Het installeren van inbouwspots is helemaal niet zo ingewikkeld als mensen vaak denken. Zeker niet met deze blog waarin we je precies uitleggen waar je op moet letten bij het installeren van inbouwspots. De blog is opgedeeld in een aantal stappen, waardoor je snel aan de slag kunt. Om te voorkomen dat je tijdens het installeren van de spots steeds heen en weer naar je gereedschappen moet lopen, is het handig om vast de juiste materialen gereed te hebben.
Benodigdheden en voorbereiding
Voor het maken van de gaten in het plafond voor de inbouwspots heb je een gatzaag nodig. Of een ander gereedschap waarmee je gemakkelijk gaten in het plafond kunt maken van de zaagmaat van de inbouwspots. Nog geen gatzaag? Denk hierbij aan een mesje of een striptang. Uiteraard moeten de spots met elkaar verbonden worden door een kabel. Gebruik hierbij een reguliere kabel voor droge ruimtes en een waterdichte buitenkabel voor natte ruimtes. Nog geen goede kabel voor buiten? De lengte van de kabel meet je gemakkelijk door de gewenste afstand tussen de spots op te meten en hier vervolgens ongeveer 2 cm speling bij op te tellen. Wanneer je de draden wegwerkt achter een verlaagd plafond adviseren wij om vooral veel kabel te gebruiken. Afstand tussen de centraaldoos en eerste spot is 50 cm. Je installeert 6 spots die allemaal 30cm uit elkaar liggen, 30x6=1,80 en hier tel je 12 cm bij op: 1,80+12=1,92 en hier tel je vervolgens de 50 cm weer bij op. Dan kom je uit op een kabel van 2,42. Wij adviseren om in zo een geval 3 meter kabel te kopen.
Kiestips voor inbouwspots en aansluitmaterialen
Uiteraard gaat het installeren niet zonder inbouwspots. Nog geen geschikte inbouwspot gevonden? Afhankelijk van het type inbouwspot dat je kiest, heb je ook Wago klemmen nodig. Een Wago klem is eigenlijk gewoon een hele luxe kroonsteen. Je hoeft hierbij niet aan de slag met een schroevendraaier, maar verbindt verschillende kabels door middel van een kliksysteem. Om de inbouwspots correct aan elkaar te verbinden heb je twee Wago klemmen per spot nodig. Daarnaast heb je twee Wago klemmen nodig om de spots aan de installatiedoos te koppelen. Wil je nu geen gebruik maken van Wago klemmen? Dan kies je voor inbouwspots met een quick connector box. Hierbij dient de quick connector als Wago klem. Heb je nog geen lichtschakelaar in de ruimte waar je de spots wilt ophangen? Zorg dan ook dat je een lichtschakelaar paraat hebt. Uiteraard kun je er ook voor kiezen om de spots direct via een eurostekker aan het stopcontact te verbinden. Uiteraard kun je de installatie van inbouwspots zo luxe maken als je zelf wilt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een LED dimmer, een draadloze ontvanger met afstandsbediening of een bewegingssensor.
Bedrading en schakelingen
Inbouwspots installeer je altijd via een parallelschakeling. Hier is een goede reden voor. Wanneer je de spots namelijk in serie schakelt, zullen alle spotjes uitvallen wanneer één spotje ermee ophoudt. Zoals eerder gezegd verduidelijken wij geschreven tekst met afbeeldingen. De afbeeldingen vind je hieronder. Belangrijk is dat je het juiste aansluitschema kiest afhankelijk van jouw gekozen inbouwspots. Allereerst is het natuurlijk belangrijk dat je de stroom uitschakelt. Installeer nooit verlichting wanneer de stroom nog aan staat. Let op: verbind nooit de bruine draad aan de blauwe draad. Bepaal waar je de inbouwspots in het plafond wilt plaatsen en maak daar gaten door middel van een gatzaag. Trek vervolgens de kabel over het plafond. Zorg dat er uit ieder gat een lus komt van ongeveer 2 cm die je gemakkelijk kunt bereiken. Deze lussen gebruiken we straks om de inbouwspots aan de stroomdraad te verbinden. Zorg dat je echt minimaal 2cm lussen maakt of zorg voor iets langere lussen.
