Studeren zonder grenzen: informatie, mogelijkheden en inclusie in internationaal mbo-onderwijs

Keuzedelen vormen een belangrijk onderdeel van een mbo-opleiding. Ze bieden studenten de mogelijkheid hun kennis en vaardigheden te verdiepen of te verbreden, passend bij hun interesses en toekomstplannen. In het kader van het Interreg-project Euregio Mobility is door samenwerking tussen zes ROC’s en twee Bezirksregierungen het keuzedeel “Euregionale uitwisseling en samenwerking” (K1493) ontwikkeld. In het keuzedeel nemen studenten deel aan een Euregionaal samenwerkingsproject, waarin zij actief werken aan de competenties die centraal staan in het keuzedeel: samenwerken met mensen uit een andere cultuur, Duitse taalvaardigheid en flexibel omgaan met een nieuwe omgeving. Nederlandse en Duitse studenten en docenten werken samen aan opdrachten en projecten. Zij wisselen kennis uit, ontdekken elkaars cultuur en ontwikkelen essentiële internationale en interculturele vaardigheden. De binationale samenwerking vormt de kern van het keuzedeel en levert studenten een rijke, grensoverstijgende leerervaring op. De ontwikkelde beroepsopdrachten ondersteunen dit proces en bieden structuur en diepgang. Het keuzedeel is bovendien bewust breed geformuleerd, waardoor het ook ingezet kan worden voor internationale samenwerkingen met andere (buur)landen. Het keuzedeel sluit aan op de aanvullende binationale kwalificatie BZBB NRW-NL, die zich momenteel nog in afrondende fase van de ontwikkeling bevindt.

JOBmbo vindt het belangrijk dat iedereen die in Nederland is kan studeren en diens talenten kan ontwikkelen. DreamersNL zet zich in voor Nederlandse jongeren zonder de juiste verblijfspapieren. Dreamers zijn jongeren die tijdens hun vormingsfase al in Nederland wonen; dus vaak al een langere tijd - al dan niet hun hele leven. Ze spreken de taal, hebben hier vrienden en hebben Nederlands (basis en/of middelbaar) onderwijs gevolgd. Kortom, ze zijn hier geworteld en voelen zich thuis. Hieronder vind je antwoorden op vragen waar studenten zonder verblijfstatus tegenaan kunnen lopen. Andere vragen?

• Tot de leeftijd van 18 jaar ben je verplicht om te leren, ook als je geen verblijfsvergunning hebt. Dit heet de leer- en kwalificatieplicht. Dit betekent dat je je als minderjarige kan aanmelden voor een opleiding, zolang je jonger bent dan 18 jaar op de eerste dag van je opleiding.
• Zit je in een verblijfsprocedure? Dan kan je je aanmelden voor een opleiding. Je moet rechtmatig verblijf in Nederland hebben op de eerste dag van je opleiding. Dat heb je als je in afwachting bent van een besluit op je verblijfsprocedure, het bezwaarschrift of hoger beroep. In artikel 8 van de Vreemdelingenwet 2000 vind je alle soorten rechtmatig verblijf.
• Let op! Je kan je alleen aanmelden voor de beroepsopleidende leerweg (bol), niet voor de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). Je mag stage lopen als je voor je 18e ingeschreven bent voor een mbo-opleiding (bol). Een stagebedrijf mag jou dan aannemen, maar geen stagevergoeding geven.
• Na je 18e gestart met je mbo-opleiding? Dan mag je officieel alleen stage lopen als je in een asielprocedure zit. Ben je niet in asielprocedure? Neem dan contact op met je mentor of stagebegeleider voor een passende oplossing. Je kan bijvoorbeeld stage lopen bij een intern werkbedrijf van jouw onderwijsinstelling.

Heb je vragen over studeren op het mbo die je hier niet kunt vinden? Studenten met ouders zonder ho-diploma gaan tijdens hun studie minder snel naar het buitenland. Als het gaat over studentenmobiliteit blijven de ‘achterblijvers’ vaak buiten beeld. Nieuw onderzoek van Nuffic richt de schijnwerpers op deze groep. Waarom blijven zij in Nederland?

