Veiligheid op het dak is geen luxe, het is de basis van je werk.
Als dakdekker, aannemer of vastgoedbeheerder weet je dat een val van hoogte een van de grootste risico’s in de bouw is.
Toch ontstaat er vaak discussie op de werkplaats: “Voor dit klusje van een uur hoeven we toch geen volledig hekwerk te plaatsen?” of “Op een plat dak is markering toch genoeg?”
De regels rondom valbeveiliging lijken soms complex, maar de wetgever is eigenlijk vrij duidelijk.
Het niet naleven van deze regels brengt niet alleen je personeel in levensgevaar, maar kan ook leiden tot torenhoge boetes of zelfs het stilzetten van je project.
In dit artikel leggen we helder uit wanneer dakrandbeveiliging wettelijk verplicht is, met een focus op verschillende typen daken en werkzaamheden.
Algemene regels voor valbeveiliging
Voordat we in de specifieke daktypen duiken, is het belangrijk om de algemene regel uit het Arbobesluit (artikel 3.16) te kennen.
Werk je op een hoogte van 2,5 meter of meer? Dan is valbeveiliging verplicht. Punt.
Er zijn echter uitzonderingen waarbij je ook onder de 2,5 meter maatregelen moet nemen.
Dit geldt wanneer er sprake is van extra risico’s rondom de werkplek, zoals werken boven water, verkeer of uitstekende objecten op de grond.
Een belangrijk principe in de Arbowet is de arbeidshygiënische strategie.
Waarom? Omdat dakrandbeveiliging iedereen op het dak beschermt zonder dat zij daar zelf iets voor hoeven te doen.
Bij werkzaamheden op platte daken hangt de verplichting van dakrandbeveiliging sterk af van waar u zich op het dak bevindt.
Werkt u binnen 2 meter van de dakrand? Dan is het valgevaar groot.
In deze zone is volledige dakrandbeveiliging verplicht.
Dit moet een fysieke barrière zijn, zoals een tijdelijk hekwerk dat voldoet aan de NEN-EN 13374 norm.
Bevindt de werkplek zich tussen 2 en 4 meter van de rand? Dan mag u in plaats van een vast hekwerk ook kiezen voor een afzetting met markering, zoals paaltjes met kettingen of linten.
Werkt u in het midden van een groot dak, meer dan 4 meter verwijderd van de rand? Dan zijn er in principe geen specifieke valbeveiligingsmaatregelen nodig, mits de route naar deze werkplek ook veilig is.
Op een hellend dak is het risico op vallen groter, omdat je niet alleen je evenwicht kunt verliezen, maar ook kunt wegglijden.
Bij een dakhelling groter dan 15 graden is dakrandbeveiliging bijna altijd noodzakelijk.
Wettelijk gezien maakt het voor het valgevaar niet uit of je een nieuw pand bouwt of een oud pand renoveert: vallen is vallen.
Bij nieuwbouw kun je beveiliging vaak al in de ontwerpfase meenemen.
Het plaatsen van steigers rondom het hele pand is standaardpraktijk, omdat er vaak ook gevelwerkzaamheden plaatsvinden.
Voor een inspectie van tien minuten of het vervangen van één dakpan voelt het opbouwen van een volledig hekwerk als overkill.
Als het plaatsen van collectieve beveiliging meer risico oplevert of extreem veel meer tijd kost dan de klus zelf, mag je uitwijken naar individuele valbeveiliging (lijnsystemen).
In die gevallen is dakrandbeveiliging huren een praktische en wettelijk verantwoorde oplossing.
Inspectie en aansprakelijkheid
Arbeidsinspectie: Inspecteurs controleren streng, zeker in de bouw.
Stillegging van het werk: Als de situatie als ernstig gevaarlijk wordt beoordeeld, legt de inspectie het werk direct stil.
Aansprakelijkheid: Mocht er onverhoopt een ongeval plaatsvinden, dan ben jij als werkgever of opdrachtgever hoofdelijk aansprakelijk.
Het plaatsen van dakrandbeveiliging moet een standaardonderdeel zijn van je werkvoorbereiding.
Twijfel je over een specifieke situatie? Raadpleeg altijd een veiligheidsdeskundige of check de Arbocatalogus Platte Daken.
