Uren heb ik op internet gezocht hoe je zelf een penant of ook wel een poer genoemd kan bouwen. Helaas kwam ik niet veel verder dan een paar sites die zelf aanbieden om deze voor jou te bouwen, maar die hadden geen van allen tijd of kwamen met een prijs waar je steil van achterover slaat. Wanneer je het woord penant intikt in Google zal je bovenstaande omschrijvingen treffen, in dit blog heb ik het over de pilaar versie van een penant; een gemetselde pilaar die meestal aan het begin van een oprit staat, zowel links als rechts van een oprit. Soms zit er een bel/intercom op en ook wel eens een ingebouwde brievenbus. Ook zie je aan sommige penanten een hekwerk.
Voorbereiding en planning
Tip: doe deze klus bij mooi en droog weer, denk aan de periode april t/m september! Wij bedachten deze klus rond november te gaan doen, maar door het koude weer en veel regen lag de klus regelmatig stil. Zo kan je niet lekker graven in een bevroren zandlaag, is betonstorten en metselen bij regen en onder de 5 graden ook niet aan te raden en voegen is ook een klus voor bij droog weer!
Het uitgraven van de locatie waar de pilaren moeten komen is erg belangrijk. De fundering (betonlaag) moet namelijk op de vorstgrens geplaatst worden. De vorstgrens is de gronddiepte tot waar de grond in de winter kan bevriezen. Deze grens bevindt zich op een diepte van zo’n 60 centimeter. Als de grond onder een gebouw of object met fundering op staal/beton bevriest en vervolgens ontdooit, dan wordt de vloer iets opgetild en kan de vloer scheef terugzakken, dus ook jouw pilaar in dit geval. Dus er moest een gat van 60cm diep gegraven worden. Omdat de pilaar zelf zo’n 55x55cm was, was het handig om de kuil een afmeting te geven van 70x70cm.
Fundering en bekisting
Om een sterke fundering te krijgen is het verstandig om in plaats van bijvoorbeeld snelbeton een bekisting te maken voor beton met bewapening. Er komt toch een flink gevaarte op te staan. De bekisting hebben wij gemaakt van gewoon vuren houten planken met een hoogte van 20cm. De hoogte van het gewapende beton hoefde maar 20cm te zijn, dus de bak hoefde dat ook maar te zijn. Om er voor te zorgen dat de grond het water niet onttrekt aan het beton hebben we om de bekisting aan de onderkant plastic vastgemaakt. Na het plaatsen van de bekisting zijn er twee stenen ingelegd met daarop twee staalmatten op maat met daartussen v-vormige verhogers van staaldraad. Zo zorg je ervoor dat er ook ruimte onder de eerste staalmat én tussen de staalmatten blijft waar het beton naartoe kan vloeien.
Storten van de fundering
De volgende stap is eigenlijk een vrij eenvoudige, mits de temperatuur boven de 5 graden is en het niet al te hard gaat regenen. Het storten van de fundering. Wij hebben gewone betonmortel (zakken van 25 kilo) van de Hornbach gebruikt. De bekisting is 20cm hoog en 60x60cm breed/lang. Hiervoor heb je per fundering zo’n 0,072m3 klaargemaakte betonmortel nodig. Om de betonmortel te maken heb je verder water nodig een speciekuip en een mixer om de mortel goed te kunnen mengen. Wij hebben met een krachtige accuboormachine gemixed, zodat je de snelheid van mixen enigszins in de hand hebt. Een boormachine aan een snoer draait vaak te snel en dan vliegt het uit de speciekuip. Wanneer de betonmortel klaar is giet je deze in het gat en zorg je dat het zo egaal mogelijk uit kan harden. Zodra het beton goed uitgehard is, denk aan zo’n twee weken, dan kan je gaan metselen!
Metselwerk en raamwerk
Wij hebben gebruik gemaakt van een stelpilaster om het vierkant enigszins ook een vierkant te laten zijn. We zijn geen ervaren metselaars en dan zijn stelpilasters onmisbaar. Bij deze zat gelijk een vierkant frame waarbinnen wij de rand konden metselen. De stenen hadden we tijdens de bouw van onze woning al apart gehouden (een extra pallet bij de aannemer mee laten leveren) zodat we zeker stenen uit dezelfde batch zouden hebben als die van ons huis. De stenen hebben al die tijd buiten gelegen, dus vooraf flink nat maken was niet nodig.
