Het kiezen en aanleggen van bestrating kan overweldigend lijken door de vele vaktermen en jargon. Deze gids is samengesteld om u te helpen navigeren door de wereld van bestrating, van het kiezen van de juiste materialen tot het leggen ervan. Of u nu zelf aan de slag gaat of een professional inschakelt, deze informatie geeft u het vertrouwen om uw project te realiseren.
De Basisprincipes van Bestrating
Voordat u begint met het kiezen van stenen en tegels, is het belangrijk om te weten waar u op moet letten. De bestrating speelt een cruciale rol in het ontwerp van uw tuin. Onze ervaring leert dat het aanhouden van een uniforme steenrichting door de hele tuin rust creëert.
Afmetingen en Functionaliteit
De breedte van een pad hoeft doorgaans niet meer dan 80 cm te zijn; vaak volstaat een breedte van 60 of 70 cm. Voor een terras is een doorsnede van 3,5 m meer dan voldoende. Veel terrassen zijn te ruim bemeten, wat ten koste gaat van de beplantingsruimte. Bedenk dat op plekken met bestrating geen planten kunnen staan, en het juist de beplanting is die de sfeer in uw tuin bepaalt.
Materiaalkeuze en Legverbanden
De stevigheid van uw straatwerk wordt deels bepaald door het verband, maar de hoogte (dikte) van de steen heeft de grootste invloed. Een hogere steen biedt meer onderlinge houvast. Uiteraard is een correcte fundatie ook essentieel.
Legverbanden en Esthetiek
Voor een oprit waar een auto steeds hetzelfde spoor volgt, is een visgraat- of keperverband steviger dan een halfsteensverband. Dit heeft echter ook met smaak te maken. Een rollaag van verticale stenen kan een stoere en romantische uitstraling geven, en voegt karakter toe aan paden en terrassen.
Randafwerking en Kanten Opsluiting
Betonbandjes zijn handig voor rechte opsluitingen, terwijl rollagen gebruikt kunnen worden voor het opsluiten van gebogen vakken en paden. Naast betonbanden zijn er ook strips in staal en kunststof, en hout is eveneens een optie. Metalen kantopsluitingssystemen, zoals die van Gardliner®, maken elke vorm maakbaar en kunnen ook kleine verhogingen creëren. Een groot voordeel van deze systemen is dat ze weinig ruimte innemen en toch functioneel zijn.
Hoewel niet verplicht, kan een randafwerking het straatwerk mooier maken, zeker wanneer stenen op maat geknipt moeten worden. Een dubbele kantsteen kan ook worden toegepast voor zowel esthetische als extra stevigheid.
Het Creëren van Gebogen Lijnen
Voor het creëren van perfecte bochten kan een truc worden toegepast: neem een lange PVC-pijp, zet één uiteinde vast op de grond of in het zand, en beweeg het andere uiteinde tot de gewenste bocht is gevormd. Zet vervolgens ook dit uiteinde vast. Deze methode, die ook bij rollagen wordt gebruikt, biedt een mooie leidraad.
Moderne Tegeltechnieken
Met de voortdurende ontwikkeling van productietechnieken worden tegels steeds veelzijdiger. Fabrikanten kunnen op een betonnen basis een laag keramiek of zelfs natuursteen aanbrengen. De betonnen basis zorgt voor een werkbare dikte en kostenefficiëntie, terwijl de keramische of natuurstenen laag de tegel minder kwetsbaar maakt. Naast deze composiettegels bestaan er ook massief natuurstenen tegels. Keramiek kan tegenwoordig zo realistisch worden nagemaakt dat het nauwelijks van hout of natuursteen te onderscheiden is.
Een vlonder is gemaakt van hout, terwijl bestrating uit beton, keramiek of natuursteen bestaat. Hoewel hout zachter en natuurlijker oogt, worden vlonders wel tot de verharding gerekend.
Uniformiteit en Sfeer
Over het algemeen geldt: hoe uniformer de bestrating, des te rustiger en mooier het resultaat. In een tuin zal de beplanting altijd meer spreken dan decoratieve elementen in het terras. Dit geldt ook voor een oprit; deze wordt niet mooier van allerlei blokjes van ander materiaal.
Fundering en Bodemgesteldheid
Dicht bij nieuwbouwhuizen is de grond vaak diep weggegraven voor de fundering. Deze losgemaakte bodem heeft tijd nodig om te stabiliseren. Stratenmakers houden soms geen rekening met dit inklinken (ongeveer 20%). Dit kan worden voorkomen door de losse grond te verwijderen en de ruimte te vullen met zand, dat in lagen van 25 cm moet worden verdicht.
Bij een laag grind op anti-onkruiddoek blijft het grind schoon en vallen onkruidzaadjes minder op. Echter, als er aarde of potgrond op terechtkomt, ontstaat er voeding voor onkruid. Regelmatig schoonvegen is de oplossing.