“Dit onderzoek richt zich voor het eerst op de studenten die denken dat een buitenlandervaring niet voor hen is weggelegd”, zegt Saoradh Favier, onderzoeker bij Nuffic. Uit eerder onderzoek was al bekend dat lang niet alle studenten die naar het buitenland zouden willen dit ook daadwerkelijk doen. Zo’n twee derde van alle eerstejaarsstudenten zegt interesse te hebben in een buitenlandervaring. Het nieuwe onderzoek onderscheidt vijf persoonskenmerken en bepaalt in hoeverre die een belemmering vormen voor een buitenlandervaring. De opvallendste uitkomst: het opleidingsniveau van de ouders is een belangrijke indicator.

‘Eerste-generatiestudenten’ gaan significant minder vaak naar het buitenland. Een eerste-generatiestudent is een student van wie geen van de ouders een diploma in het hoger onderwijs heeft behaald. 61 procent van hen heeft geen plannen om naar het buitenland te gaan. Een andere indicator is het hebben van kinderen. 73 procent van de studenten met kinderen gaat niet naar het buitenland tijdens de studie. Een functiebeperking of een migratieachtergrond heeft geen invloed op de plannen van studenten. Sterker nog, studenten die zelf in het buitenland zijn geboren, hebben juist vaker voornemens de koffers te pakken voor hun studie. “Voor sommigen van deze studenten kan het zijn dat de drempel juist lager is”, aldus Saoradh.

De Nuffic-onderzoeker hoopt dat het onderzoek een impuls geeft aan het inclusiviteitsbeleid van instellingen. “De meest genoemde reden om niet naar het buitenland te gaan, zijn de kosten. De gedachte is dat het duur is, terwijl dat lang niet altijd zo is. “Het bevorderen van kortere buitenlandervaringen kan ook helpen om obstakels te boven te komen en mobiliteit inclusiever maken. Hier liggen dus kansen voor instellingen op het gebied van doelgerichte communicatie, in combinatie met begeleiding. Veel studenten kennen de mogelijkheden niet, omdat ze thuis een voorbeeld missen. Hogeronderwijsinstellingen kunnen de uitkomsten gebruiken om bepaalde groepen beter in beeld te krijgen. “Op de faculteit houden we niet systematisch bij wie niet naar het buitenland gaat. “We dachten dat studenten met een beperking of een migratieachtergrond belemmeringen zouden ervaren. Dat blijkt mee te vallen. De eerste-generatiestudent hebben we wel in beeld, maar vooral in relatie tot een migratieachtergrond. Terwijl die link er niet altijd is. Daarnaast zijn er de studenten met een lage sociaaleconomische achtergrond. Aurelie weet uit eigen ervaring hoe belangrijk het is om oog te hebben voor verschillende achtergronden. Zelf komt ze uit een gezin dat het niet breed had. “Tijdens mijn studie kwam de mogelijkheid voorbij voor een buitenlandse summer school. Als je om je heen enthousiaste studiegenoten ziet, is het moeilijk om te zeggen dat het voor jou te duur is. Uiteindelijk ben ik gegaan dankzij een subsidie, maar eenmaal daar kon ik me geen tripjes veroorloven. Ik heb me daar heel erg voor geschaamd. Tegen studenten die opzien tegen kosten wordt te snel gezegd dat ze maar bij moeten lenen. “Maar als je in armoede opgroeit, doe je dat niet zomaar. Sterker nog, de kans bestaat dat je juist zo ver mogelijk bij schulden wilt wegblijven. Terwijl sommige ‘obstakels’ weggenomen kunnen worden, geldt dat niet voor kinderen. Is het wel realistisch te verwachten dat studenten met kinderen naar het buitenland gaan? Volgens Aurelie is dat de verkeerde vraag. “Als je er écht naar streeft mensen gelijke kansen te geven, moet je soms extra ondersteuning bieden en mensen zéker niet bij voorbaat uitsluiten. Aurelie hoopt dat het onderzoek een vervolg krijgt op haar faculteit. Mogelijk kan het daar gedupliceerd worden om beter zicht te krijgen op de motivaties en belemmeringen. “Soms gaat het om gebrek aan kennis. Niet de meerwaarde inzien van een buitenlandervaring. Bas Dijkhuis uit Apeldoorn ging als eerste in zijn familie studeren. Bas: “Zo'n anderhalf jaar voor mijn stage in Chili heb ik het reizen ontdekt, en ontwikkelde ik een interesse voor verre landen en andere culturen. Vanuit professoren en mijn studieadviseur kreeg ik mee dat er behoorlijk wat mogelijkheden zijn voor een stage in het buitenland. Zij hadden veel contacten en bij interesse kon er wat geregeld worden. “Het leek mij heel gaaf om een periode in een ander land te wonen en te werken. De korte lijntjes met de professoren van mijn vakgroep hebben geholpen dat waar te maken. Mijn moeder heeft een secretaresseopleiding gevolgd en mijn vader heeft de hts gedaan. In het gezin waar ik uit kom, heeft niemand in het buitenland gezeten. Dan is het belangrijk om professoren te hebben, of medestudenten met buitenlandervaring, die je erover vertellen. Dat trekt je makkelijker over de streep. Ik ben heel blij dat ik naar Chili ben gegaan.

