Het correct inregelen van radiatoren, ook wel waterzijdig inregelen genoemd, is cruciaal voor een optimale warmteafgifte en een efficiënte werking van uw centrale verwarmingssysteem. Door radiatoren waterzijdig in te regelen, zorgt u ervoor dat de juiste hoeveelheid warm water door elke radiator stroomt die nodig is om een ruimte optimaal te verwarmen. Dit resulteert niet alleen in een verhoogd wooncomfort door een gelijkmatigere warmteverdeling, maar kan ook leiden tot een aanzienlijke gasbesparing van 5% tot wel 10%. Bovendien neemt het comfort toe doordat de woning gelijkmatiger opwarmt en koude of juist te warme plekken worden voorkomen. Een bijkomend voordeel is de afname van eventuele (harde) stromingsgeluiden, doordat de waterstroom constanter wordt.
Installateurs constateren vaak dat radiatoren die dicht bij de cv-installatie zijn geplaatst, sneller en meer warm water ontvangen dan radiatoren die verder weg staan. Dit leidt tot een ongelijkmatige opwarming van de woning en kan resulteren in onverwarmde ruimtes en een hoger gasverbruik. Veelvoorkomende, maar onnodige oplossingen omvatten het installeren van grotere radiatoren of het verhogen van de aanvoertemperatuur van de cv-ketel naar 80°C of zelfs 90°C. Dit kan de gasrekening aanzienlijk verhogen en lost het onderliggende probleem niet effectief op. De ware oorzaak en oplossing ligt in het correct instellen van de radiatoren zelf, middels waterzijdig inregelen.
Hoe Werkt Waterzijdig Inregelen?
Het principe van waterzijdig inregelen is het instellen van de maximale doorstroomopening van een radiator. Hierdoor krijgt elke radiator de optimale hoeveelheid water, wat leidt tot een verbeterde warmteverdeling door de gehele woning. Een indicator voor de juiste hoeveelheid warm water is het temperatuurverschil tussen het aanvoer- en retourwater. In een ideale situatie bedraagt de verhouding tussen de retour- en aanvoertemperatuur 0,8. Dit betekent bijvoorbeeld dat bij een aanvoertemperatuur van 50°C de retourtemperatuur 40°C zou moeten zijn (50/40 = 1,25, wat in de praktijk een te groot verschil is; de ideale verhouding is 0,8, wat neerkomt op een temperatuurverschil van 20% van de aanvoertemperatuur, dus bij 50°C aanvoer is 40°C retour ideaal).
| Aanvoertemperatuur (°C) | Afvoer temperatuur (°C) | Verschil (Δ °C) |
|---|---|---|
| 80 | 64 | 16 |
| 70 | 56 | 14 |
| 60 | 48 | 12 |
| 50 | 40 | 10 |
| 40 | 32 | 8 |
Om deze ideale temperatuurverhouding te bereiken, moet een radiator die verder van de cv-ketel staat, een grotere opening hebben dan een radiator die dichterbij staat. Professionele bedrijven maken hierbij vaak gebruik van sensoren en berekeningen om de optimale doorstromingssnelheid voor elke radiator te bepalen.
Instelmogelijkheden van Radiatoren
Een radiator kan op twee manieren worden afgesteld:
- Met de radiatorkraan: Door de dop van de radiatorkraan te verwijderen, wordt het binnenwerk toegankelijk. Hier bevindt zich een draaischijf die met een speciale sleutel kan worden ingesteld. Let op: niet alle radiatorkranen bieden deze mogelijkheid en de benodigde sleutel verschilt per producent.
- Via het voetventiel: Dit bevindt zich aan de onderkant van de radiator, in de afvoerleiding. Het ventiel is toegankelijk na het verwijderen van het beschermkapje. Hiervoor kunnen diverse inbussleutels nodig zijn.
Het aanpassen van de waterstroom via de radiatorknop zelf is minder effectief, omdat dit de aanvoer van warm water kan blokkeren, wat kan leiden tot een gedeeltelijk koude radiator.
Methoden voor het Bepalen van de Juiste Instellingen
Er zijn drie methoden om de juiste instellingen voor elke radiator te bepalen: de temperatuurmethode, de vóórinstelmethode en de ultrasoon methode. De temperatuurmethode wordt beschouwd als de eenvoudigste en meest toegankelijke voor doe-het-zelvers.
