De wereld van Spaanse wandtegels is rijk en divers, variërend van hedendaagse keramische opties tot zeldzame antieke stukken uit vervlogen eeuwen. Op marktplaatsen en veilingen duiken regelmatig bijzondere aanbiedingen op, die zowel de beginnende liefhebber als de doorgewinterde verzamelaar kunnen bekoren. Het is echter cruciaal om te weten waar u op moet letten om een weloverwogen aankoop te doen en teleurstellingen te voorkomen.
Soorten Spaanse Tegels en Beschikbaarheid
Op de markt zijn diverse soorten Spaanse tegels te vinden. Recente aanbiedingen omvatten bijvoorbeeld 5 pakken Spaanse keramische tegels van het merk Harmony, type Sirocco Blue Dhalia. Elk pak bevat 0,65 m² (13 stuks) tegels met afmetingen van 22,3 x 22,3 cm. Deze tegels zijn nieuw en ongebruikt, ideaal voor het creëren van een sfeervolle vloer of wand.
Daarnaast worden ook grotere formaten aangeboden, zoals Spaanse tegels van 60x120 cm. Deze authentieke tegels uit Valencia, van een gerenommeerd merk, zijn vervaardigd uit hoogwaardig porselein en worden aangeboden tegen prijzen van €26,99 per m², wat neerkomt op €194,33 voor 5 pakken (7,2 m²). De originele prijs lag aanzienlijk hoger, namelijk €47,99 per m².
Ook worden er Spaanse tegels met reliëf aangeboden in het formaat 15 x 7,5 cm. Een partij van 80 stuks kan in één koop worden overgenomen voor €40,00.
Antieke Spaanse Tegels: Waarde en Kenmerken
Antieke Spaanse tegels, met name uit de 16e eeuw, vertegenwoordigen een significant hogere waarde en vereisen specifieke kennis voor identificatie. Een voorbeeld hiervan zijn 4 Spaanse tegels uit de 16e eeuw, Toledo Mudéjar, aangeboden door een verzamelaar voor €1.450,00. Deze tegels zijn afkomstig uit een privécollectie en bedoeld voor verzamelaars.
Ook antieke borden van de hand van gerenommeerde Spaanse keramist Vicente Martinez Díez, uit de 19e eeuw en afkomstig uit Manises, Valencia, komen op de markt. Twee van dergelijke borden, handgemaakt en voorzien van gedetailleerde, kleurrijke patronen, worden aangeboden voor €250,00.
De Productie van Wandtegels en Historische Context
De productie van wandtegels kwam in de Nederlanden pas in het laatste kwart van de 16e eeuw echt tot bloei. In de decennia daarna is er een kentering gekomen in de waardering voor oudere tegels. Waar 19e- en 20e-eeuwse tegels vroeger nauwelijks interessant werden gevonden, worden juist de jongere, vaak meer betaalbare exemplaren steeds geliefder. Na 100 jaar geldt iets volgens de gangbare regels als antiek, wat de waardering voor oudere stukken ten goede komt.
Hoe Herken Je een Echte Antieke Spaanse Tegel?
Het herkennen van een authentieke antieke tegel is een complex proces dat ervaring en kennis vereist. Er zijn echter diverse kenmerken waarop gelet kan worden:
Dikte van Antieke Tegels
De oudste wandtegels, grofweg van rond 1600, zijn doorgaans dikker dan latere exemplaren. 17e-eeuwse wandtegels variëren in dikte van minimaal 8 tot maximaal 15 millimeter. De dikste tegels (rond 15 mm) zijn vaak van de oudste exemplaren. Vanaf het tweede kwart van de 17e eeuw zijn de meeste tegels 10 tot 12 mm dik.
Vloertegels, ook wel plavuizen of estriken genoemd, zijn over het algemeen zo'n 20 millimeter dik, met een mogelijke afwijking van ongeveer 5 mm. Deze vloertegels zijn vaak ongeglazuurd, terwijl geglazuurde varianten ook als haardtegels konden dienen en vaak versierd waren met dierlijke of ornamentele motieven.
Afmetingen van Antieke Tegels
De afmetingen van antieke tegels variëren sterk. Over het algemeen geldt dat formaten kleiner dan de standaardmaat van circa 13 x 13 cm zeldzamer en daardoor waardevoller zijn. Tegels kleiner dan ongeveer 12,6 x 12,6 cm worden als echt zeldzaam beschouwd.
