Sporthuis de Bruin verbouwing, geschiedenis en informatie

Hoog Catharijne is een grotendeels overdekt winkel-, kantoor- en woningcomplex, deels vallend in de binnenstad van de Nederlandse stad Utrecht. Het loopt vanaf het Stationsplein, naar het Vredenburg en biedt onderdak aan honderden winkels, zalen, kantoren en woningen. Het Plan Hoog Catharijne was een grootschalig stedenbouwkundig project uit de jaren 1960 en 1970 waarbij het stationsgebied van Utrecht tot in de periode 2007-2018 was getransformeerd tot een groot overdekt complex met daarin onder meer opgenomen een van de grootste overdekte winkelcentra van Nederland, het centraal station van Utrecht, een muziekcentrum, een bioscoop, een sporthal en vele kantoren en appartementen.

De oorspronkelijke plannen werden ontwikkeld toen de gemeente Utrecht in de jaren zestig uitbreidingsmogelijkheden zocht voor het centrum. Het plan sprak van een grote winkelpassage die het station met de binnenstad zou verbinden en van een geïntegreerde verkeers- en looproute op hoog niveau. De bouw begon in de late jaren zestig en bestond uit meerdere fasen die het station, Jaarbeursplein, winkelstraten, kantoren en parkeervoorzieningen omvatten. Een sleutelonderdeel was de traverse: een overdekte verbinding die het jaarbeursplein, de stationshal en andere onderdelen met elkaar verbond. Het eerste deel van het kantoorgebouw aan de Catharijnesingel opende in 1968, en de Beatrix- en Jaarbeursplein-gebouwen volgden in de komende jaren.

Infographic over Hoog Catharijne tijdlijn en bouwfasen

Op 24 september 1973 werd Hoog Catharijne officieel geopend door prinses Beatrix. Duizenden inwoners protesteerden die dag op straat. Vroom en Dreesmann (V&D) ging diezelfde week in het winkelcentrum open, en later die week opende bioscoop Catharijne haar eerste zaal. De nieuw gebouwde stationshal opende op 17 december 1973 en sloot aan op de stationstraverse. Hiermee was de oost-west winkelas van het Plan Hoog Catharijne voltooid en werd een volledig overdekte route van Vredenburg naar het station mogelijk via verhoogde traversen boven de sporen.

In de jaren daarna voltooid werd ook het Jaarbeursplein-gebied aan de westelijke achterzijde van het station, gevolgd door het noordelijke en zuidelijke complex rondom de hoofdas. Een groot deel van de oorspronkelijke gebouwen werd gesloopt of ingrijpend heringericht. De randvoorzieningen ontstonden zoals het Muziekcentrum Vredenburg (later opgegaan in TivoliVredenburg) en diverse kantoorcomplexen zoals de Smakkelaarsburcht en Daalse Kwint. Het winkelgebied groeide uit tot een van de grootste overdekte winkelcentra van Europa, met directe verbindingen naar het station en het Jaarbeursplein via traverses en gangen.

Nieuw Hoog Catharijne verzekerde de scheiding tussen het winkelgedeelte en de oudere, oorspronkelijke gebouwen. In 2007 begon een grootschalige herontwikkeling waarbij onderdelen van het complex losgekoppeld werden van elkaar en uiteindelijk in 2018 voltooid werd, zodat het station en het winkelcomplex als zelfstandige gebouwen functioneren. De benaming Hoog Catharijne bleef gehandhaafd, soms met toevoeging: "THE MALL".

Plattegrond van Hoog Catharijne voor en na de renovatie

De belangrijkste fases omvatten:

  • 1968-1970: opening Beatrixgebouw en Jaarbeursplein-gebied; traverse over de sporen en verbindingen tussen station en binnenstad.
  • 1970-1973: opening Holiday Inn (later NH-hotel), Godebaldkwartier en eerste delen van het winkelgebied; voltooiing van de oostelijke binnenstad-as.
  • 1973-1979: opening van de stationshal en de hooggelegen traverse; voltooiing van de vroege winkel- en kantoorzones.
  • 1980-1984: voltooiing van noordelijk en zuidelijk kantoorgebruik: Smakkelaarsburcht, Daalse Kwint, AMRO-bank en andere kantoren.
  • 1983-1984: verdere uitbreidingen langs de Daalsesingel en aansluiting op het Leidseveer; oplevering van aanvullende kantoorgebouwen.
  • 2007-2014: migratie van het Muziekcentrum naar TivoliVredenburg; Nieuwe indeling van de binnenruimte.
  • 2011-2018: grootschalige herontwikkeling en scheiding van het winkelgebied van de overige gebouwen.

