Juridische regels overhangende takken en buren: wat mag je doen en wat zijn de plichten

Eigenaren van bomen en hagen en hun buren hebben rechten én plichten. Bomen en hagen geven beschutting tegen wind en zon. Ze kunnen een tuin afschermen en dieren en planten vinden er een plekje. Voor de eigenaar is de boom of haag vaak een mooie aanvulling op de tuin. Een boom moet minstens twee meter van de erfgrens staan. Voor heesters en hagen is dat een halve meter. Het kan zijn dat de buren toestemming hebben gegeven aan de eigenaar om de boom of heester dichter bij de erfgrens te planten. Bomen van de gemeente zijn openbaar eigendom. Als een boom er al lang staat, kunnen buren niet meer eisen dat de eigenaar een boom weghaalt. Dat heet verjaringstermijn. Als een boom in uw tuin staat, bent u de eigenaar van de boom. Staat een boom op de erfgrens, dan zijn beide buren in principe eigenaar. Dit betekent dat de ene eigenaar altijd aan de mede-eigenaar moet vragen om iets aan de boom te doen. Dat geldt bijvoorbeeld voor onderhoud maar ook voor het aanvragen van een vergunning.

Een boom kan ook schade veroorzaken. Bijvoorbeeld bij storm. Als u schade heeft geleden door een boom, moet u bewijzen dat de schade aan de eigenaar van de boom kan worden toegerekend. De hoofdregel is dat een eigenaar aansprakelijk is als hij onvoldoende zorg heeft besteed aan de boom. Ook moet de eigenaar de boom geregeld inspecteren in verband met de veiligheid. Als de boom niet gezond is, moet de eigenaar maatregelen nemen. Nee, de gemeente is geen partij bij een meningsverschil tussen buren. Als dat niet lukt, kunt u daarbij eventueel een buurtbemiddelaar inschakelen. U kunt het conflict ook voorleggen aan de rechter. Het voeren van een rechtszaak is vaak ingewikkeld en kost geld. U kunt daarbij de hulp inschakelen van een juridisch adviseur of advocaat.

Vruchten, erfgrens en verjaring

Vruchten worden uw eigendom zodra ze uit een boom op uw terrein vallen. Als de afgevallen vruchten voor overlast zorgen, moet u ze zelf weghalen en afvoeren. U kunt de kosten daarvan niet verhalen op de eigenaar van de boom. Als de boom van uw buren meer dan twee meter van de erfgrens staat, kunt u weinig doen tegen bladoverlast. Wanneer de takken van een boom van de buren in uw tuin hangen, kunt u de buren vragen of ze deze takken willen afzagen. U moet de buren wel de tijd geven om de takken te snoeien. Als de buren niet mee willen werken, dan mag u zelf snoeien. U mag enkele takken weghalen. Doorschietende wortels mag u doorzagen en weghalen. Het is wel netjes om vooraf uw buren hierover te informeren.

U mag een boom of struik niet onherstelbaar beschadigen. Het is verboden om giftige stoffen in eigen grond aan te brengen bij de doorschietende wortels. Als de takken of wortels van een boom van de gemeente komen, kunt u dit melden bij de gemeente via 14 074. Bel ons op telefoonnummer 14 074 of vul ons contactformulier in. Wilt u op een andere manier contact met ons?

Wat komt er bij de buren vandaan en wanneer mag je zelf snoeien?

Overhangende takken kunnen veel overlast geven. Denk aan minder zonlicht, vallende bladeren of takken die boven je terras hangen. Veel mensen vragen zich af of zij deze takken zelf mogen afzagen. Hiervoor gelden wettelijke regels die vallen onder het Nederlandse burenrecht. De regels staan in artikel 5:44 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Dit betekent dat je jouw buren eerst moet aanspreken of schriftelijk moet verzoeken om te snoeien. Pas als zij niets doen, mag je zelf actie ondernemen. Belangrijk om te weten: deze wet geldt ook als de boom niet te dicht bij de erfgrens staat. De wet noemt geen exact aantal dagen. Maar in de praktijk wordt vaak een termijn van enkele weken gebruikt (bijvoorbeeld 4 of 6 weken). Bij grotere bomen of professioneel snoeiwerk kan een langere termijn redelijk zijn. Een goed gesprek voorkomt vaak een conflict. Daarnaast laat je hiermee zien dat je zorgvuldig hebt gehandeld. Dat kan belangrijk zijn als er later een juridisch geschil ontstaat.

Je mag alleen snoeien tot aan de erfgrens. Twijfel je? De kosten daarvan komen wel voor jouw eigen rekening. Volgens de wet mag je namelijk zelf snoeien en hoef je geen hovenier in te schakelen. Kun je, bijvoorbeeld om gezondheidsredenen, niet zelf snoeien? Vraag dan juridische hulp. Ja, maar voor doorschietende wortels gelden andere regels dan voor takken. Volgens artikel 5:44 BW mag je wortels die op jouw erf groeien direct verwijderen. Daarvoor hoef je de eigenaar niet eerst te waarschuwen. Wel geldt ook hier dat je zorgvuldig moet handelen. Ontstaat de schade door achterstallig onderhoud en kun je dat aantonen? Dan is de eigenaar van de boom mogelijk aansprakelijk.