Groen Dichtbij de Gevel
Om een goede samenhang tussen huis en tuin te creëren, adviseren we het groen zo dicht mogelijk bij de gevel te laten beginnen. Een strook halfverharding (zoals Padvast) of grind op anti-onkruiddoek voorkomt opspattend water. Een rand van 30 tot 40 cm breed is hierbij vaak voldoende.
Het Leggen van Onregelmatige Vormen
Bij het werken met Flagstones, die onregelmatig van vorm en dikte zijn, is het belangrijk om van buiten naar binnen te werken en de stenen loodrecht op de denkbeeldige straal te leggen. Soms moeten stenen kleiner gemaakt worden of halve stenen worden gebruikt. Flagstones worden meestal gelegd in een ondergrond van gestabiliseerd zand (metselzand gemengd met cement). Dit zorgt voor een stabiele ligging, maar maakt reparaties bij verzakking lastiger. Vanwege de verminderde waterdoorlatendheid van gestabiliseerd zand is goede waterafvoer cruciaal.
Bij het leggen van Flagstones wordt eerst een strakke lijn gespannen voor de juiste hoogte. De tegel wordt op hoogte getikt met een rubberen straathamer, eronder wordt een dun laagje cement gestrooid voor hechting, en de tegel wordt opnieuw nagetikt. Na het leggen wordt de verharding afgespoten om cementresten te verwijderen en het cement te bevochtigen. Na uitharding kan het voegen beginnen, met materialen als zilverzand, leemsplit, epoxy voegmiddel of voegspecie. Beton- en cementvoegen kunnen na verloop van tijd kapotvriezen en moeten periodiek hersteld worden.
Bescherming van Bomen bij Bestrating
Bij bestrating rondom bomen is het essentieel om de wortels te beschermen. Het is het beste om rond de stam een royale boomkrans uit te sparen. Deze kan ingevuld worden als laag plantvak met bodembedekkers of met een losse halfverharding, zoals een grindlaag op antiworteldoek. De verharding mag niet in stabilisatie gelegd worden en de voegen mogen niet afgedicht worden om de water- en zuurstoftoevoer naar de boom te waarborgen.
Begrippenlijst voor Bestrating
Om u te helpen bij het begrijpen van de vaktermen, volgt hier een begrippenlijst:
- Opsluitbanden: Randen die voorkomen dat stenen verschuiven.
- Willekeurig legpatroon: Stenen worden zonder vast patroon gelegd voor een natuurlijke uitstraling.
- Afschot: Een lichte helling in de bestrating voor waterafvoer.
- Zandbed: De zandlaag onder de bestrating voor een egale ondergrond.
- Trilplaat: Een machine om de ondergrond of bestrating aan te trillen.
- Bandenzaag: Een krachtige zaag voor het op maat zagen van stenen of tegels.
- Waterpas: Gereedschap om te controleren of de bestrating vlak en recht ligt.
- Steenknipper: Gereedschap om stenen handmatig op maat te knippen.
- Hogedrukreiniger: Apparaat om bestrating schoon te maken (voorzichtig gebruiken).
- Ophoogzand: Zand dat als onderlaag voor bestrating dient.
- Drainagezand/Stabilisatiezand: Speciaal voegzand dat hard wordt na contact met water.
- Betontegels: Veelgebruikte, voordelige en stevige tegels.
- Gebakken klinkers: Traditionele straatstenen van klei, zeer duurzaam.
- Keramische tegels: Moderne tegels, ook geschikt voor buiten, met natuurgetrouwe afwerkingen.
- Waterdoorlatende bestrating: Stenen of tegels die water doorlaten.
- Grasbeton: Betonnen tegels met openingen voor grasgroei.
- Afvoerput: Een put in de bestrating voor opvang en afvoer van regenwater.
- Drainagesysteem: Een netwerk van buizen onder de bestrating voor waterafvoer.
- Waterbergingskratten: Ondergrondse kratten die regenwater opslaan en langzaam laten wegzakken.
- Legpatroon: De manier waarop stenen of tegels worden gelegd.
- Fundering: Technieken om de ondergrond stabiel te maken.
- Verband: De wijze waarop stenen ten opzichte van elkaar worden gelegd.
- Kantopsluiting: Een rand die de bestrating scheidt van bijvoorbeeld een gazon.
- Voeg: Een bewuste opening tussen bestratingselementen voor uitzetting en krimp.
- Algenvorming: Een veelvoorkomend probleem op bestrating in schaduwrijke plekken.
- Voegen onderhouden: Regelmatig controleren en bijvullen van de voegen.
- Winterklaar maken: Speciale zorg voor bestrating tijdens de koude maanden.
- Hergebruikte bestrating: Oude klinkers of tegels die een tweede leven krijgen.
- Circulaire bestrating: Bestrating die aan het einde van zijn levensduur recyclebaar is.
- Duurzame waterafvoer: Gebruik van natuurlijke materialen en hellingen voor waterafvoer.
Zelf Tuintegels Leggen: Een Stappenplan
Het zelf leggen van tuintegels is goed te doen en kan aanzienlijke kosten besparen. Dit stappenplan is geschikt voor betontegels, keramische tegels van 3 cm dik of keramiek met onderlaag.