In 1990 en 1991 vonden nog uitbreidingen plaats aan de Daalse Kwint en de Daalse Kwint kreeg uiteindelijk een versie zonder door Bredero gebouwd te zijn, omdat de bouwonderneming werd opgeheven. Anno 2024 bestaan nog de Katreinetoren en Laag Katreine boven de NS-sporen, het Godebaldkwartier en het Gildenkwartier, terwijl delen van de oorspronkelijke bioscooprestanten nog te zien zijn.

Onderwerpen en feiten in detail

Het complex bevatte onder meer een van de grootste overdekte winkelcentra van Europa, een centraal station, een muziekcentrum en een bioscoop. Het gebied werd gebouwd langs meerdere trajecten en overgangen, waardoor reizigers volledig overdekt konden bewegen vanaf Vredenburg naar het station en naar het Jaarbeursplein. Het Busstation lag eveneens op het Stationsplein en werd op een hoger traverseniveau bereikt. De bouw kende ook aanzienlijke sloopverliezen, waaronder jugendstil-panden en delen van de oude stadskern rondom Clarenburg.

Historische kaart van Utrecht met Hoog Catharijne routes

Nieuw Hoog Catharijne liet de shopwal los van de overige structuren, waardoor het winkelcentrum autonome operaties kon voeren. De huidige eigenaar van het winkelcentrum is Klépierre, die Corio heeft overgenomen. Corio ontstond uit een fusie waarbij WBN (Winkel Beleggingen Nederland) een partner was, de vastgoeddochter van het ABP. De vernieuwing begon in 2007 en werd in fasen voltooid, met de scheiding van de winkelruimte en de rest van het complex in 2018.

De route vanuit Vredenburg naar het station blijft nu los van elkaar bestaan, met het winkelcentrum Hoog Catharijne als hoofdgebouw en het centrale station als afzonderlijk gebouw. Het complex herinnert aan de stedenbouwkundige visie van de jaren 60 en 70, waarin de behoefte aan onderlinge verbinding en vernieuwing van de binnenstad centraal stond. Ondanks de renovaties en herindelingen blijft de naam Hoog Catharijne bestaan, met kantoor- en winkelgebieden die in de huidige situatie hun eigen identiteit hebben ontwikkeld.

Belangrijke data in korte tijdlijn

  1. 1962: gemeenteraad vraagt advies over parkeergarages en plannen voor een groot winkelgebied.
  2. 1963: gemeenteraad geeft goedkeuring aan het plan Hoog Catharijne.
  3. 1968: eerste kantoorgebouw geopend; traverse overgenomen; Beatrixgebouw opent in 1970.
  4. 1973: officiële opening Hoog Catharijne; Beatrix opent het stationstraverse; V&D opent winkel.
  5. 1979: voltooiing van de latere publiekelijk toegankelijke delen; Muziekcentrum Vredenburg geopend.
  6. 1983-1984: voltooiing Smakkelaarsburcht, Daalse Kwint en aangrenzende kantoren.
  7. 2007-2014: overgang van Muziekcentrum naar TivoliVredenburg; renovaties.
  8. 2011-2018: voltooiing van scheiding tussen winkelcentrum en overige complexen; hoofdstructuur blijft behouden.
Historische foto: opening Hoog Catharijne en traverse

Samengevat is Hoog Catharijne een integraal onderdeel van de Utrechtse stedelijke ontwikkeling geweest, als een van de grootste overdekte winkelcentra van Europa. Het project heeft de indeling van het station en de binnenstad aanzienlijk veranderd en blijft een knooppunt van winkelen, wonen en werken in de stad Utrecht.

tags: #sporthuis #de #bruin #verbouwing