Het aantal Nederlandse studenten dat voor een bachelor of master naar het buitenland gaat - de uitgaande diplomamobiliteit - blijft al jaren achter bij de cijfers in de rest van de EU. Bovendien maakt maar een beperkte groep studenten gebruik van deze vorm van mobiliteit. Terwijl uit onderzoek blijkt dat juist de nu nog ondervertegenwoordigde groepen bovengemiddeld baat zouden hebben bij het volgen van een studie in het buitenland. Om deze doelen te behalen hebben we in het actieplan een aantal nieuwe activiteiten opgenomen en activiteiten waar we, vanaf dit jaar en met diverse partners, meer op in gaan zetten. We leven in een land dat contacten onderhoudt met bedrijven en instellingen over de hele wereld. Dichtbij, vlak over de grens, maar ook ver weg in andere werelddelen. En ook als je niet in het buitenland werkt, krijg je te maken met allerlei internationale contacten. Dat maakt internationalisering erg belangrijk voor ROC van Twente. Internationalisering op schoolWe verwelkomen zoveel mogelijk internationale studenten op ROC van Twente. Dat zorgt ervoor dat alle studenten op school vertrouwd raken met internationale relaties en wat daarbij komt kijken. Waardevol voor hun beroep, maar vooral voor hun persoonlijke ontwikkeling. Zo kan bijvoorbeeld een groep Duitse studenten een groep studenten van ROC van Twente ontmoeten op een leerzame locatie en maken zij al aan het begin van hun opleiding kennis met elkaar, spreken over hun opleiding, hun leven, overeenkomsten en verschillen.

• Mobiliteit: Veel studenten kiezen voor een stage in het buitenland. Bij sommige beroepen ligt dat voor de hand, zoals bijvoorbeeld bij een toeristische opleiding. Maar eigenlijk kun je voor elk beroep naar het buitenland. Dat kan ver weg én dichtbij: in Europa en tot ver daarbuiten. International Office kan hierin veel betekenen om alle mogelijkheden te onderzoeken.
• Excellentie: Vanuit ons Excellentieprogramma bieden we studenten en medewerkers de mogelijkheid aan bijzondere buitenlandprojecten deel te nemen. Erasmus+ is het Europese subsidieprogramma voor onderwijs, jeugd en sport. Programma Uitzending Managers (PUM).