Tip: Zorg er gelijk voor dat je elektra-kabels in de pilaar hebt verwerkt en dat de kabel(s) binnen in lang genoeg zijn zodat je staand de elektra kunt koppelen en afmonteren. Altijd handig mocht je verlichting op de paal willen aanbrengen of een deurbel, zoals een RING. En ook bij het klussen gaat er wel eens wat mis, onze eerste pilaar bleek toch wat schreef te staan in vergelijking met de tweede pilaar, omdat we de stelpilaster eerst niet strak genoeg hadden staan. Gelukkig hadden we een overvloed aan stenen, dus afbreken en gewoon weer opnieuw beginnen. En dan komen we steeds meer bij het uiteindelijk resultaat!
Voegen en afwerking
Maar gelijk ook bij een lastig klusje, het voegen van de pilaar. Om eerlijk te zijn viel mij dit deel best een beetje tegen. De grootste moeilijkheid bij ons zat hem in het vinden van de juiste kleur voeg. Op de aanneem documentatie van onze woning staat dat de voeg een kleur heeft van 100% wit, maar ja daar zit behoorlijk wat verschil in. Wij hebben daarom gewoon diverse zakken en merken voegmortel gekocht en op ons testpilaartje gesmeerd. Uiteindelijk bleek de voegmortel van Beamix , gebroken wit, het beste in de richting te komen. Belangrijk is dat de voegmortel niet te droog, maar zeker ook niet te nat is. Enkele Youtube filmpjes hebben mij hierbij goed geholpen. Verder is een voegspijker erg aan te bevelen!
En dan echt de laatste stap! Elektra hebben we binnen in de paal zitten in een box zodat het echt vocht en vorstvrij ligt, ook al zijn alle draden geschikt voor buiten. Denk ook nog even aan een paar condens(afvoer) gaatjes onderin een dergelijke box zodat er binnenin geen vocht ophoopt. Wanneer de elektra goed aangesloten is en alles werkt dan kan eindelijk de paalafdekker erop! De paalafdekker hebben we kant en klaar gekocht bij slimbestraten.nl. Hij is gemaakt van blauw hardsteen en heeft een “diamantkop”. Je kan deze paalafdekkers laten bezorgen, maar ik wilde ze graag ophalen om ook de mooie showroom van slimbestraten te kunnen zien. De paalafdekkers werden netjes in mijn auto gelegd!
Metseltechniek en uitvoering
Je ondergrond is stabiel of je hebt een betonplaat gestort en je weet waar de muur moet komen. Dan kan je aan het metselen zelf beginnen. Schraap met je truweel een hoeveelheid mortel omhoog langs de binnenkant van de mortelkuip. Draai je truweel vervolgens weg van de kuipwand, zodat de mortel een kwartslag gedraaid in de kuip valt. Leg de mortel met een vloeiende beweging neer waar de steen moet komen. Volg daarbij met je truweel de (denkbeeldige) achterlijn van de steen. Leg de worst iets meer aan de voorlijn van de steen om eventuele overtollige mortel makkelijker weg te kunnen schrapen - naarmate je meer metselt, zul je de benodigde hoeveelheid mortel per legbeurt beter leren inschatten. Met de punt van je truweel verdeel je de mortel in een drietal bergjes, waarbij je wat mortel omhoog drukt tegen de vorige steen, om de zijkant van mortel te voorzien - 'stootvoeg optrekken' - ofwel smeer je de korte zijde van de steen in voor je die plaatst. Bij het plaatsen van de steen kantel je die van achteren naar voren in de mortelworst om overtollige mortel naar voren te duwen. Om de steen waterpas te leggen en nauwkeurig te laten aansluiten in het verticale vlak met de onderliggende rijen, tik je zachtjes met de top van je truweel. Ondertussen voel je met de toppen van je vinger of je goed zit. Span het touw goed op tussen de 2 profielen met behulp van de metsersblokjes. Het touw moet zo hard gespannen staan dat je het tussen duim en wijsvinger bijna niet meer kan bewegen. Plaats een broodje mortel op de grond en verdeel met je truweel. Tik met je truweel, zodat de steen gelijkkomt met het touw. Controleer de korte kant met een waterpas. Het volgende broodje verdeel je ook op de korte kant van de vorige steen. Plaats verder de volledige rij. Om opstijgend vocht te voorkomen, wordt in de muur DPC-folie of EPDM geplaatst. Deze komt in alle muren net boven het vloerpas (het afgewerkt vloerniveau). Plaats een dun laagje mortel op de eerste rij stenen. Rol de waterkeringsfolie uit en laat deze aan beide zijdes van de muur wat uitzitten. In geval van buitenmuren plaats je een bijkomende waterkeringsfolie om de condens in de spouwmuur terug naar buiten af te vloeien. Metsel nu alle resterende rijen in halfsteensverband. Daarbij overlapt