een permanent marktgebied ingericht met vaste kiosken.

Het Gildenkwartier, een winkelgebied dat zich noordelijk van het Radboudkwartier bevond, werd op 27 oktober 1977 geopend, inclusief de Gildentraverse: een tweede traverse over de Catharijnebaan tussen het Gildenkwartier en de straat het Vredenburg.

Aangrenzend aan dit stuk werd op het noordelijke deel van het plein het Vredenburg ten slotte het muziekcentrum Vredenburg gebouwd, een ontwerp van Herman Hertzberger, op 26 januari 1979 werd het door prinses Beatrix geopend.

Met het gereedkomen van het Muziekcentrum was ook een "indoorroute" vanaf de straat Vredenburg tot en met de Croeselaan mogelijk via het Beatrixgebouw.

De Gildentraverse sloot aan op het Muziekcentrum.

Hiermee waren in 1979 alle delen van Hoog Catharije die voor het publiek toegankelijk zouden zijn opgeleverd.

Anno 2024 bestaan, van deze latere opleveringen, alleen nog de Katreinetoren en Laag Katreine boven de NS-sporen, het in 2020 verbouwde Gildenkwartier, en het rond 2024 verbouwde Godebaldkwartier.

Het Muziekcentrum is tussen 2007 en 2014 opgegaan in TivoliVredenburg, waarbij alleen de grote zaal is behouden.

In 1983 werd ten noorden van het Smakkelaarsveld en aan de straat het Leidseveer aan de spoorzijde het kantorencomplex de Smakkelaarsburcht/Smakkelaarsburgt opgeleverd: een kantoorgebouw van de NS.

Aangrenzend, richting de Daalsesingel, werd het kantoor van de FGH Bank opgeleverd.

Daar weer aangrenzend, aan de Daalsesingel zelf, werd in 1984 een kantoor van de AMRO-bank opgeleverd.

Het was de laatste fase van het Plan Hoog Catharijne, dus binnen de afgesproken rooilijnen waarin Bredero volgens de afspraken met de gemeente mocht ontwikkelen.

In 1990 en 1991 werden bij de 1e Daalsebuurt, tegenover de noordelijke achterzijde van de Smakkelaarsburcht, ook aan de spoorzijde, de kantoren van de Daalse Kwint opgeleverd.

De voorkant van de Daalse Kwint bevindt zich aan de oostelijke uitrit van de Daalsetunnel.

Met een aangrenzend kantoor aan de Daalsesingel 1, dat in 1987 reeds was opgeleverd, beschouwd als een uitbreiding van het Plan Hoog Catharijne, maar de Daalse Kwint is niet door Bredero (af)gebouwd want de bouwonderneming werd in 1987 opgeheven.

De Smakkelaarsburcht en de Daalse Kwint overspannen allebei een vo...

Vanwege aanhoudende overlast sluit de gemeente het Utrechtse winkelcentrum 's nachts.

De route is nu 24 uur per dag open zodat voetgangers ook 's nachts snel van de binnenstad naar het station kunnen lopen.

Maar volgens de gemeente zijn er steeds meer incidenten, waardoor ze hebben besloten het winkelcentrum tussen 00.00 en 06.00 uur helemaal te sluiten.

Er wordt volgens de gemeente alcohol en drugs gebruikt in het winkelcentrum en ook worden er regelmatig spullen gestolen.

Verder zijn ook veel vechtpartijen tussen de overlastgevers.

De overlast komt van een groep van dertig tot vijftig personen.

Die groep wisselt regelmatig van samenstelling en bestaat volgens de gemeente uit zowel Utrechters als personen uit Oost-Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten.

Voornaamste oorzaak is de toename van Syrische en Algerijnse jongeren.

Met de nachtsluiting wil de gemeente de situatie onder controle krijgen.

Tegelijk is er de vrees dat de overlast zich simpelweg verplaatst.

De gemeente laat weten dat goed in de gaten te houden en in te grijpen als er signalen zijn dat de overlastgevers op een nieuwe plek in Utrecht opduiken.

Wanneer de sluiting precies ingaat, is nog niet duidelijk.

Er moet eerst een vergunning worden aangevraagd om af te wijken van het bestemmingsplan.

De 24-uursroute door winkelcentrum Hoog Catharijne, die de binnenstad met het stationsgebied van Utrecht verbindt, wordt binnenkort tussen 00.00 uur en 06.00 uur afgesloten.

De afgelopen maanden is de nachtelijke overlast in het winkelcentrum sterk toegenomen.

Met de nachtsluiting wil de gemeente deze overlast tegengaan.

De nachtsluiting geldt minimaal voor een jaar.

Op dit moment is de route door Hoog Catharijne in de nacht toegankelijk zodat voetgangers ook buiten de openingstijden van de winkels snel de binnenstad en het station kunnen bereiken.

Het afgelopen half jaar is deze locatie in de nacht vanwege de centrale ligging ook een aantrekkelijke ontmoetingsplek en hangplek geworden, juist ook voor personen die afkomstig zijn van buiten Utrecht.

Het aantal incidenten is toegenomen en er is sprake van alcohol- en drugsgebruik, diefstal, dealen en ernstige vervuiling.

Dit in combinatie met onderlinge vechtpartijen zorgt voor een grimmige sfeer in het winkelcentrum.

Groep overlastgevers De groep die overlast veroorzaakt bestaat uit zo’n 30 tot 50 personen.

Het is een fluïde groep die bestaat uit Utrechtse inwoners, personen uit Oost-Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten.

Met name de toename van minderjarige en jongvolwassene Syrische en Algerijnse jongeren zorgt de laatste tijd voor veel problemen.

Monitoring Met de algehele nachtsluiting van Hoog Catharijne wilt de gemeente grip krijgen op de overlast.

Bij het pakket aan maatregelen dat we nu al inzetten, kunnen we snel inspelen op signalen van nieuwe overlastlocaties.

Vervolg De exacte ingangsdatum van de sluiting is nu nog niet bekend.

Voor het afsluiten van de route door Hoog Catharijne, moet namelijk worden afgeweken van het bestemmingsplan.

Hiervoor moet een vergunning worden aangevraagd.

De aanvraag wordt op korte termijn ingediend door de eigenaar van Hoog Catharijne en door de gemeente behandeld.

Zodra er zicht is op een ingangsdatum van de sluiting, wordt hierover gecommuniceerd.

Utrecht’s Hoog Catharijne shopping center, strategically located between the old city and the central train station, drives the local retail economy.

Utrecht, a university city, is one of the liveliest tourist destinations in the Netherlands, known for its traditional Dutch products...

Attracting nearly 30 million visitors a year, Hoog Catharijne is the country’s busiest shopping center, and a recent renovation has made the center even more modern and enjoyable.

But there’s more to the experience than just window-shopping: the nearby TivoliVredenburg concert venue provides the opportunity for a relaxing and fun evening.

Hoog Catharijne is also the world’s only mall you can reach by canal: moor your boat at the dock while you shop or dine.

Our malls are never quite what you expect them to be. They’re where great ideas meet, talent blossoms and the unexpected is never far away.

The square adjacent to the mall hosts classical music concerts on the last Saturday of every month.

Those events, organized in partnership with the TivoliVredenburg concert hall, are one way the mall reaches out to nearby residents.

Project: Designed from the outset in partnership with the city of Utrecht, Hoog Catharijne lies at the heart of a vast urban redevelopment project.

Located near Utrecht’s train station, it’s the most popular mall in The Netherlands.

tags: #schutting #hoog #catharijne