Docent Richard Blokzijl en voormalig docent Michel Greven gaven enkele weken les in autotechniek in Indonesië. De beide docenten waren daar op verzoek van de organisatie PUM Netherlands senior experts. PUM staat voor ‘Programma Uitzending Managers’. Dat is een nonprofit organisatie die bedrijven in ontwikkelingslanden en opkomende markten gratis van advies voorziet door ze te koppelen aan ervaren professionals uit Nederland. Aanvankelijk waren dat gepensioneerde managers, maar tegenwoordig maakt men ook dankbaar gebruik van de diensten van andere vakspecialisten en ondernemers die zich als vrijwilliger bij PUM hebben aangemeld.

Home Over Saxion InternationaliseringBij Saxion vinden we het belangrijk dat iedere student en medewerker een brede blik op de wereld heeft en de mogelijkheid krijgt om een interculturele en internationale ervaring op te doen. Dit kan in het buitenland of gewoon op Saxion. Op deze pagina lees je meer over internationalisering, de mogelijkheden voor jou en onze internationale samenwerkingen. Waarom Internationalisering? De wereld wordt steeds internationaler. Dit vraagt om studenten die internationaal georiënteerd zijn, beschikken over interculturele competenties en kunnen bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen.

Internationalisering in het onderwijs is dan ook van cruciaal belang in een wereld waarin grenzen vervagen en culturele diversiteit de norm wordt. Bij Saxion streven we naar een rijke internationale leer- en werkomgeving. Deze internationale oriëntatie geeft jou als student of medewerker de kans om je horizon te verbreden, nieuwe vaardigheden te ontwikkelen, je netwerk uit te breiden en een belangrijke bijdrage te leveren aan wereldwijde vraagstukken. Dankzij bijvoorbeeld het Erasmus+ programma, het Europese universiteitennetwerk E³UDRES² en de wereldwijde partnerschappen heb je allerlei mogelijkheden voor een internationale studie- of werkervaring. Naar het buitenland tijdens je studie? Dat kan. De opleidingen bij Saxion bieden heel wat mogelijkheden om internationale ervaringen op te doen. Je kunt een semester studeren bij één van onze 400 partneruniversiteiten en hier erkende studiepunten halen. Dit kan binnen Europa via het Erasmus+ programma, maar ook buiten Europa kun je een uitwisselingsprogramma volgen bij onze partners. Je kunt ook kiezen voor een stage in het buitenland. Zo krijg je de kans om de werkcultuur in een ander land te ervaren. Lees de buitenlandervaringen van Saxion studenten. Een internationale ervaring tijdens je opleiding wordt door werkgevers als een grote meerwaarde gezien. Het is een plus voor je CV. Toch hoef je niet altijd naar het buitenland. Ook op Saxion kun je jouw interculturele vaardigheden verbeteren binnen je bestaande studieprogramma. Bijvoorbeeld doordat je samenwerkt in teams met internationale studenten, je les krijgt van internationale gastdocenten of doordat je meewerkt aan een internationaal (onderzoeks)project. Je kunt ook kiezen voor kortdurend verblijf in het buitenland. Via E³UDRES² kun je meedoen aan hackatons, bootcamps of iLivingLabs, waarbij je met studenten uit verschillende landen samenwerkt aan maatschappelijke vraagstukken.

Ontdek meer over E³UDRES². Als Saxion medewerker kun je in het buitenland nieuwe vaardigheden opdoen. Elk jaar zijn er docenten die bij een partneruniversiteit lesgeven, medewerkers die internationale congressen bezoeken of aan 'job shadowing' doen bij andere onderwijsinstellingen. Het is een verrijking op professioneel en persoonlijk vlak. Via Erasmus+ kun je financiering krijgen voor onderwijsactiviteiten of trainingsprogramma’s bij een partneruniversiteit in Europa. Ontdek meer over Erasmus+. Saxion heeft wereldwijd een groot netwerk aan partnerinstellingen. Met meer dan 400 partneruniversiteiten in 57 landen kunnen we onze studenten en medewerkers een internationale leer- en werkervaring bieden. Ook ontvangen we elk jaar studenten van onze partners die naar Saxion komen voor een uitwisseling of docenten die gastcolleges komen geven. Internationalisering is meer dan uitwisselingen van studenten en medewerkers. We zetten ook in op sterke internationale relaties op het gebied van onderwijs, onderzoek, innovatie en ondernemerschap. Door samenwerking en kennisdeling bouwen we aan een krachtig netwerk. Hiermee geven we jou als student of medewerker de kans om je verder te ontwikkelen in een internationale context. Verken onze internationale samenwerkingen.