Veilig werken op een plat dak
Werken op daken is prachtig, maar het heerlijke gevoel van vrijheid is niet zonder gevaren.
Veilig werken op daken brengt de nodige voorzorgsmaatregelen met zich mee.
In ons vorige blog noemden we al drie algemene punten om ervoor te zorgen dat je veilig op het dak kunt werken.
Een plat dak klinkt misschien minder gevaarlijk dan een hellend dak.
Op platte daken wordt echter vaak dichtbij de dakrand gewerkt, omdat installaties zich juist daar bevinden.
De folder ‘Veilig werken op hoogte’ van het SZW (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) schetst treffende voorbeelden.
Net even boven je macht werken, nog snel iets afmaken of eerst je collega helpen voordat je aan je beveiliging denkt.
Veilig werken op een plat dak vereist valbeveiliging.
Valbeveiliging heeft niks met ‘watje’ of ‘angsthaas’ te maken, maar met professionaliteit.
Elk plat dak heeft een zogenaamde ‘veilige zone’ (zie illustratie).
Ondanks wat de naam doet vermoeden, is de veilige zone niet altijd 100% zonder gevaar.
Denk aan struikelgevaar of een open dakluik.
Veilig werken op een plat dak buiten de veilige zone vereist valbeveiliging.
Een plat dak leent zich perfect voor het gebruik van hekwerken langs de dakrand.
Is er geen hekwerk, dan zijn individuele ankerpunten (eventueel in combinatie met leeflijnen) een goed alternatief om veilig te werken.
Bij deze valbeveiliging dragen dakwerkers een veiligheidsharnas, wat via een vanglijn direct aan het oog van een ankerpunt of aan een leeflijn gezekerd wordt.
Deze valbeveiliging kan permanent zijn, maar er bestaan ook mobiele ankerpunten en leeflijnen.
De werklijn te lang is. Aangelijnd werken op platte daken is daarom het meest veilig door te kiezen voor gebiedsbegrenzing of restraint werken.
Benieuwd naar tips voor veilig werken op een hellend dak?
BASISPRINCIPES VAN VALBEVEILIGING | ABCD's, demonstratie, PFAS, valbeperking versus valarrest, en meer!
Een plat dak vereist regelmatig onderhoud.
Om ervoor te zorgen dat iedereen die op een plat dak moet zijn veilig kan werken, is het verstandig (en vanaf een hoogte van 1 meter verplicht) om er een hekwerk op te plaatsen.
Er zijn verschillende soorten die ieder hun eigen voordelen hebben.
Door de bevestiging van een hekwerk op een plat dak verlaagt u het risico op valincidenten aanzienlijk.
Zo waarborgt u de veiligheid van iedereen die op het dak moet zijn om bijvoorbeeld onderhoudswerkzaamheden uit te voeren.
Hekwerk op platte daken: soorten en keuzes
Bij Gevaco profiteert u van snelle, vakkundige montage en systemen die gemaakt zijn van duurzame materialen.
Voor tijdelijke en permanente dakrandbeveiliging zijn er in Europa diverse regelgevingen.
EN 13374 is een standaard in Europa voor tijdelijke randafschermingssystemen.
Deze standaard verdeelt typen hekwerk voor dakrandbeveiliging in drie klassen.
Een hekwerk in Class A is bedoeld voor een laag, plat dak. Het is geschikt voor oppervlakken met een helling van 10° of minder.
Hekwerken in Class B worden gebruikt op hellingen tot 30°.
De meest krachtige hekwerken vallen onder Class C. Deze systemen worden gebruikt op hellingen van meer dan 30° met een redelijke valhoogte.
Als er een risico is dat gereedschap of ander materiaal van het dak kan vallen en een gevaar worden voor voorbijgangers, zijn teenplanken verplicht.
Dit geldt ongeacht de klasse waar het hekwerk onder valt.
Deze planken moeten ten minste 150 mm hoog zijn, zodat materiaal niet van het dak kan vallen.
Bij Gevaco heeft u de keuze uit verschillende soorten hekwerken voor een plat dak.
Iedere soort heeft zijn eigen voordelen.
U profiteert bij hekwerk op een plat dak in ieder geval van oplevering inclusief de bevestiging van het hekwerk.