elke steen eenvoudig de vorige voor de helft en vermijd je dus dat stootvoegen boven elkaar komen te zitten. Het midden van de steen komt dan telkens gelijk met de voeg van de rij eronder. Blijf regelmatig controleren of je metselwerk nog altijd 100% waterpas staat en corrigeer waar nodig. Corrigeren doe je door de stenen met de punt van het truweel helemaal in de juiste positie in de mortel te duwen. De hoogte van de stenen in de laatste rij zal in veel gevallen moeten op maat geslepen worden volgens de beschikbare hoogte van de voorlaatste rij en het plafond. Stenen afkorten doe je met een haakse slijper. Een haakse hoek metselen is heel eenvoudig als je in halfsteens verband werkt. Aangezien elke steen de vorige voor de helft overlapt, hoef je geen enkele af te korten. Toch is het voor de stevigheid van je bouwwerk wel aangeraden om de hoek al mee te metselen. In dat geval maak jeeen vertrapping: de eerste muur metsel je al helemaal door, maar de andere bouw je voorlopig slechts voor een deel op in de vorm van een trap. Een 'ontmoeting' is de juiste term voor een muur die middenin een andere muur aansluit. Hiervoor zal je onvermijdelijk stenen moeten afkorten, zodat het verband behouden blijft. Waar een deur of raam komt, moet je een muur recht afwerken. In dat geval begin je de afstand die moet gemetseld worden met een volle steen en reken je uit hoeveel stenen (en stootvoegen) verder dat muurtje moet eindigen om je raam of deur te kunnen inpassen. Op dat uiteinde leg je een volle of halve steen (afhankelijk van de rij waaraan je bezig bent). In geval van buitenmuren is het belangrijk om de buitenmuur (gevelstenen) ook steeds aan de binnenmuur te verbinden met behulp van spouwankers of -haken. Let er op dat de haak afloopt van de binnenmuur naar de buitenmuur. Indien de muur gevoegd wordt, dan krab je eerst de overtollige mortel deels uit de voeg. Je plaatst een voeger schuin omhoog en neemt ongeveer 1 cm mortel weg. Herhaal nogmaals door de voeger schuin naar beneden te plaatsen. Doe ook alle stootvoegen. Voegen doe je met een voegspijker. Voor een opstaande voeg (of stootvoeg) pak je wat specie in je hand en werk je de voeg op. Voor de liggende voegen of lintvoeg, werk je gemakkelijker met een voegbord. Je voegspijker gebruik je voor twee acties: om de voeg te vullen en glad te strijken. Heb je geen voegbord? Dan kan je eventueel een truweel gebruiken. Hoe kun je het beste metselen? Hoe maak je specie? En hoe maak je stenen op maat? Metselen is het bouwen met stenen en specie. De metseltechniek moet je misschien even onder de knie krijgen, maar als je dit eenmaal doorhebt, kun je de meest uiteenlopende projecten starten. Denk aan het maken van een tuinmuurtje of een spouwmuur. Wij adviseren om eerst een klein project te beginnen voordat je aan een grote klus begint, zo kun je eerst de nodige ervaring opdoen. Bij metselen is vooral secuur werken van belang, neem dus de tijd voor de klus en maak kleine hoeveelheden specie aan zodat je ook de tijd heeft om het rustig aan te doen (specie verwerktijd is ongeveer 2 uur). Let goed op bij het uitzoeken van de stenen en specie dat deze specifieke materialen goed in combinatie met elkaar werken. In dit klusadvies wordt uitgegaan van kant-en-klare specie, maar je kunt natuurlijk ook zelf een mengsel maken van cement, metselzand en water. De sterkte en kwaliteit van de specie hangt voor een groot deel af van hoe goed de materialen met elkaar gemengd zijn. Hoe beter er gemengd wordt, hoe sterker de specie wordt. Kleine hoeveelheden specie kun je met de hand aanmaken, maar als je grotere hoeveelheden wilt mengen, kun je beter gebruik maken van een betonmolen (deze kun je huren). Zo weet je zeker dat alle materialen goed met elkaar gemengd zijn en het maakt het werk ook lichter. Voor de juiste mengverhouding kun je de verpakking raadplegen. Het product is gereed om te verwerken. Let op! De stenen die je gebruikt voor je metselwerk zijn meestal bakstenen. Deze zijn verkrijgbaar in veel soorten, kleuren en maten. Het meest toegepaste formaat is waalformaat (21 x 10 x 5 cm), maar stenen zijn nooit allemaal hetzelfde. Let hier dus goed op bij het metselen zodat je aan het einde van je metselwerk altijd goed uitkomt. Voegen zijn er zowel in de breedte als in de hoogte. De verticale voeg noemen we stootvoeg en een horizontale voeg een lintvoeg.