Droom jij van een stage in het buitenland? Of wil je graag een deel van je studie bij een hogeschool over de grens volgen? Het kan met een Grand Tour, ons Exchange-programma of één van de mobiliteitsmogelijkheden van RUN-EU. Of kies voor een uitdagende stageplek waar ook ter wereld. Bij NHL Stenden word je voorbereid op een internationale, interculturele en steeds veranderende (werk)omgeving. Zo ligt de wereld aan je voeten! Studeer in een internationale omgeving met meer dan 80 nationaliteiten. Profiteer van een internationaal partnernetwerk met 150 partneruniversiteiten over de hele wereld. Ga op Grand Tour naar Indonesië, Zuid-Afrika en Thailand. Studeer aan een Europese universiteit en neem deel aan een van de mobiliteitsmogelijkheden van Regional University Network- European University (RUN-EU). Ga op een internationale stage. Verleg je grenzen. Je doet een fantastische ervaring op: je bent een paar maanden van huis en proeft de sfeer van andere culturen. Je ontdekt talenten van jezelf, waarvan je niet wist dat je ze had. Je werkt zo aan je persoonlijke ontwikkeling. Kortom, je verlegt je grenzen. En met je internationale ervaring maak je straks nog meer kans op een baan.

Erasmus+ Ga je op Exchange binnen de EU dan heb je recht op een Erasmus+ beurs. Aan het einde van veel van onze opleidingen kun je stage lopen in het buitenland. NHL Stenden heeft campussen in Noord-Nederland én een werelwijd partnernetwerk. Ieder jaar kiezen heel veel studenten ervoor om een deel van hun studie aan een hoger onderwijsinstelling van één van onze partners in het buitenland te volgen. Bijvoorbeeld een minor op de Grand Tour locaties Bangkok, Bali, Port Alfred of een semester bij onze ‘exchange partners’.

Het Fonds Studie zonder Grenzen is een fonds ondergebracht bij het Amsterdams Universiteitsfonds. Het fonds helpt studenten en onderzoekers met een vluchtelingachtergrond om hun studie of onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam te starten of voort te zetten. Zo bieden we wetenschappers en studenten een veilige studie- of werkomgeving en houden we publieke en onafhankelijke kennis in stand. Het Amsterdams Universiteitsfonds verstrekt beurzen aan vluchtelingenstudenten vanuit het Fonds Studie zonder Grenzen. Het gaat daarbij om vluchtelingen die al aan de Universiteit van Amsterdam studeren óf al als student zijn toegelaten. Het betreft een financiële tegemoetkoming in de studiekosten voor een variabel bedrag van 2.500 euro tot maximaal 5.000 euro. Financiële bijdragen van onze donateurs zijn onmisbaar om gevluchte studenten en wetenschappers een veilige haven te kunnen bieden. U kunt hen helpen door nu een donatie te doen aan het Fonds Studie zonder Grenzen. Doneren kan makkelijk en snel online. Je kunt zelf een aanvraag voor een beurs uit het Fonds Studie zonder Grenzen indienen. Aanvragen worden alleen behandeld als alle gevraagde informatie bijgevoegd is. Zorg dus voor een volledig ingevuld aanmeldformulier met alle vereiste bijlagen.