Kee Guard en Kee Guard Lite
Kee Guard is een stalen collectieve valbeveiliging. Het modulair hekwerk is vrij opgelegd, dus de dakbedekking blijft volledig onaangetast.
Kee Guard Lite is hetzelfde systeem, maar dan van aluminium.
Kosten en planning
Moet u een kleine ruimte voorzien van valbeveiliging? Kee verhoogt de toepasbaarheid en levert op maat.
De prijs van een hekwerk is afhankelijk van lengte, hoogte en materiaal.
Als het dak minder dan 13 meter van de grond ligt, dient het hekwerk minimaal 1 meter hoog te zijn.
Als het meer dan 13 meter van de grond is, moet het hekwerk op het dak minstens 1,2 meter hoog zijn.
Onze monteurs bevestigen het hekwerk zelf, zodat u compleet ontzorgd wordt.
We leveren en installeren het hekwerk snel doordat we 95% van onze producten op voorraad hebben.
Bevestiging en waterdichtheid
Een waterdichte aansluiting van een balustrade dakrand realiseer je door de doorvoer van staanders of voetplaten zorgvuldig te detailleren.
Wordt er toch door het horizontale dakvlak heen bevestigd, dan is een manchetconstructie rondom elke staander essentieel.
De dakdekker of aannemer dient hierbij betrokken te worden, zodat de afdichting professioneel wordt verwerkt en de dakgarantie behouden blijft.
Bevestigingstechnieken en maatwerk
De bevestiging bepaalt niet alleen de stabiliteit van de balustrade, maar ook of het dak waterdicht blijft en of het geheel voldoet aan de geldende veiligheidsnormen.
Een hekwerk op de dakrand kan op drie manieren worden bevestigd: via een opstaande rand (inbouw in de dakrandconstructie), via een aanzetplaat op de dakrand (opbouw), of via een zijdelingse montage aan de gevel of dakopbouw.
De meest toegepaste methode bij platte daken is de opbouwbevestiging, waarbij de staanders van het hekwerk op een stalen of aluminium voetplaat worden gemonteerd.
Bij maatwerk is het verstandig om al in een vroeg stadium een specialist te betrekken die de dakrandconstructie beoordeelt en de bevestiging afstemt op de specifieke situatie.
Renoparts is gespecialiseerd in het ontwerpen en produceren van hekwerken die naadloos aansluiten op de dakrand, ook in complexe situaties.
Wil je weten welke oplossing het beste past bij jouw dakrandsituatie? Bent u op zoek naar een hekwerk voor uw balkon of dakterras? Wij zijn fabrikant van zowel balkonhekken, balustrades als ook aanverwante producten.
Denk aan vlonder vloeren, overkappingen maar ook privacyschermen. Wij verzorgen kleine maar ook grote projecten, ieder balkonhek is er! Een plat dak vereist regelmatig onderhoud.
Praktische voorbeelden en aantoonbare voordelen
Er zijn veel verschillende opties die bijvoorbeeld niet in het zicht staan, of die jarenlang meegaan door het duurzame materiaal.
Een dubbelstaafmat hekwerk biedt een open karakter met veel stijlopties en toch privacy mogelijk via vlechtband.
Het grootste voordeel van een staafmat - het open karakter en het behoud van zicht - is soms ook een nadeel als je gesteld bent op je privacy.
Overwegingen per situatie
Een plat dak vereist regelmatig onderhoud en veilig werken op hoogte blijft essentieel.
Een balkonhek of een dakrandhek kan afhankelijk van de situatie en erfgrens-regels geplaatst worden.
Een frans balkon of deur naar het platte dak kan vragen om een passende vloerafscheiding volgens bouwbesluit en lokale voorschriften.
Tot slot
Op een plat dak zijn veel soorten valbeveiliging mogelijk. De beste oplossing hangt sterk af van de werkzaamheden die uitgevoerd gaan worden op het dak.
Hekwerken zijn collectieve voorzieningen en genieten de voorkeur boven individuele valbeveiliging.
Wanneer een deur naar het dak leidt, moet rekening gehouden worden met de regelgeving omtrent valbeveiliging en mogelijk balkon- of vloerafscheiding.