Geschiedenis en verbouwing van Station Helmond: van knooppunt tot architectonisch anker

Het nieuw station van Helmond, ontworpen door studioSK, Movares, is klaar. Ook het stationsgebied is op de schop gegaan en ingrijpend vernieuwd. De Spoorzone is nu hét verkeersknooppunt van Helmond, waar trein, bus, fiets, voetganger, automobilist en taxi samenkomen.

Uit de gemeente Helmond is daarbij fors geïnvesteerd in zowel de openbare buitenruimte als in de realisatie van nieuwe stationsfuncties. Bijzonder is dat de gemeente Helmond zelf vrijwel alle planonderdelen heeft gefinancierd om de verbinding tussen het kernwinkelgebied en het nieuwe woongebied Suytkade mogelijk te maken. Het nieuwe stationsplein past perfect in de sequentie van karakteristieke openbare ruimtes die de stad kenmerkt.

Ontwerp en ruimtelijke logica

Het ensemble van station en fietsgebouw, inclusief diverse bruggen, is ontworpen door projectarchitect Paul van der Ree van studio SK. De ovale vormen keren terug in de vormentaal van het plein. Het ontwerp daarvan is integraal tot stand gekomen en ontworpen door de stedebouwkundig ontwerpers van gemeente Helmond, Ivo Bastiaansen en Judith van Dijk. De vloeiende vormen en lijnen geven uitdrukking aan het landschappelijke karakter van het plein en de vormen begeleiden op soepele en vanzelfsprekende manier de looplijnen en logistieke stromen in het gebied.

De ovale vormen en de landschappelijke integratie sluiten aan bij een van de grootste woon- en winkellocaties uit de regio en bij de school-werkgelegenheidsconcentraties. Het stationsplein loopt als een verdiept maaiveld in een ruime passage onder het spoor door, waardoor de barrière van het spoor verdwijnt en de verbinding tussen stad en Spoorzone worden versterkt.

Duurzaamheid en materiaalgebruik

Het station Helmond ligt aan de spoorlijn Eindhoven - Venlo bij km. 38.362 en is een van de duurzaamste stations in ons land. Het groen dak op de nieuwe gebouwen sluit aan bij de landschappelijke uitstraling, sfeer en publiekskwaliteit. De sedumbeplanting op de daken zorgt voor een aangename temperatuur in de ruimtes er onder, zowel in zomer als in winter, en fungeert als buffer en opvang van regenwater. Dit regenwater wordt gebruikt door de bloemenwinkel en voor het openbare toilet. Het gebouw is uitgerust met een mos-sedumdak en een grijswatercircuitsysteem; naar verwachting worden zo'n 200 vierkante meter aan zonnepanelen geplaatst.

Historische achtergrond en evolutie

Het station Helmond ligt langs de spoorlijn tussen Breda en Maastricht. Het oorspronkelijke stationsgebouw kwam uit 1866 en werd in 1876 verbouwd met lange vleugels, en in 1911 nog verder verlengd. In 1987 werd een nieuw station gebouwd van de architect Paul Corbey met een dragend skelet, waarna de overweg richting eilandperron 2 werd verwijderd in 2013 toen het huidige Spoorzone-project van start ging. Sindsdien is de oude situatie geleidelijk vervangen door het moderne ontwerp met onderdoorgang Nelson Mandela voor gemotoriseerd en niet-gemotoriseerd verkeer en met verbeterde toegankelijkheid via liften en trappen naar beide perrons.

Van januari tot en met maart 2012 vond de aanbesteding van de bouwwerken plaats; de bouw startte in de tweede helft van 2013. Het station ligt nu op het stationsplein in Helmond, nabij het centrum. Het busstation is vernieuwd en er is een grote fietsenstalling gerealiseerd, voorzien van een mos-sedumdak. Het oude stationsgebouw werd in het kader van de modernisering gesloopt; het gebied rondom het station werd in de jaren daarna volledig herontwikkeld als onderdeel van de Spoorzone.

Beheer en toekomstgerichtheid

Houta realiseerde de bebouwing van het station en droeg bij aan de transformatie van de complete stationsomgeving. Het station Helmond blijft ook na de bouw betrokken bij beheer en onderhoud van stationsvastgoed in de regio Brabant, met een 24/7 inzet om functionaliteit, veiligheid en representativiteit te waarborgen. Het centrale knooppunt van stads- en streekvervoer rond Helmond blijft zo toekomstgericht en robuust, met aandacht voor multimodaliteit en leefbaarheid.

Kunst en beleving

Op het Stationsplein siert HELLO Future het gebied: een interactief kunstwerk dat dromen en wensen van inwoners en geïnteresseerden weerspiegelt en uitnodigt om mee te doen aan de toekomstige ontwikkeling van de Spoorzone. Het beeld liggend in de publieke ruimte versterkt de aangrenzende winkel-, woon- en onderwijsfuncties en draagt bij aan de identiteit van Helmond als vernieuwende stad.

1. Oude situatie (1987) en de latere ontwikkelingen
2. Ontwerp en realisatie van het nieuwe station (2013-2014)
3. Vernieuwing van Spoorzone: plein, onderdoorgang en bus-/fietsvoorzieningen
4. Duurrzaamheid: mos-sedumdak en waterbuffering

Het onderwerp van het artikel is: geschiedenis en verbouwing van Station Helmond met nadruk op de Spoorzone, de relatie met woon- en winkelgebieden, duurzame kenmerken en de rol van de gemeente als financierder en regisseur van de ruimtelijke ontwikkeling.

tags: #statoon #helmond #voor #verbouwing