Studeren bij verschillende universiteiten in Europa, zonder ooit je woonplaats te verlaten. Dat is precies waar OpenEU voor staat. Tien open universiteiten hebben de handen ineengeslagen om onderwijs en onderzoek écht grensoverschrijdend te maken. OpenEU streeft naar hoger onderwijs bereikbaar maken voor iedereen, waar je ook woont en welke achtergrond je ook hebt. Dankzij samenwerking kunnen we sneller inspelen op thema’s als digitalisering, klimaatverandering en digitale en financiële geletterdheid. Kennis reist, mensen niet. Verschillende landen, verschillende regels, dus je moet stappen durven zetten. Zo zijn de eerste successen al daar: de allereerste gezamenlijke bacheloropleiding is geaccrediteerd en gaat in februari 2026 van start. Een samenwerking van de OU en de Spaanse partners Universitat Oberta de Catalunya (UOC) en Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED).

Daarnaast hebben de universiteiten onlangs een gezamenlijk Open Science en Innovatie-beleid vastgelegd, zodat onderzoeksresultaten straks niet alleen gedeeld, maar ook beter benut kunnen worden. 'De afstand tussen wetenschap en samenleving lijkt soms groot, maar met OpenEU werken we eraan die kloof kleiner te maken. We willen onderzoek toegankelijk maken voor iedereen. Open Science is een stap, maar het betekent meer dan data openbaar maken,” benadrukt Petru. 'Als informatie niet te vinden of te begrijpen is, heb je er weinig aan. Kijk wat dat betreft eens naar citizen science: onderzoek waarbij burgers zelf meedoen. Dit komt ook terug in het Open Science en Innovatie-beleid. Het gaat vaak over thema’s die ze direct raken. Dat maakt wetenschap tastbaar en relevant. We willen onderzoek toegankelijk maken voor iedereen. Na het eerste jaar kijkt Petru met optimisme vooruit: 'We hebben al frisse inzichten en innovaties opgedaan die we willen vasthouden. Maar nu is het vooral zaak om de vele doelstellingen écht te realiseren. Pas daarna is het tijd om verder te vernieuwen en de volgende stap te zetten. Ons doel is dat OpenEU geen tijdelijk project wordt, maar een blijvende beweging.

Gefinancierd door de Europese Unie. De hier geuite ideeën en meningen komen echter uitsluitend voor rekening van de auteur(s) en geven niet noodzakelijkerwijs die van de Europese Unie of het Europese Uitvoerende Agentschap onderwijs en cultuur (EACEA) weer.

Belangrijke thema's en leerpunten

1. Internationale en interculturele vaardigheden: samenwerken met mensen uit andere culturen, taalvaardigheid en aanpassingsvermogen.
2. Brede inzetbaarheid: keuzedelen kunnen ook worden toegepast voor internationale samenwerkingen met buurlanden.
3. Insluiting en toegankelijkheid: mobiliteit voor minder zichtbaar vertegenwoordigde groepen stimuleren.
4. Financiering en begeleiding: kortere buitenlandervaringen en gerichte communicatie om obstakels te overwinnen.

Praktische mogelijkheden en voorbeelden

Internationalisering op mbo-niveau biedt kansen voor stages, uitwisselingen en samenwerkingsprojecten met Duitse en Nederlandse partners. Erasmus+ en RUN-EU bieden financiële en organisatorische ondersteuning voor studeren en werken in het buitenland. Verschillende hogescholen en ROC's bieden uitwisseling aan, met mogelijkheden voor korte verblijven, minoren en onderzoeksprojecten.

Belangrijke noten voor studenten

Je kunt je aanmelden voor de beroepsopleidende leerweg (bol), niet voor de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). Je mag stage lopen als je voor je 18e ingeschreven bent voor een mbo-opleiding (bol). Na je 18e gestart met je mbo-opleiding? Dan mag je officieel alleen stage lopen als je in een asielprocedure zit. Ben je niet in asielprocedure? Neem dan contact op met je mentor of stagebegeleider voor een passende oplossing.

Het doel is inclusiviteit en het wegnemen van belemmeringen voor buitenlandse ervaringen, met ruimte voor individuele achtergronden en omstandigheden.

tags: #stucen #zonder #grenzen