Tips en veelgemaakte fouten
KlusadviezenBen je op zoek naar meer klusadviezen? Lees hier alle klusadviezen rondom het thema bouw. Ben je benieuwd of de artikelen voor jouw klus in ons assortiment zitten? Een goede fundering is essentieel, of je nu een klein muurtje of een grote muur gaat metselen. De fundering moet stevig genoeg zijn voor bijvoorbeeld een klein muurtje wat je wilt metselen. Een goede maatstaaf voor een fundering is: reken voor elke laag stenen een centimeter betonfundering en maak de fundering twee maal zo breed als de muur die je gaat metselen. Metselprofielen zijn balken die je aan het begin en het eind van de muur zet. Gebruik rechte houten balken die net zo lang zijn als de muur hoog wordt. Om ze te stellen, zet je ze met een spijker vast op een plankje op de fundering en bevestig je twee schoren aan elke balk, elk in een andere richting en haaks op de muur. Stel het profiel waterpas en zet de schoren vast. De meeste muren worden in een halfsteensverband gemetseld. Bij een muur met een halfsteensverband liggen de stenen steeds half over elkaar heen. Het makkelijkst en snelst werk je door eerst op allebei de profielen de hoogte van de stenen uit te meten en tekenen tot bovenaan de te bouwen muur. Dit doe je zodat je straks makkelijk een touwtje kunt spannen om een rechte lijn te krijgen waarlangs je kunt metselen. Beweeg de steen in de specie tot hij gelijk ligt aan het touwtje. Breng op de kop van de volgende steen een laag specie aan en duw hem tegen de eerste steen. De bovenkant van een halfsteensmuur wordt vaak afgewerkt met een rollaag. Indien je teveel specie gebruikt hebt kun je dit weer verwijderen met een voegspijker, zodat er nog genoeg ruimte is om een mooie voeg te maken. Let op met regen: als vers metselwerk blootstaat aan regen kan de specie of voegmortel eruit lopen. Een muur kan na twee weken drogen gevoegd worden. Nu kun je gaan voegen. Gebruik een korte voegspijker voor de stootvoegen en een lange voegspijker voor het voegen van de lintvoegen. Wil je eenvoudig een tuinmuurtje metselen? In dit advies artikel leggen we stap voor stap uit hoe je een tuinmuurtje metselt. Plaats op de beide uitersten van de toekomstige muur richtpalen loodrecht in de grond. Doe dit met behulp van een waterpas. Bevestig een metselkoord op de richtpalen op de hoogte van de nieuwe steenrij. Breng voldoende metselmortel met het truweel aan en wrijf de steen er in. 1. 2. Breng voor de volgende steen tevens mortel aan tegen de zijkant van de eerste steen. Vervolgens tik je de steen met het truweel tot op zijn juiste plaats, evenwijdig met het touw. Krab voor de uiteindelijke verharding van de specie de lint- en stootvoegen uit met een voegijzer tot ongeveer 2cm. Bevochtig de muur vooraleer je begint te voegen. Meng de voegmortel volgens de verhoudingen en de voorschriften op de verpakking.
Muur metselen met snelbouwstenen in 7 stappen | GAMMA België
Observaties en praktische overwegingen
Onze ervaring leert dat bovenstaande stappen flexibiliteit vereisen afhankelijk van beschikbare stenen, weersomstandigheden en ondergrond. De conversie van een standaard muurtje naar een stevige paalonderzetting vereist aandacht voor waterkering, schouw- en voegdikte en eventueel extra versteviging. Een zorgvuldig geplande fundering en kwalitatieve bekisting leveren de basis voor een duurzaam resultaat.
- Graven van 60 cm diepte voor vorstgrens.
- Bekisting met plastic onderkant en bewapenende staalmatten.
- Gieten van gewapende betonlaag van ongeveer 20 cm hoog.
- Uitlijnen en opsteken van pilaar met stelpilasters.
- Meten, tegelen en voegen volgens halfsteensverband.