In een tijd waarin energiebesparing en duurzaamheid steeds belangrijker worden, is het kiezen van het juiste isolatiemateriaal van groot belang. Tempex, ook bekend als geëxpandeerd polystyreen (EPS), is een van de meest veelzijdige en efficiënte isolatiematerialen op de markt. In dit artikel bespreken we wat Tempex is, de voordelen, toepassingen, isolatiewaarden, hoe het aan te brengen, milieu-impact en de prijs.
Wat is Tempex en hoe werkt het?
Tempex, ook bekend als geëxpandeerd polystyreen of EPS isolatie, is een lichtgewicht en stevig isolatiemateriaal. Door polystyreenparels te verhitten, zetten deze uit en vormen een sterk, isolerend materiaal. EPS isolatie bestaat voor 2% uit polystyreen en voor 98% uit lucht. Hierdoor is het materiaal licht en heeft het goede isolerende eigenschappen. EPS platen zijn erg licht van gewicht, waardoor het makkelijk toe te passen is.
EPS is in Nederland en België bekend onder verschillende benamingen zoals Piepschuim, Tempex of Airpop®. De term Tempex EPS wordt veel gebruikt in bouwcontext en verwijst naar hetzelfde materiaal met specifieke eigenschappen en toepassingen. EPS is vrij van giftige stoffen en kan prima gerecycled worden, wat bijdraagt aan een milieuvriendelijke aanpak, al vergt productie wel aardolie als grondstof en is het dus niet volledig milieuvriendelijk.
Thermische eigenschappen en vergelijkbare materialen
De thermische prestaties van EPS worden bepaald door de lambda waarde, die ongeveer tussen 0,032 en 0,040 W/mK ligt. De gemiddelde lambdawaarde van EPS varieert van ongeveer 0,30 tot 0,40 λ (W/m∙K) afhankelijk van de soort en dikte. EPS is een uitstekende thermische isolator, maar heeft beperkte akoestische eigenschappen. XPS heeft een hogere druksterkte en PIR de hoogste isolatiewaarde, terwijl EPS in verhouding het goedkoopste materiaal is.
EPS blijft lang meegaan doordat het niet veroudert en vormvast blijft onder normale omstandigheden. Bij langdurige onderdompeling kan vocht wel in het materiaal binnendringen, hoewel kale EPS platen in principe niet rotten of schimmelen. Het materiaal is relatief vochtbestendig en kan veelvoorkomend vocht tolereren in normale toepassingen.
Toepassingen en montage van Tempex
EPS wordt voor verschillende toepassingen gebruikt in woningen en renovaties. Voor vloerisolatie biedt Tempex uitstekende thermische en vochtbestendige eigenschappen, waardoor warmteverlies via de vloer wordt verminderd. Voor dakisolatie wordt Tempex vaak toegepast als platen onder de dakbedekking bij platte daken, en bij hellende daken tussen balken aan de binnenzijde. Voor muurisolatie worden EPS platen aan de buitenzijde van de muur bevestigd en afgewerkt met pleister of gevelbekleding, waardoor een continue isolerende laag ontstaat zonder koudebruggen. Ook kruipruimte isolatie is een gangbare toepassing; EPS parels worden op de vloer in een laag van 20 tot 40 cm verspreid, wat uitstekende vocht- en warmte-isolatie biedt.
Bij wijze van montage zijn EPS-platen eenvoudig te bevestigen met lijm of mechanische bevestigingsmiddelen. Voor funderingsbekisting wordt voorbewerkt Tempex EPS gebruikt, waardoor beton hierop kan worden gestort en zo een stevige fundering biedt. Tempex bekisting kan leiden tot kostenbesparingen tot wel 75% ten opzichte van traditionele bouwmethoden en kan in sommige gevallen blijven staan, wat verwijdering en herbruikbaarheid vergemakkelijkt. Bij het aanbrengen in wanden en vloeren is het belangrijk rekening te houden met dampremmende folies en correcte spanning van naden om vocht- en luchtstromen te beheersen.
Druksterkte en isolatiewaarde in praktijk
EPS platen zijn beschikbaar in verschillende druksterktes, zoals EPS 100, EPS 150 en EPS 200. Hoe hoger de druksterkte, hoe beter de belastbaarheid. De LD-waarde (lambda) en dikte bepalen samen de Rd-waarde van een buitenwand of constructie. Rd (warmteweerstand van een materiaal) en Rc (warmteweerstand van alle lagen samen met overgangsweerstanden) zijn belangrijke factoren bij het berekenen van de isolatieprestaties van een constructie. In een voorbeeld: d = 82 mm, Lambda = 0,022 W/(m·K) geeft Rd ≈ 3,72 m²K/W voor BauderPIR Spouw; voor EPS geldt een lambda van circa 0,045 W/(m·K) en lagere Rd-waarden bij dezelfde dikte.