Wat als de boom of heg te dicht bij de erfgrens staat?

Voor bomen geldt volgens de wet een minimale afstand van 2 meter tot de erfgrens. In jouw gemeente kunnen echter andere regels gelden. Je kunt hierover ook afspraken maken met je buren. Blijf eerst proberen het probleem samen op te lossen. Goed om te weten: veel gemeenten bieden buurtbemiddeling aan. Ben je net terug van vakantie, kom je tot de ontdekking dat er allemaal takken van je struiken en bomen zijn gesnoeid. Alles is uit model en het ziet er niet meer uit!

Ja, op grond van de wet mag de buurman overhangende takken van uw bomen en struiken weghalen, maar alleen als hij u eerst heeft verzocht (heeft aangemaand) om dat zelf te doen. Daarbij kan de buurman niet in het wilde weg gaan hakken en zagen, maar dient hij fatsoenlijk te werk te gaan. Staat uw boom of struik echter te dicht bij de erfgrens, dan kan uw buurman ook verwijdering daarvan verlangen. Een boom mag namelijk niet binnen twee meter van de erfgrens staan en struiken niet binnen 50 centimeter van de erfgrens. Staat de boom binnen twee meter of de struik binnen 50 centimeter van de erfgrens, dan kan de buurman verwijdering daarvan eisen, behalve als de boom of struik niet hoger is dan de door de gemeente toegestane hoogte voor hagen en schuttingen (meestal twee meter). Ook kan de buurman geen verwijdering eisen als de boom of struik al langer dan 20 jaar op die plek staat. In dat geval is namelijk sprake van verjaring.

Wat als de buren onvoldoende meewerken?

Heeft u last van de beplanting van uw buren, probeer hierover dan afspraken met hen te maken of schakel buurtbemiddeling in. Wij hebben veel ervaring met dit soort burenrechtelijke problemen. Wij kunnen u hierover dan ook uitvoerig adviseren en u behulpzaam zijn bij het oplossen van dit soort geschillen. Soms ondervinden buren overlast door overhangende takken of doorschietende wortels. Artikel 5:44 lid 1 Burgerlijk Wetboek (BW) geeft een eigenaar van een erf het recht om deze overhangende takken te verwijderen. Voorwaarde daarbij is wel dat de eigenaar van de boom moet zijn aangemaand om zelf de takken te verwijderen. Daarbij moet ook een redelijke termijn gegeven worden waarbinnen de snoei moet plaatsvinden. De kosten voor het snoeien die zijn gemaakt omdat de eigenaar niet tijdig zelf snoeit, zijn in beginsel voor de eigenaar van de boom. Degene die de snoei heeft laten uitvoeren mag de takken houden maar mag die ook achterlaten op het perceel van de eigenaar van de boom.

Artikel 5:44 lid 2 BW geeft aan een eigenaar van een erf het recht om doorschietende wortels door te hakken. Daarbij hoeft niet te worden aangemaand. De regels over overhangende takken en doorschietende wortels kunnen ook van toepassing zijn op gebruikers die geen eigenaar zijn, zoals huurders. Omdat artikel 5:44 BW lid 2 het heeft over erf en niet over erfgrens lijkt dit artikel niet bedoeld voor boven elkaar gelegen appartementen en de daarbij geldende horizontale erfgrens. Weliswaar bestaat het recht om overhangende takken te snoeien en doorschoten wortels door te hakken, maar dat recht is wel begrensd. Er kunnen algemene rechtsregels gaan gelden zoals “misbruik van bevoegdheid”, “onrechtmatige daad” en “redelijkheid en billijkheid”. Als er teveel takken worden gesnoeid, of te veel (te dikke) wortels worden doorgehakt, kan dat de boom onherstelbaar beschadigen en kan de boom er zelfs door afsterven. Ook kan overmatige snoei ertoe leiden dat het uiterlijk van de kroon wordt verminkt. Iemand die misbruik van zijn snoeirecht maakt, kan aansprakelijk worden gesteld voor de schade die de eigenaar van de boom daardoor lijdt. Die schade kan soms veel hoger zijn dan de snoeier had verwacht. Of er sprake is van misbruik van snoeirecht hangt af van de omstandigheden van het geval. De rechtbank Alkmaar oordeelde dat er bij een heftige snoei geen sprake was van misbruik van bevoegdheid omdat in dat geval de takken in de weg hingen voor een camper. De rechtbank in Haarlem oordeelde dat snoei van monumentale bomen met als grondslag artikel 5:44 BW, niet is toegestaan. Als overhangende takken gesnoeid gaan worden of wortels doorgehakt, dan is het verstandig om dit te laten uitvoeren door een deskundige op het gebied van bomen.

