Het afschot is in de bouwwereld het onder een bepaalde helling leggen van bijvoorbeeld een riolering, goot, dak of bestrating met het doel regenwater goed af te kunnen voeren. Bij afwatering van bestrating aan één kant van de weg is sprake van "op één oor" (dat deel van de straat ligt als het ware op één oor te slapen).
Bij platte daken, balkons en bergingen kan schuimbeton, c-eps of spramexbeton voor een goed afschot zorgen. Voordeel van schuimbeton en c-eps is dat het licht in gewicht is (en het dak niet teveel extra belast), terwijl het water toch netjes wegloopt door het afschot. De helling van het afschot hoort bij platte daken 15 à 16 mm per m te zijn om een goede waterafvoer te verkrijgen. Een andere mogelijkheid bij een plat dak is bijvoorbeeld het toepassen van afschot dakplaten van PIR hardschuim of van steenwol (ca.
Aanleg bestrating Afschot is het hoogte verschil van punt A naar punt B. Meestal gebruiken we de term afschot bij het leggen van (sier) bestrating. Omdat het belangrijk is dat bijvoorbeeld een tuinpad of terras op afschot gelegd wordt leg ik u hieronder uit hoe je het beste ter werk kunt gaan. In normale situaties dient de bestrating van de woning af af te wateren. Indien je de bestrating waterpas zou leggen dan zullen er al bij de minste regenbui plassen op de bestrating ontstaan. De regel is 1 à 2 cm afschot per meter straatwerk.
- Sla een piket naast de woning in de grond. In dit voorbeeld ga ik van een tuinpad uit die gelegd gaat worden van de voordeur naar het trottoir. Het te bestraten tuinpad is 90 cm breed en 6 meter lang (oranje vierkantje op de illustratie is de piket).
- Sla nu een tweede piket aan het einde van het pad. In dit geval dus naast het trottoir.
- Teken nu met een potlood een streepje op de piket naast de woning. Doorgaans bepaalt een vast punt zoals de woning de hoogte van de bestrating. Houd voor de hoogte de onderkant van de dorpel aan. Indien je de bestrating hoger zou leggen heb je grote kans dat de dorpel gaat rotten (streepje is aangegeven in rood bij de pijl).
- Ga nu met een waterpas naar piket B en zet ook hier een streepje. Natuurlijk heb je geen waterpas van 6 meter. Doe dit met een zo lang mogelijk waterpas. En maak bijvoorbeeld met een stapeltje stenen een overbrugging zodat je in een paar stappen de lengte kan overbruggen. In dit voorbeeld doe ik het in 4 stappen. (De grijze vierkanten zijn de stenen voor overbrugging en de rode lijn is de waterpas).
- Nu je op piket A en piket B een streepje hebt gezet die ten opzichte van elkaar waterpas zijn kun je met een duimstok de afstand van het streepje op piket B naar de bovenkant van het trottoir meten. In mijn voorbeeld is dat 8cm.
- Nu weten we dat we een afschot hebben van 1,33cm per meter straatwerk (8cm gedeeld door 6 meter = 1.33cm). Je bestrating onder afschot leggen, betekent dat je een kleine helling aanbrengt. Je terras of looppad ligt dan dus iets schuin. Je ziet het bijna niet, maar het water loopt daardoor de goede kant op. Bijvoorbeeld naar een goot, je border of het gazon. Een goed afschot is 1 centimeter per meter lengte. Bij een terras van 5 meter lang zal het verschil tussen het hoogste en laagste punt dus 5 centimeter zijn.
Met de juiste hulpmiddelen is de aanleg van een strak terras kinderspel. Nou ja, voor volwassenen dan. Om zware tegels netjes ‘net niet’ tegen elkaar aan te leggen, hebben de fabrikanten iets handigs bedacht. Bijna iedere betontegel heeft ze wel: kleine uitsteeksels van zo'n 3 mm aan iedere zijkant van de tegel. Deze afstandhouders zitten zo geplaatst dat de afstandhouders van verschillende tegels elkaar niet raken. Voordat je gaat bestraten moet de ondergrond goed ‘verdicht’ zijn. Je verse zand ligt namelijk nog los en kan verzakken. Door het trillen ‘schuiven’ de zandkorrels in elkaar waardoor het een stevig geheel wordt. Tril bij een dikke laag niet alles in één keer af. Om je zandbed mooi glad te krijgen moet je het afreien. Dit wordt ook wel vleien of baan maken genoemd. Met een lange lat of waterpas maak je het zand mooi glad. Let op dat je het zand eerst goed ‘verdicht’ met een trilplaat. Na het afreien kun je de tegels er meteen inleggen.