Benodigdheden
U heeft nodig: tuintegels, opsluitbanden, ophogzand, knielappen, piketpaaltjes en touw, meetlint, steekschop, zandschep, rechte hark, aluminium rei, afstandhouders, rubberen hamer, en eventueel een zaag voor stenen en een bezem.
Stap 1: De Voorbereiding
- Verwijder oude bestrating en planten.
- Meet de maten van de bestrating uit met piketpaaltjes en touw. Plaats de paaltjes 10 cm buiten de werkelijke maten.
- Graaf het gebied ongeveer 15-20 cm diep uit.
- Vul het uitgegraven gedeelte met minimaal 10 cm ophoogzand. Stamp het zandbed goed aan.
- Maak het zandbed nat en laat het minimaal een halve dag inklinken, of gebruik een trilplaat.
- Plaats de kantopsluiting (opsluitbanden), bij voorkeur 1-2 cm onder de uiteindelijke tegelhoogte. Tegen het huis of een schutting met betonnen onderplaat zijn geen opsluitbanden nodig.
Stap 2: Tuin Bestraten
- Begin met het leggen van de tegels tegen het huis aan voor een rechte start.
- Leg de tegels met beleid neer, zodat ze goed aansluiten.
- Voor afwatering is het aan te raden de tegels op afschot te leggen (ca. 1 cm per strekkende meter). Zorg dat het terras in de breedte waterpas is.
- Gebruik een waterpas voor nauwkeurigheid.
- Voor het op maat zagen van tegels kan een haakse slijper met diamantzaagblad worden gebruikt. Zaag nooit op reeds aangelegde bestrating om vlekken te voorkomen.
- Keramische tegels kunnen beter niet worden afgetrild om breuk te voorkomen. Betontegels kunnen eventueel met een rubberen mat worden afgetrild. Een paar klappen met een rubberen hamer zorgt dat de tegels netjes liggen.
Stap 3: Afwerken
- Verwijder de afstandhouders.
- Strooi voegzand over de bestrating en veeg het met een bezem aan. Herhaal dit tot de voegen goed gevuld zijn.
- Kies voor onkruidremmend voegzand of voegmortel voor een langdurig onkruidvrij resultaat. Voegmortel wordt hard en geeft onkruid geen kans. LM Aqua is een voorbeeld van een waterdoorlatende voegmortel.
Verschillende Soorten Bestrating
Betontegels
Betontegels zijn een voordelige, strakke en duurzame keuze voor tuinbestrating. Ze zijn verkrijgbaar in diverse maten, vierkant of rechthoekig.
Gebakken Klinkers
Gebakken klinkers zijn populair vanwege hun nostalgische uitstraling en duurzaamheid. Ze worden al jarenlang gebruikt in de wegenbouw.
Keramische Tegels
Dankzij nieuwe technieken zijn keramische tegels nu ook zeer geschikt voor buitengebruik. Ze zijn bestand tegen alle weersinvloeden en kunnen de uitstraling van hout of natuursteen nabootsen.
Kosten en Overwegingen
De kosten voor het leggen van tegels door professionals variëren doorgaans tussen €30,- en €80,- per m². Zelf aan de slag gaan bespaart deze arbeidskosten. De prijs van de tegels zelf kan sterk variëren, van €20,- tot €80,- per m² voor keramische tegels, afhankelijk van merk, kwaliteit en ontwerp.
Bij het aanleggen van een kleine tuin is het slim om tegels te kiezen die de tuin groter laten lijken, zoals rechthoekige tegels die in de breedte worden gelegd. Het opstellen van een budget is aan te raden, aangezien de totale kosten kunnen variëren van enkele honderden tot duizenden euro's, afhankelijk van materiaalkeuze, planten, verlichting en de inzet van professionals.
Bestrating op Grind
Het is mogelijk om tegels op grind te leggen, mits er een stevige basis wordt gecreëerd. Verwijder een deel van het bovenste grind, breng een laag zand of fijn grind aan en stamp dit goed aan. Stabilisatieroosters kunnen helpen de tegels op hun plaats te houden. Deze methode is geschikt voor terrassen en tuinpaden, maar minder voor zwaar belaste gebieden.
Waterbeheer in de Tuin
Waterdoorlatende bestrating helpt wateroverlast te voorkomen. Systemen zoals Hydroblobs onder de bestrating slaan water op en geven het langzaam af, wat goed is voor de grondwaterstand.
Bij het aanleggen van bestrating is het belangrijk rekening te houden met de waterhuishouding. Installeer indien nodig afwateringsgoten of putjes om regenwater effectief af te voeren, zeker gezien de toename van extreme neerslag.
Onderhoud van Bestrating
Na verloop van tijd kan er groene aanslag op tegels en klinkers ontstaan. Deze kan worden verwijderd met speciale reinigers. Gebruik nooit een hogedrukreiniger, omdat dit het cement kan aantasten en de tegels ruwer maakt, wat weer leidt tot meer aanslag.
