Heeft jouw kind kippenvel-achtige harde rode bultjes op armen of benen? Dan is de kans groot dat het gaat om keratosis pilaris. Dit wordt veroorzaakt doordat er een hoornpropje zit precies op de plek waar de haar de huid uit komt. Als je er overheen wrijft voelt het als schuurpapier. In principe hebben veel mensen dit en is het een soort van normaal. Al doet het geen jeuk of pijn kan het wel vervelend zijn. Zeker als in de zomer benen en armen weer tevoorschijn komen. Niet iedereen weet wat het is en als huidtherapeut leg ik dit graag uit.
In principe kan keratosis pilaris overal voorkomen waar haartjes groeien, zowel bij jongens als meisjes. Vanwege de gelijkenis wordt deze aandoening ook wel met kippenvel vergeleken. De kenmerkende rode puntjes zie je het vaakst op armen (buitenzijde), benen of billen. Bij kinderen zie je het ook wel op de wangen zitten. Volwassenen kunnen er last van hebben, maar het komt het meest voor bij baby’s, kleuters, kinderen en tieners. In Nederland heeft ongeveer 25% van de mensen er last van.
Keratosis pilaris ontstaat door een versnelde groei van hoorncellen waardoor te veel hoornstof (keratine) wordt aangemaakt. Opgestapelde huidcellen in de uitgang veroorzaken een blokkade en bultje. Kinderen hebben meer kans als hun ouders er ook last van hebben; onderzoekers vermoeden een genetische component. Keratosis pilaris is een goedaardige en niet besmettelijke huidaandoening: je kunt het dus niet krijgen door huidcontact.
De rode huidbultjes ter grootte van een speldenknop zijn kenmerkend. Als je eroverheen wrijft voelen ze ruw aan. Je kunt keratosis pilaris niet genezen, maar wel verzachten. Droger wordende huid leidt tot ernstiger klachten. Hydratatie is daarom een must! De aanpak verschilt tussen jonge kinderen en volwassenen: bij jonge kinderen ligt de focus op hydratatie met een vette crème en het voorkomen van uitdroging door niet te heet douchen en gematigd zeepgebruik.
Oorzaken en huidtypes
De precieze oorzaak van keratosis pilaris is onbekend, maar de aandoening lijkt genetisch bepaald: mensen met een droge of eczeemachtige huid hebben er vaker last van. Door een verstopping van de afvoer van de haarfollikel door hoornstof en huidschilfers ontstaan bultjes. Kleine ontstekingen rondom de verstopte haarzakjes kunnen extra roodheid veroorzaken. Keratosis pilaris is niet te genezen, maar wel te verminderen met de juiste huidverzorging.
Invloed van de huidconditie
Hoe droger de huid, hoe meer last je kunt hebben. Exfoliërende ingrediënten zoals salicylzuur en glycolzuur helpen dode huidcellen en keratine losser te maken, waardoor de bultjes zachter en minder opvallend worden. Melkzuur, ureum en vitamine A-zuur (retinoïden) kunnen ook bijdragen aan ontspanning van de verstopte haarfollikels. Hydratatie en regelmatige exfoliatie zijn daarom essentieel.
Symptomen bij kinderen en volwassenen
Kenmerkende tekenen zijn kleine rode of bruine bultjes op armen, benen en billen, soms ook in het gezicht. De huid voelt ruw en schuurpapierachtig aan bij frequent contact met de huid. De aandoening kan seizoensgebonden zijn: in de winter kan de huid droger en de klachten erger zijn, in de zomer kunnen ze minder zichtbaar zijn door vocht en temperatuur.
Behandelingstrekking voor verschillende leeftijden
- Jonge kinderen: focus op hydratatie met vettige crèmes (bijvoorbeeld Alhydran of Meditopics Hydraterende Crème), vermijden van zuren en agressieve zeep, kortdurende bad- en douchetijden.
- Volwassenen: exfoliatie met salicylzuur of glycolzuur en hydraterende moisturizers met niacinamide, glycerine en hyaluronzuur. Retinoïden kunnen ook verlichting bieden; bij lichaam kan een hogere concentratie werkzame stoffen worden gebruikt in overleg met een huidprofessional.
- In ernstige gevallen: chemische peeling of laserbehandeling na advies van een dermatoloog of huidtherapeut.
Andere huidproblemen op het gebied van ruwe huid
Naast keratosis pilaris komen ruwe huid en kippenvel-achtige textuur ook voor bij andere aandoeningen zoals dermatografie (huidtekens door krabben of wrijven) en actinische keratose. Dermatografie kan stressgerelateerd zijn en wordt soms behandeld met antihistaminica of fototherapie, terwijl actinische keratose voorkomt bij zonblootgestelde huid en beschermd moet worden tegen UV-straling. Voor schurft en andere huidproblemen wordt elk symptoom individueel beoordeeld door een huisarts of dermatoloog.
Praktische tips en producten
- Hydrateer direct na het douchen met een voedende crème of body oil om vocht vast te houden.
- Exfolieer regelmatig met een milde exfoliant, zoals een salicylzuurexfoliant, om dode huidcellen los te maken.
- Kies voor huidverzorgingsproducten zonder parfum en zonder agressieve zeep om uitdroging te voorkomen.
- Overweeg producten met ureum, salicylzuur of melkzuur en vitaminen A-zuur (retinoïden) voor extra effectiviteit.
Rode ruwe bultjes bovenarmen (Keratosis pilaris) | Tips van Drs. Leenarts Dermatoloog
Specifieke aanbevelingen per gebied
- Bovenarmen, dijen en billen: gebruik hydraterende crèmes en exfoliërende producten met salicylzuur of glycolzuur; hydrateer direct na het douchen.
- Gezicht: exfoliant met salicylzuur en moisturizers met Niacinamide, glycerine en hyaluronzuur; eventueel een milde exfoliant 1% salicylzuur.
- Naar behoefte: bij aanhoudende klachten onder begeleiding van een huidtherapeut een chemische peeling of laserbehandeling.
Conclusies zonder eindconclusie
Keratosis pilaris is een veelvoorkomende, onschuldige huidafwijking die vooral voorkomt op plaatsen waar haren groeien. De exacte oorzaak is onbekend maar genetische factoren spelen een rol. De huid kan minder last hebben met goede hydratie en regelmatige exfoliatie, hoewel de aandoening niet te genezen is. Door gericht te hydrateren en te exfoliëren kun je de textuur en roodheid aanzienlijk verbeteren en de huid gladder laten aanvoelen.
tags: #schuurpapier #pustels #plooien