Ook in Nederland krijgen we steeds vaker te maken met extreme regen en wateroverlast. Voor een goede afwatering leg je je nieuwe terras aan met het juiste afschot. Weet je uit ervaring dat regenwater lang blijft staan dan kun je denken aan gootjes en infiltratiekratten. Dit zijn prima hulpmiddelen voor een goede afwatering. Wellicht kun je dan ook meteen je regenpijp afkoppelen? Water van je dak kun je dan mooi in je eigen tuin gebruiken. Antiworteldoek zorgt ervoor dat onkruid niet goed kan wortelen. Daardoor is het makkelijk te verwijderen. Omdat onkruidgroei van bovenaf komt, gaat het de onkruidgroei niet tegen. Denk aan zaadjes in vogelpoep en afkomstig van andere planten. Onder bestrating hoef je geen anti-worteldoek of gronddoek te leggen. Juist wel onder grind en split. Aan grindmatten zit zelfs al standaard worteldoek bevestigd. Brekerzand is de goedkoopste methode om je nieuwe bestrating in te vegen. Dit inveegzand is wat grover van structuur en daardoor geschikt voor de wat grotere voegen (3-5 mm).
Let op dat je overtollig zand niet laat liggen op je tegels. Dat kan vlekken geven doordat er kalk in zit. Een border is een stuk tuin met beplanting erin. We doen niet aan minimale afmetingen of andere voorwaarden: een stuk tuin waar planten staan noemen we border. Als je ervoor zorgt dat je bestrating afloopt richting de border dan stroomt daar het regenwater heen. Een gecoate tegel heeft een beschermlaagje op de bovenkant. Dit zorgt ervoor dat de tegel extra verdicht is. Het beton is minder poreus waardoor vocht en vuil nauwelijks in de tegels kan trekken. Let er wel op dat krassen op gecoate tegels eerder zichtbaar zijn.
Dit maakt u van kalkvrij cement (bijvoorbeeld Stabimix) en fijn split. Vervolgens lijm je de tegels erop met TrasHecht. De drainagemortel is waterdoorlatend, waardoor de tegels niet los kunnen vriezen. Meer weten? Iedereen met een tuin kent het wel: groene aanslag. Het gaat om de groei van algen en mossen, die vaak ontstaat door een gebrek aan zonlicht en een overvloed aan nattigheid. De herfst en de winter zijn dus het ideale seizoen voor groene aanslag. Er zijn verschillende methoden om dit op te lossen. Doe het vooral niet met de hogedrukspuit! Je tegels worden ruwer door de krachtige straal, waardoor groene aanslag juist beter kan hechten. Ook zijn we geen fan van chemische middeltjes zoals chloor, azijn en zout. Regelmatig even vegen helpt tegen het groeien van alg.
“Hou je haaks!” Die bemoediging heb je vast wel eens gehoord. Het betekent zoiets als blijf rechtop staan. Iets wat haaks is staat dus loodrecht op de ondergrond. Onder een hoek van 90º. Zo wil je ook de hoeken van je terras haaks hebben. Anders kom je niet uit. Tenzij je natuurlijk mooie diagonale lijnen wilt hebben. Trashecht (TH) is een hechtmortel van Varistone om keramische tegels te verlijmen op een drainerende ondergrond. Net als bij een coating is een impregnering ook een bescherming voor je tegels. Een impregnering zit in je tegel. En daardoor beschermt dit tegen het binnendringen van vocht en vuil. Het betekent niet dat je tegel helemaal niet vies kan worden.
Kalkuitbloei is een natuurlijk proces waarbij de kalk uit het beton van de tegel trekt. Het is een chemisch proces dat ontstaat als tegels worden blootgesteld aan buitenlucht en vocht. Het verandert niets aan de kwaliteit van de tegel. Maar intussen zit je wel met een witte waas op je tegels. In de meeste gevallen verdwijnt dit vanzelf weer. Keramiek is de Rolls Royce onder de tegels! Keramische tegels worden gemaakt door klei te bakken. De voordelen van keramiek zijn eindeloos: duurzaam, krasbestendig, slijtvast, onderhoudsarm en kleurvast. Dit alles komt doordat keramiek massief en keihard is. Vocht, vet en vuil trekt er nauwelijks in. Je kunt ze makkelijk dweilen zoals je dat bij een binnenvloer doet. Door de enorme populariteit zijn er ontzettend veel motieven en prints te verkrijgen. En sinds de komst van bijvoorbeeld GeoCeramica is ook het aanleggen enorm vereenvoudigd.