Naast het recht van artikel 5:44 BW om zelf takken te snoeien of wortels door te hakken, heeft de eigenaar van een erf ook de mogelijkheid om verwijdering van overhangende takken of doorgeschoten wortels bij de rechter te eisen. Die hoeft namelijk niet zomaar te accepteren dat er een inbreuk wordt gemaakt op zijn eigendomsrecht. Overhangende takken en doorgeschoten wortels zijn zo’n inbreuk. Voordeel van zo’n procedure is dat de eigenaar van de boom op bevel van de rechter zelf de overhangende takken moet snoeien of de doorgeschoten wortels moet kappen. De buurman loopt dan niet het risico dat hij zelf de boom per ongeluk onherstelbaar zou beschadigen. Ook hoeft hij geen kosten voor een bomendeskundige voor te schieten. Het is noodzakelijk dat de eiser kan aantonen dat hij voldoende belang heeft bij zijn vordering tot snoei of doorhakken. Anders kan de rechter oordelen dat er sprake is van misbruik van bevoegdheid.

Praktische stappen en aanbevelingen

1. Praat met je buren: maak duidelijk welke overlast je ervaart en probeer een gezamenlijke oplossing te vinden. Een schriftelijk verzoek met een redelijke termijn (bijvoorbeeld 6 weken) wordt als redelijk gezien, zeker bij grote bomen en afhankelijk van het snoeiseizoen.
2. Documenteer de situatie: maak foto’s, notuleer data van gesprekken en termijnafspraken. Dit kan van pas komen bij eventuele geschillen.
3. Vraag om buurtbemiddeling of mediation als er geen akkoord komt. Een mediator kan helpen een oplossing te vinden zonder rechtszaken.
4. Schakel juridische hulp in als de buren niet meewerken: een juridisch adviseur of advocaat kan je helpen je rechten te beschermen en eventueel naar de rechter te stappen.
5. Wees voorzichtig bij snoeien: snoei tot aan de erfgrens en voorkom onherstelbare schade aan de boom. Laat grotere snoeiwerkzaamheden door een professional doen.
6. Voorkom misbruik van snoeirecht: onredelijke of buitensporige snoei kan leiden tot aansprakelijkheid voor schade aan de boom of andere schade.
7. Let op verjaring: als een boom of haag langer dan 20 jaar op dezelfde plek staat, kan verjaring de mogelijkheid tot verwijdering door de buren beperken.

Speciale gevallen en aanvullende aandachtspunten

• Gemeentelijke bomen: als de boom uit gemeentelijke grond komt en overlast veroorzaakt, kun je dit melden bij de gemeente; zij geven vaak advies of ingrepen via de relevante afdelingen.
• Huurders: huurders hebben dezelfde rechten en plichten; echter kunnen huurders bij conflicten vaak de verhuurder inschakelen om afspraken met de buren af te dwingen. Onvoldoende huurderschap kan leiden tot aansprakelijkheid voor de verhuurder of huurder.
• Openbare grond: regels voor bomen op openbare grond verschillen; er zijn minder strikte erfafscheidingseisen als het gaat om bomen die tegen de grens met de openbare grond staan.
• Bladeren en afgevallen vruchten: bij overlast door bladeren geldt bij een afstand van meer dan 2 meter meestal weinig tegenmaatregelen; bij minder dan 2 meter kunnen buren om snoei vragen voordat bladeren vallen.

Preventie en communicatie als sleutel

Een goed gesprek voorkomt vaak een conflict. Daarnaast laat je hiermee zien dat je zorgvuldig hebt gehandeld. Dat kan belangrijk zijn als er later een juridisch geschil ontstaat. Probeer altijd eerst de situatie gezamenlijk op te lossen voordat je juridische stappen overweegt. Een notariële akte kan in sommige gevallen handig zijn om afspraken te formaliseren en te registreren bij het Kadaster, bijvoorbeeld bij afspraken rondom erfgrenzen en afname van bomen of heggen.

Samenvattend: kernthema’s en acties

• Minimale afstand bomen tot erfgrens: 2 meter; heggen en struiken: 0,5 meter (kan per gemeente variëren).
• Eigenaar van een erf is in beginsel aansprakelijk bij schade door de boom bij onvoldoende zorg en onderhoud.
• Overhangende takken: buur eerst aansprakelijk verzoeken om snoeien (schriftelijk en aangetekend met redelijke termijn zoals 6 weken); daarna mocht men zelf snoeien tot aan de erfgrens.
• Doorschietende wortels: het recht om te hakken geldt ook zonder aanmaning, mits zorgvuldig handelen.
• In geval van geschil: buurtbemiddeling of mediation, zo nodig rechter; juridische vertegenwoordiging mogelijk.
• Verjaring: bij bomen of heggen die langer dan 20 jaar op dezelfde plek staan, kunnen buren geen verwijderingsverzoeken doen.
• Bij werk aan de boom: laat grotere snoeiwerkzaamheden door een boomdeskundige uitvoeren om schade te voorkomen.

tags: #takken #hangen #over #schutting #in #het