Aansluiten per type spot
Nu je alle voorbereidingen hebt volbracht en het plafond klaar is voor de installatie kunnen we de inbouwspots daadwerkelijk gaan installeren. Afhankelijk van het type inbouwspot zijn er soms wat extra handelingen nodig. Bij INTOLED vind je veel inbouwspots met een GU10 fitting en spot. Om deze inbouwspots uiteindelijk in het plafond te plaatsen, zul je deze spotjes eerst moeten assembleren. Heb je een inbouwspot voor buiten gekocht met een GU10 fitting? Dan bevindt zich in het inbouwarmatuur een waterdicht rubbertje. Zorg ervoor dat deze goed afsluit. Wanneer je de fitting in het inbouwarmatuur draait kan het gebeuren dat deze draait of opvouwt, waardoor de spot niet meer waterdicht is. Knip de lussen die uit het plafond hangen door. Wanneer je de lussen hebt doorgeknipt kun je de draden strippen. Vervolgens verbind je de kabels aan elkaar door middel van een lasklem. De blauwe verbind je met de blauwe draad en de bruine met de bruine draad. Nu kunnen we de inbouwspot aan het stroomnetwerk koppelen. Wanneer de inbouwspot beschikt over een externe transformator zul je uiteraard de transformator moeten verbinden met de Wago klemmen en het stroomnetwerk in plaats van de inbouwspot. Let op: Veel inbouwspots worden geleverd met een transformator die niet geheel waterdicht is. Zorg dat je dit nakijkt. Is de transformator niet waterdicht? Plaats deze bij installatie in vochtige ruimtes dan in een waterdichte lasdoos. Heb je gekozen voor inbouwspots met een quick connector box? Dan hoef je niet aan de slag met Wago klemmen. Je kunt de stroomdraad dan direct aansluiten op de quick connector box.
Installatie testen en afwerking
Nu je alles hebt verbonden is het tijd om de verlichting eerst even te testen voordat je deze daadwerkelijk gaat inbouwen. Je wilt namelijk niet dat je alle spots weer uit het plafond moet halen. Nu we zeker weten dat alle verlichting daadwerkelijk werkt, is het tijd om de inbouwspots in het plafond te bouwen. Je trekt de klemmen van de inbouwspot naar binnen net zo ver totdat deze door het gat passen. Wanneer je deze vervolgens los laat zal de spot zich automatisch aan het plafond vast klemmen. Zorg dat je de klemmen voorzichtig neer laat komen. Je kunt de installatie van de inbouwspots natuurlijk uitbreiden met bijvoorbeeld een bewegingssensor, dimmer of een draadloze ontvanger met afstandsbediening. Uiteraard zul je de bewegingssensor ergens moeten plaatsen waar deze bewegingen kan detecteren. Voor inbouwspots adviseren wij een inbouw bewegingssensor. Deze kun je net als een inbouwspot direct in het plafond inbouwen. Wil je jouw inbouwspots kunnen bedienen met een afstandsbediening? Dan kun je de schakeling verrijken met een draadloze ontvanger. Deze plaats je net als de bewegingssensor tussen het stroompunt en de inbouwspots. De draadloze ontvanger kun je vervolgens gewoon bovenop het plafond plaatsen. Ben je inbouwspots in een vochtige ruimte aan het installeren? Plaats de draadloze ontvanger dan in een waterdichte lasdoos. Het inbouwen van een dimmer is ook zeer gemakkelijk. Als eerste zul je het afdekraam van de schakelaar of stopcontact moeten verwijderen. Nu de draden bloot liggen kun je de muurdimmer aansluiten op de stroomdraden uit de muur. Vaak vind je een blauwe/zwarte draad en een bruine draad. De bruine draad is de Line (l) en de zwarte of blauwe draad de neutraal. Hoe je de draden precies moet bevestigen hangt af van het merk dimmer dat je hebt. Soms moet je de draden erin schroeven en soms kan dit door middel van klemmen. Nu alle draden bevestigd zijn kun je deze terug in de inbouwdoos plaatsen. Zorg dat je geen kabels breekt of scheurt tijdens het terugplaatsen ervan. Nu je alles hebt geïnstalleerd kun je de stroom weer veilig inschakelen. Dit is ook het moment dat we de dimmer gaan testen. Op veel dimmers vind je één of twee schroefjes met “min” en “max” erboven. Hiermee stel je het minimale bereik in van de dimmer. De verlichting gaat waarschijnlijk knipperen, maar dit is normaal. Draai het schroefje vervolgens weer rustig naar rechts, totdat de verlichting net niet meer knippert.