De meeste tegels worden met enorme volumes tegelijk geproduceerd. Met deze voorraden kan de fabrikant dan enkele weken tot maanden vooruit. Bij een nieuwe productie moeten de grondstoffen opnieuw gemengd worden. Because het om natuurlijke kleurstoffen gaat, kan er daardoor altijd kleurverschil zitten in verschillende producties. Op betonbestrating die al wat langer ligt, kunnen korstmossen groeien. Bij klinkers en metselstenen heb je korte en lange voegen. En je raadt het al: de lange voegen noemen we langsvoegen. Een legverband is de manier waarop je tegels of klinkers legt. Er zijn verschillende legverbanden met elk hun eigen uitstraling. Ga je voor een klassiek visgraatverband of een modern banenverband? De keuze is reuze!
Maaiveld, ook al zo'n vaag begrip dat we graag even uitleggen. Het is namelijk helemaal niet zo vaag! Als we het hebben over maaiveld dan bedoelen we de bovenkant van de grond. En de onderkant van de lucht. Een grensgevalletje dus. Het is eigenlijk het nulpunt van je tuin. We hebben het regelmatig over ophoogzand. Misschien wel het woord met de meeste synoniemen. Straatzand, aanvulzand, stopzand, stratenmakerszand en gewoond ‘zand’. Bij terrassen en looppaden graaf je zo'n 15 centimeter af en dat vul je met... ophoogzand. Voor opritten gebruik je eerst 15 centimeter gebroken puin en dan een laag van 10 centimeter vulzand. Dit zand is waterdoorlatend en geschikt om een stevig verdicht zandbed te maken.
Voor de meeste mensen is het een voordeel: altijd vrij parkeren op je eigen grond. Een oprit is gewoon een parkeerplaats in je eigen tuin of een pad om overheen te rijden naar een garage. Dat opsluitbanden belangrijk zijn hoeven we je niet te vertellen. Of misschien daarom juist wel! Deze betonnen bandjes zijn belangrijk om je stenen goed op te sluiten. Zo voorkom je verzakkingen en kieren in je looppad of terras. Bijna alle producten van MBI zijn ten minste voorzien van deze factor 15 bescherming. Deze bescherming zit ‘in’ de stenen, dus is geen impregnering of coating. In het productieproces wordt deze vloeistof gebruikt zodat nagenoeg alle producten de beste basisbescherming hebben. De GeoSteen collectie van MBI is standaard voorzien van een factor 25 coating. Deze dubbele beschermlaag sluit de poriën van de tegels af zodat vuil en alg bijna geen kans hebben om de tegels binnen te dringen. Factor 30 is een coating die over de factor 25 wordt aangebracht. Dit gebeurt 24 uur na de productie. De tegels zijn hierdoor nog beter verdicht en dus nog beter beschermd. Nog een voordeel: tegels met deze Protection Plus factor 30 coating zijn nog makkelijker schoon te maken en hebben een mooie zijdeglans uitstraling.
Wanneer je tegels gaat snijden of stenen gaat knippen, dan houd je stukken over die je niet altijd meer kunt gebruiken. Soms lees je over zaagverlies of knipverlies. Maar we bedoelen altijd hetzelfde. Ben je zo enthousiast op je tegels aan het slaan dat er eentje breekt? Dan heb je last van breukverlies. In alle gevallen adviseren we je om minimaal 5% extra te bestellen om dit verlies op te vangen.
Het is meer een term uit de metselaarswereld: stootvoegen. Toch gebruiken we het begrip bij klinkers ook wel eens. Bij stootvoegen bedoelen we de kleine voegjes van een rij klinkers. Een strek maakt eigenlijk onderdeel uit van het legverband bij klinkers. Het gaat hierbij om de randen van de bestrating die op een bepaalde manier gelegd worden. Soms geeft het wat meer stevigheid, maar de belangrijkste reden is gewoon de uitstraling. Bij tegels wordt het soms ook toegepast door een rand klinkers eromheen te leggen. Lekker strakke naden, wie wil dat nou niet?
