Regels en regelgeving rondom stofzuigers voor asbestverwijdering: wat u moet weten

Dit besluit bevat regels over het verwijderen van asbest uit gebouwen. Als een eigenaar van een gebouw asbest uit een bouwwerk wil (laten) verwijderen, moet hij daar in de meeste gevallen sloopmelding van doen bij de gemeente. In sommige gevallen mag een particulier de asbestverwijdering zelf uitvoeren. De verplichting om de eindbeoordeling of visuele inspectie (risicoklasse 2/2A) in het LAVS vast te leggen door geaccrediteerde laboratoria is opgenomen in het nieuwe artikel 7.12 van het Bbl. Voor zowel particulieren als bedrijven geldt bij werkzaamheden in risicoklasse 1 nu de zorgplicht van artikel 7.4 van het Bbl. Deze zorgplicht betekent dat bij het verwijderen van asbest verspreiding moet worden voorkomen. Als er toch asbest is verspreid, moet dit worden opgeruimd.

Het Asbestverwijderingsbesluit 2005 bevat regels voor het verwijderen van asbest als er geen sprake is van een gebouw. Ook hier de verplichting om een asbestinventarisatierapport te hebben bij de verwijdering van asbest uit objecten. Het asbestverwijderingsbesluit bevat ook regels over het opruimen van asbest na incidenten. Net als in het Bbl voor bouwwerken gelden de asbestregels zowel voor particulieren als voor bedrijven wanneer zij werkzaamheden uitvoeren aan asbesthoudende materialen in objecten. Met het nieuw ingevoerde artikel 16 is een eerdere omissie hersteld. In situaties waarin bijvoorbeeld door een brand asbest in de leefomgeving terechtkomt, kan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente nu handhavend optreden. Voorheen lag deze bevoegdheid bij de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Nieuw is bovendien dat de LAVS-beheerder bevoegd is om gegevens in het LAVS te analyseren.

Richtlijnen, risicoklassen en keuring van asbeststofzuigers

In het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) staan regels voor het behandelen van asbestafval voor bijvoorbeeld milieustraten. Ook voor onderhouds-, schilder-, en installatiebedrijven die tijdens hun werkzaamheden asbest verwijderen. De REACH-verordening (EG) 1907/2006 is een Europese verordening over de productie van en handel in gevaarlijke stoffen, waaronder ook asbesthoudende producten of voorwerpen. De verordening bevat een verbod op het maken, het gebruik en het handelen in voorwerpen en mengsels waaraan asbestvezels opzettelijk zijn toegevoegd. In het Productenbesluit asbest zijn ook regels opgenomen in relatie tot asbesthoudende producten/voorwerpen die niet door de REACH-verordening worden gesteld. Het Besluit asbestwegen geeft aan dat het verboden is een weg, een pad of een erf dat asbest boven een bepaalde concentratie bevat voorhanden te hebben. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat regels voor het werken met asbest. Voor bepaalde werkzaamheden met asbest is een wettelijk certificaat verplicht. De bedoeling van het certificaat is, dat de gebruiker een ‘gefundeerd vertrouwen' mag hebben dat aan de te stellen eisen is voldaan. Er zijn enkele specifieke uitzonderingen.

Grenswaarde en risicoklassen: Er geldt een strenge grenswaarde. In de lucht die de werknemer tijdens het werk inademt, mogen zich maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter lucht bevinden. Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht lager dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 1. Is het gehalte hoger, dan valt het werk in risicoklassen 2 of 2A met aanvullende regels.

Inventariseren, melden, verwijderen en vrijgeven: Bij werkzaamheden met kans op blootstelling aan asbestvezels is de werkgever verplicht een aantal zaken te regelen voor de werknemers. Vóór aanvang van het werk moet het asbest verwijderd zijn, tenzij de werksituatie daarmee onveiliger wordt. Hiertoe moet er een asbestinventarisatie plaatsvinden. Deze is verplicht bij gebouwen en objecten die vóór 1994 gebouwd zijn. Bij schepen is het ook verplicht als ze ná 1994 gebouwd zijn. Alleen een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau mag deze inventarisatie uitvoeren. Als uit de inventarisatie blijkt dat het verwijderen van het asbest in risicoklasse 2 of 2A valt, dan mag dit alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde asbestverwijderaar. Als blijkt dat het verwijderen in risicoklasse 1 valt, mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven dit uitvoeren. Het verwijderen van asbest moet minimaal 2 dagen van tevoren worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bij risicoklasse 2 of 2A ook in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Na afronding van de asbestverwijdering moet een eindbeoordeling worden uitgevoerd om de locatie weer te kunnen vrijgeven voor de gebruiker.

Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat regels voor het werken met asbest. Voor bepaalde werkzaamheden met asbest is een wettelijk certificaat verplicht. De bedoeling van het certificaat is, dat de gebruiker een betrouwbaar niveau van veiligheid heeft en dat aan de eisen is voldaan. Ascert (stichting certificatie asbest) is de door de minister van SZW aangewezen beheersstichting in het werkveld asbest.

Specifieke aandachtspunten voor stofzuigers bij asbestwerk

Maar wat betekent dit concreet voor stofzuigers? Er bestaan moderne, TNO-gecertificeerde stofzuigers die gebruikt moeten worden bij werkzaamheden met asbest en kwartsstof. Volgens Inspectie SZW kan kwartsstof als kankerverwekkende stof worden aangemerkt en moet men letten op houtstof, asbest, nikkel, chroom en lasrook. Bij gereedschappen die worden gebruikt bij de bewerking van kwartshoudende materialen kunnen bepaalde testen en afzuiging nodig zijn om blootstelling onder de grenswaarde te houden. Het certificatieschema voor asbest noemt duidelijke eisen aan de controle van asbestmaterialen en aan de prestaties van stofzuigers; echter de huidige uitgifte bevat daarover nog geen volledig uniforme controle-eisen voor alle modellen. Er is echter een verplichting tot onderhoud van stofzuigers en filtertechnologieën en de noodzaak om de stofzuiger schoon te leveren met gereinigde filters.

Belangrijk is dat de keuring van stofzuigers die bij asbestverwijdering worden gebruikt, uitgaan van bovenstaande uitgangspunten: machine schoon en met gereinigde filters aanleveren; geen stof wegblazen maar vochtig afnemen; dragen van een stofmasker (P3). De basiscriteria voor behuizing, bekabeling, hulhandgrepen en beveiligingen dienen te voldoen, evenals elektrische metingen (Rpe, Riso, Ivervangend of Ireëel). Visueel moet de slang op gaten en knikken worden gecontroleerd, net als alle pakkingen en afdichtrubbers, vergrendelingen van behuizing en filters, het voorfilter en het HEPA-filter indien aanwezig. De automatische filterreiniging moet functioneren en de zuigsnelheid aan het eind van de slang moet minimaal 75% van de fabriekswaarde zijn. Het label op de stofzuiger geeft aan hoeveel uur per 8-urige werkdag kan worden gewerkt zonder dat de blootstelling aan schadelijke stoffen wordt overschreden. Deze combinatie van stofzuiger, slang, gereedschap en afzuigaccessoires bepaalt de werkelijke prestaties en beschermingsniveau.

Voor particulieren en bedrijven geldt dezelfde basisregelgeving bij werkzaamheden aan asbesthoudende materialen in objecten. Het is cruciaal om de eindbeoordeling of visuele inspectie vast te leggen in LAVS en te voldoen aan de zorgplicht uit de Bbl-regelgeving. Als er asbest is verspreid, moet dit worden opgeruimd en de werkzaamheden dienen te voldoen aan de geldende normen en protocollen om gezondheidsschade te voorkomen.

Praktische opmerking over aanschaf en gebruik van stofzuigers

• Er bestaan mobiele- en vaste installatie-stofzuigers die voldoen aan de eisen en regelgeving omtrent asbest verwijdering.
• Er is keuze tussen compacte en grote asbeststofzuigers met verschillende opvangcapaciteiten (bijv. 20 liter tot 220 liter) en mogelijkheden om de capaciteit te vergroten via een voorafscheider (tot 2 m3).
• Stofzuigers worden geleverd met geavanceerde filtertechnieken waardoor gezondheidsrisico’s bij asbestafval beperkt blijven.
• Bij het huren of aanschaffen moet rekening gehouden worden met de veiligheidseisen en waterdampsmogelijkheden om te voorkomen dat asbestvezels vrijkomen tijdens de werkzaamheden.

Normatieve ontwikkelingen en internationale context: REACH en het Productenbesluit asbest dragen bij aan een bredere Europese aanpak. Ook in landen als Duitsland, België, Frankrijk, Zwitserland en Oostenrijk bestaan specifieke regels omtrent asbestinventarisatie en -verwijdering, met verschillende normen voor stofzuigers, filters en controleregels. Asbest blijft een belangrijk aandachtspunt in renovatie- en sloopwerkzaamheden, mede door de lange termijn risico’s van blootstelling aan asbestvezels.

tags: #stofzuiger #voor #asbest