Veiligheid en vaak gestelde vragen
Een hotelschakeling creëer je door twee schakelaars direct achter elkaar in het circuit te plaatsen. De schakelaars zorgen ervoor dat de stroom door het circuit kan lopen of niet. Het installeren van inbouwspots is een onderwerp waar jullie veel vragen over hebben. Inbouwspots kun je niet altijd zomaar plaatsen. Of dat mogelijk is, hangt vooral af van het type plafond, de beschikbare inbouwdiepte, de aanwezigheid van stroompunten en de ruimte boven het plafond. In een verlaagd plafond of systeemplafond is plaatsing meestal eenvoudiger dan in een massief betonnen plafond. Ook moet je letten op de veiligheid: een spot moet goed aangesloten worden, voldoende warmte kwijt kunnen en geschikt zijn voor de ruimte waarin hij komt. Ja, in veel gevallen kun je inbouwspots zelf vervangen, vooral als het gaat om een bestaande situatie waarbij je oude spots één-op-één vervangt door nieuwe. Het is dan wel belangrijk om vooraf de stroom uit te schakelen en te controleren of de nieuwe spot past qua zaagmaat, inbouwdiepte, spanning en aansluiting. Ook is het slim om te kijken of de spot dimbaar is als je huidige installatie met een dimmer werkt. Ja, maar meestal niet direct in een massief betonnen plafond zonder extra voorbereiding. Voor standaard inbouwspots is namelijk ruimte nodig boven het plafond om de spot en aansluiting weg te werken. In een betonnen plafond ontbreekt die ruimte vaak. Daarom wordt in zulke situaties meestal gekozen voor een verlaagd plafond, een koofconstructie of een alternatief zoals opbouwspots.
Alternatieven en ruimteplanning
Er zijn verschillende goede alternatieven voor inbouwspots. Opbouwspots zijn een logische keuze als er te weinig ruimte in het plafond is of als je niet wilt boren. Daarnaast kun je denken aan plafondlampen, railverlichting, wandlampen of hanglampen. Welk alternatief het beste past, hangt af van de ruimte, de stijl van het interieur en het soort verlichting dat je zoekt. De plaats van spotjes bepaal je op basis van de vorm van de ruimte, de functie van het licht en de plekken waar je extra verlichting nodig hebt. In de basis wil je het licht gelijkmatig verdelen, zodat de ruimte goed verlicht is zonder donkere hoeken of storende schaduwen. Vaak wordt gekeken naar de afstand tussen de spots onderling en de afstand tot de muur. Daarnaast spelen praktische punten mee, zoals een werkblad in de keuken, een spiegel in de badkamer of een zithoek in de woonkamer. Er is geen vast aantal spotjes dat altijd klopt voor 4 meter, omdat dat afhangt van meerdere factoren. Denk aan de breedte van de ruimte, de hoogte van het plafond, de lichtopbrengst per spot en het doel van de verlichting. Voor functionele verlichting zijn vaak meer spots nodig dan voor alleen sfeerlicht.
Veiligheid bij vochtige ruimtes en IP-waarden
Specifieke aandachtspunten voor de badkamer: veiligheid in vochtige ruimtes. Badkamers zijn vochtige, dus kies voor badkamer spots met IP-waarde minimaal IP44. IP65 is waterdicht en mogelijk voor douchecabine. Badkamerverlichting moet aangesloten worden op een geaard circuit en beveiligd zijn met een aardlekschakelaar (30mA). 12V spots vereisen vaak een transformator, terwijl 230V spots direct op het net kunnen. Houd rekening met het IP-klassement en zorg voor juiste ventilatie en afvoer. Inbouwspots kunnen op meerdere manieren worden bediend, inclusief dimmen en afstandsbediening, zolang deze systemen compatibel zijn met vochtige ruimtes.
Lux- en verlichtingsniveaus per ruimte
Hoeveel lux heb je nodig per ruimte? Woonkamer 150-300 lux, Bad/slaapkamer 200-400 lux, Hal/toilet 200-300 lux, Kantoor/eetkamer 300-600 lux, Keuken 500-1000 lux, Overkapping/tuin 50-100 lux. Denk bij het plannen van het aantal spots aan de gewenste sfeer en werkplekken. Het wattage en de lumenwaarde per spot bepalen hoeveel spots je nodig hebt. Led-inbouwspots op 230V worden parallel aangesloten; serie-aansluiting komt normaliter niet voor in reguliere woningen, zodat elk spotje onafhankelijk kan blijven functioneren.
Praktische stappenplan samengevat
- Stroom uitschakelen en veiligheidscontrole met spanningszoeker.
- Plaats en zaagmaat bepalen; gaten zetten met gatenzaag volgens de spotdiameter.
- Kabels trekken over het plafond, lusjes van 2 cm per gat laten hangen.
- Gaten voorzien van spots en kabels verbinden met lasklemmen of quick connector box.
- Test alle spots eerst, voordat je ze definitief vastzet.
- Spotten inbouwen, zorgen voor juiste klemsysteem en geen isolatiemateriaal boven spots.
- Optionele uitbreiding met bewegingssensor, dimmer of draadloze ontvanger.
Verantwoord uitvoeringsadvies
Als je bestaande spots vervangt door vergelijkbare modellen met dezelfde aansluiting, kun je dit vaak zelf doen. Zorg voor veilig werk en weet wat je doet. Wanneer er nieuwe bedrading moet worden aangelegd, aansluitpunten verplaatst moeten worden of twijfels bestaan over de elektrische installatie, is het verstandig om een elektricien in te schakelen. De kosten hangen af van het aantal spots, plafondtype, armaturen en de hoeveelheid werk.