EPS is goedkoop ten opzichte van veel andere isolatiematerialen en heeft een lange levensduur. Het is echter geen volledig milieuvriendelijk materiaal door het gebruik van aardolie in de productie en omdat het een kunststof is. EPS kan wel volledig gerecycled worden. Door kwaliteitsvol gebruik en juiste installatie blijven de isolerende eigenschappen lang behouden. EPS is ook vormvast onder lichte belasting, waardoor het gebruik in vloeren en wanden consistent kan zijn wanneer de juiste drukklasse wordt gekozen.
Kleur, mengsels en varianten
Grijze EPS platen bevatten grafietpoeder dat een hoger RD-waarde kan geven dan witte platen bij dezelfde dikte, wat een hogere isolatiewaarde oplevert. Grijze piepschuim platen zijn daarmee in sommige gevallen gunstiger voor bepaalde toepassingen. EPS wordt onder meer geleverd als EPS parels, EPS platen en pregeïsoleerde blokken. Grijze EPS platen hebben vaak een betere thermische prestatie bij dezelfde dikte vanwege grafietafwerking. Voor geluidisolatie is EPS minder effectief; bij vloerenrenovaties wordt EPS meestal toegepast als onderdeel van een grotere vloeropbouw voor structurele ondersteuning en thermische isolatie.
Milieu-impact en duurzaamheid
EPS is niet 100% milieuvriendelijk door het gebruik van restproducten van aardolie en chemische toevoegingen tijdens productie. Het is wel recyclebaar en Cradle to Cradle-gecertificeerd in bepaalde processen. EPS kan worden toegepast in cradle-to-cradle systemen, waardoor het product kan worden hergebruikt zonder verlies van hoge kwaliteiten. Het gebruik van Tempex EPS draagt bij aan energiebesparing en een betere isolatie van woningen, wat uiteindelijk de milieu-impact vermindert door minder warmteverlies en minder energieverbruik.
Prijs en beschikbaarheid
EPS isolatie is in vergelijking met andere isolatiematerialen relatief goedkoop. De exacte prijs hangt af van dikte, druksterkte en soort EPS. Voor wie in Groningen of Noord-Drenthe eigenaar van een woning is, kunnen subsidies tot 100% mogelijk zijn via overheidsregelingen die gericht zijn op aardbevingsschade en renovatie. De overheid heeft hiervoor middelen vrijgemaakt om woningen te versterken en de regio te ondersteunen. In de regel geldt dat hoe hoger de drukklasse en hoe dikker de plaat, hoe hoger de prijs, maar ook de isolatiewaarde toeneemt.
Montagetechnieken en gi-verbindingen
Door de speciaal ontwikkelde messing en groef verbinding ontstaat een ononderbroken warmteschild waardoor koudebruggen worden voorkomen. Naden kunnen afgetapt worden om luchtstromen tegen te gaan, al is dit geen vereiste. Door het vormvaste materiaal kan bij aansluitingen een controleerbaar goede aansluiting plaatsvinden, waardoor koudebruggen, zoals die vaak bij aansluitingen ontstaan, worden voorkomen. Deze eigenschappen maken Tempex uitermate geschikt voor vloerisolatie en gevelisolatie, mits correct toegepast en gemonteerd.
IsoBouw Powerkist EPS Funderingsbekisting
Specifieke montageadviezen voor groef- en messingverbindingen
Door de groef-montage (messing & groef) ontstaat een naadloze isolatielaag die koudebruggen effectief beperkt. De montage vereist zorgvuldige plaatsing van platen en aandacht voor de kieren en hoeken. De verbindingen kunnen extra worden afgetapet om luchtstromen te minimaliseren, afhankelijk van de toepassing en gewenste luchtdichtheid. Het gebruik van de juiste lijm- en bevestigingsmiddelen, evenals een correcte bevestiging van platen, zorgt voor een duurzame en efficiënte isolatie met Tempex.
Toepassingskansen en projectvoorbeelden
- Vloerisolatie: Tempex als ondervloer voor parket of laminaat, met aandacht voor vochtpreventie en dampremmende folies waar nodig.
- Kruipruimte isolatie: EPS parels verspreid op de bodem tot 20-40 cm dikte voor vocht- en warmte-isolatie.
- Wand- en gevelisolatie: EPS platen aan de buitenzijde bevestigd en afgewerkt met pleister of gevelbekleding.
- Dakisolatie: Platen voor platte daken onder de dakbedekking; bij hellende daken platen tussen balken aan de binnenzijde.
- Fundering bekisting: Voorbewerkt Tempex EPS in combinatie met beton voor een stevige fundering en hoge isolatiewaarde.
Belangrijke aandachtspunten
- EPS is brandbaar; brandklasse C, maar bij juiste plaatsing en aandacht voor brandwerend bouwen blijft het risico beperkt.
- Vochtbestendigheid is voldoende voor normaal gebruik, maar langdurige onderdompeling kan vochttoetreding veroorzaken.
- EPS is vormvast onder lichte belasting en makkelijk te bewerken met standaard gereedschap.
- EPS kan samen met andere materialen gepaard gaan met een hogere isolatiewaarde wanneer correct toegepast.