De meeste betontegels zijn voorzien van afstandhouders voor de juiste voegbreedte. Bij keramische tegels gaat dat net even anders. Dan kun je gebruik maken van voegkruisjes. Deze zorgen ervoor dat de voegen lekker strak zijn. Je plaatst ze gewoon in alle hoeken en legt de volgende tegels er weer strak tegenaan. Vóór het voegen tik je ze wat dieper weg. Wil je voorgoed afrekenen met onkruid en mieren tussen je stenen? Maak dan gebruik van een voegmortel in plaats van inveegzand. Een oprit heeft een sterkere mortel nodig en bij keramiek moet je goed nadenken over de afwatering. Je kunt dus niet zomaar een voegmortel tussen je tegels doen. Ook de verwerking van verschillende voegmortels kan verschillen.
De vijfduimer is een term die je niet heel vaak meer tegenkomt. Toch wordt die (door oudere mensen) nog wel eens gebruikt. Het betekent zoiets als 5 cm. En dan gaat het dus over een waalformaat klinker van 20x5 cm. Heeft iemand het over een 5 duims klinker of een 5-duimertje dan weet je nu wat er bedoeld wordt: gewoon een waaltje. Iedere leerling stratenmaker heeft het moeten doen: de waterpas bijvullen. Een flauwe grap natuurlijk, maar wat ons betreft één van de belangrijkste gereedschappen voor de hovenier en stratenmaker. Door gebruik te maken van een waterpas kun je ervoor zorgen dat je zandbed het juiste afschot heeft. En door z'n lengte is het ideale hulpmiddel om een perfect gladde baan te maken. Iets wat perfect horizontaal is noem je waterpas. Heb je de uitleg over een vijfduimer gelezen, dan is een zevenduimer ineens niet zo moeilijk meer. Dat is dan gewoon een klinker van 7 cm breed. En dan hebben we het dus over een dikformaat klinker van 21x7 cm. Deze 7-duims klinkers zijn in verhouding dus net wat breder dan een waaltje. Goed voor een nét wat stoerder effect.
Het zandbed is je fundament voor iedere bestrating. Als dit in orde is, heb je een degelijke basis voor je terras, looppad en oprit. Belangrijk om verzakkingen tegen te gaan is dat je het zand goed verdicht met een trilplaat. Bij opritten en parkeerplaatsen gebruik je voor extra stevigheid een puinbed onder het zandbed. Meer weten? Het leggen van bestrating onder afschot; afschot is de schuinte die een terras of inrit heeft, waardoor het regenwater dat valt, automatisch wegvloeit van de woning. Dit mag natuurlijk nooit naar de woning toe, dan komt het water naar binnen. Eerst leg je twee stenen neer, waterpas ten opzichte van elkaar. Een derde steen, leg je ook weer waterpas ten opzichte van de andere stenen. Daar is een touwtje overheen gespannen, deze ligt nu nog waterpas. Daar gaan we straks de kantopsluiting langs ingraven. Het terras dat hier komt, wordt drie meter en we gaan een afschot aanleggen van 1 centimeter per meter. Dit betekent dus dat deze steen nog drie centimeter lager moet komen ten opzichte van de draad nu. Nu gaat deze draad strak over de steen, de twee andere stenen gaan weg en je hebt precies de schuinte die je wilt hebben.
1. PBM - Persoonlijke beschermingsmiddelen Een goede voorbereiding begint bij jezelf en is zeer belangrijk. Omdat je de hele tijd op je knieën ligt, is het handig deze te beschermen met een paar goede kniebeschermers. Om te voorkomen dat je handen kapotgaan door scherpe stenen, moet je goede werkhandschoenen hebben. Verder ben je verplicht stevige werkschoenen te dragen, om geplette tenen te voorkomen. Verder is het raadzaam goede werkkleding te dragen. Ben je daarnaast van plan stenen, trottoirbanden of tegels te verzagen, denk dan ook aan de verplichte persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).
Onderhoud en advies voor een duurzaam resultaat
Het afschot is essentieel voor goede afwatering; een afschot van 1 cm per meter lengte zorgt voor een duidelijke afvoer richting borders of gazons. Een goot of infiltratiekratten kan bij hevige regen snel water wegvoeren uit het bestrate oppervlak. Water van je dak kun je dan mooi in je eigen tuin gebruiken. Kalkuitbloei verdwijnt meestal vanzelf en keramische tegels zijn krasvast en onderhoudsarm, waardoor ze lange tijd mooi blijven.