Craquelé in het Glazuur
Een veelvoorkomend misverstand is dat antieke tegels altijd craquelé (fijne haarscheurtjes in het glazuur) hebben. Bij 17e-eeuwse tegels komt craquelé inderdaad vaak voor, maar bij 18e-eeuwse tegels is dit minder gebruikelijk. Tegels van na circa 1940 kunnen kunstmatig van craquelé zijn voorzien, wat voor kenners herkenbaar is.
Spijkergaatjes als Aanwijzing
Kleine gaatjes in tegels, ontstaan bij het handmatig uitsnijden van de klei langs een houten plankje met spijkertjes, kunnen duiden op ouderdom. Deze spijkergaatjes zijn niet te verwarren met "spijkertegeltjes" of "spijkervogeltjes", wat termen zijn die op een misverstand berusten. Echte "Spijkervogeltegels" uit de 17e eeuw, met polychrome vogels waarvan de pootjes op een spijker staan, zijn zeldzaam en zeer waardevol.
Het ontbreken van spijkergaatjes wijst meestal op een jongere tegel, maar de aanwezigheid ervan is geen absolute garantie voor authenticiteit.
Replica's versus Vervalsingen
Er is een belangrijk onderscheid tussen een replica en een vervalsing. Een vervalsing is een bewuste poging om iets als authentiek en oud te verkopen, waarbij het beeld, het baksel, het glazuur, de kleuren en de dikte zo veel mogelijk overeenkomen met het origineel. Veel replica's zijn echter zo goed gemaakt dat ze voor leken nauwelijks van echt te onderscheiden zijn, maar waren nooit bedoeld om als "echt oud" verkocht te worden.
Bij vervalsingen gaat het vaak mis op details. Het is belangrijk om kritisch te blijven, zeker bij aanbiedingen die te mooi lijken om waar te zijn. Soms worden zelfs bij gerenommeerde veilinghuizen replica's als authentiek verkocht, wat aangeeft dat ook experts niet alleswetend zijn.
Praktijkvoorbeelden: Vergissingen en Misleiding
De markt voor antieke tegels kent zijn valkuilen. Zo werden in de jaren '80 20e-eeuwse Friese bloempot-tegeltjes aangeboden als 17e-eeuws, waarbij veilinghuizen zich beriepen op algemene voorwaarden om verantwoordelijkheid uit te sluiten. Ook de verkoop van tegels die niet van de verkoper zijn, of na betaling niet geleverd worden, komt voor.
Een ander punt van aandacht is de kwaliteit van restauratie. Slechte restauraties, soms nauwelijks zichtbaar op foto's, kunnen de waarde van een tegel aanzienlijk verminderen. Een tegel die jaren eerder als origineel verkocht werd, kan later opduiken met restauraties die niet vermeld worden. Het is daarom raadzaam om bij twijfel bewijsmateriaal te verzamelen en melding te maken bij platforms, hoewel dit niet altijd tot actie leidt.
Bij restauratie hanteren kenners richtlijnen, zoals het niet vervangen van meer dan 20 tot 35% van het materiaal. Breuken mogen opgevuld, maar niet gekleurd worden, zodat kopers precies zien wat ze kopen.
Hoe één man in Egypte deze 200 jaar oude tegeltraditie in leven houdt | Still Standing
Het Baksel en de Voorstellingen van Tegels
De samenstelling van het baksel van oudere tegels varieert. Tegels van voor circa 1600 zijn vaak gemaakt van verschillende soorten klei, wat te zien is aan een geel met rood gemengd baksel. Vanaf het begin van de 17e eeuw wordt vaker gebruik gemaakt van een fijnere, harder bakkerij van rood bakkende klei. Jongere tegels, vanaf het tweede kwart van de 17e eeuw, zijn meestal geheel geel van baksel.
De voorstellingen op tegels zijn ontzettend divers: van bloemen, dieren en mensen tot kastelen en soldaten. De waarde wordt niet alleen bepaald door de zeldzaamheid van de voorstelling, maar ook door de kwaliteit van de schildering. Zo kan een dierentegel met een leeuw of olifant meer waard zijn dan een tegel met een veelvoorkomend konijn, zelfs als het konijn mooier getekend is.
Het herkennen van de authenticiteit van Spaanse tegels blijft een uitdaging, zelfs voor experts. Het is essentieel om kritisch te blijven, onderzoek te doen en te vertrouwen op uw eigen beoordelingsvermogen. Goedkoop is vaak duurkoop, en bij twijfel is het verstandig om te kiezen voor verkopers met een goede reputatie, zoals mede-verzamelaars of gespecialiseerde antiekwinkels.
tags: #spaanse #wandtegel #marktplaats