De Temperatuurmethode
Voor deze methode, die de voorkeur geniet, heeft u een infrarood thermometer nodig. Deze is, net als speciale cv-inregelkits met instructies, verkrijgbaar bij bouwmarkten en online. Zorg ervoor dat de cv-installatie in werking is.
Stappen voor waterzijdig inregelen met de temperatuurmethode:
- Draai alle radiatoren volledig open.
- Zet de thermostaat hoog en laat de cv-ketel enige tijd stoken totdat de radiatoren goed warm zijn.
- Meet met de infrarood thermometer de temperatuur van het aanvoerwater (waar het warme water de radiator binnenkomt) en het retourwater (waar het water de radiator verlaat). Om nauwkeurige metingen te garanderen, kunt u een stuk ondoorzichtig tape op de radiator plakken en de thermometer daarop richten.
- Evaluatie van de metingen:
- Te groot temperatuurverschil: Dit duidt op een te langzame waterstroom door de radiator, wat resulteert in onvoldoende warmteafgifte.
- Te klein temperatuurverschil: Dit betekent dat het water te snel door de radiator stroomt, wat leidt tot overmatige warmteafgifte.
- Aanpassingen:
- Bij een te groot verschil moet het voetventiel (de uitgang van het water) iets dichter gedraaid worden. Door linksom te draaien gaat het ventiel open en door naar rechts draaien gaat het ventiel dicht. Hoe verder het voetventiel wordt dichtgedraaid, hoe kleiner de waterdoorstroming en hoe groter het temperatuurverschil tussen aan- en afvoer wordt. Dit resulteert in minder warmteafgifte aan de ruimte.
- Bij een te klein verschil moet het voetventiel juist iets verder geopend worden.
- Geduld en kleine aanpassingen: Wacht na elke aanpassing ongeveer 10 minuten voordat u opnieuw meet en eventuele verdere aanpassingen doet. Elke verandering heeft invloed op de gehele cv-installatie; als één radiator langzamer doorstroomt, zal het water sneller door andere radiatoren stromen.
Probleemoplossing bij koude radiatoren: Als bepaalde radiatoren koud blijven, controleer dan eerst of ze correct functioneren. Zet alle kranen open. Als ze nog steeds koud zijn, sluit dan alle andere radiatoren behalve de koude. Indien ze dan wel warm worden, kunnen ze volgens de bovenstaande methode worden ingeregeld. Blijft een radiator koud, dan kan er een ander probleem zijn, zoals lucht in de leidingen. In dat geval dient de radiator ontlucht te worden.
De Vóórinstelmethode
Bij de vóórinstelmethode wordt de instelling gebaseerd op een leidingnetberekening, de karakteristieken van de radiatoren (zoals vermogen) en de beschikbare inregelvoorzieningen. Een leidingnetberekening houdt rekening met factoren als druk, watersnelheid en de opvoerhoogte van de circulatiepomp. Echter, bij bestaande bouw kan het lastig zijn om leidingnetberekeningen nauwkeurig uit te voeren, omdat de ligging van de leidingen niet altijd duidelijk is. Hierdoor geven deze berekeningen niet altijd de meest accurate resultaten.
De Ultrasoon Methode
De ultrasoon methode maakt gebruik van geavanceerde apparatuur om het doorstroomvolume van het water nauwkeurig te meten. Op basis van deze metingen wordt de instelling van de radiator bepaald. Deze methode levert zeer nauwkeurige resultaten op, maar vereist gespecialiseerde apparatuur en is daardoor arbeidsintensiever dan de temperatuurmethode. Bovendien werkt de ultrasoon methode minder effectief bij vervuild water.
Kosten en Besparing van Waterzijdig Inregelen
Het waterzijdig inregelen van een cv-installatie neemt doorgaans enkele uren in beslag. De kosten hiervoor variëren, maar een veelvoorkomend tarief voor een installatie met maximaal 10 radiatoren ligt rond de €275. Voor elke extra radiator boven de tien wordt vaak een toeslag van ongeveer €25 gerekend.
Subsidie en Terugverdientijd
Woningeigenaren die twee of meer isolatiemaatregelen aan hun huis laten uitvoeren, kunnen mogelijk aanspraak maken op de ‘Subsidie Energiebesparing Eigen Huis’ (SEEH). Deze subsidie kan ook worden aangevraagd voor het waterzijdig inregelen van de cv-installatie. De besparingen die gerealiseerd kunnen worden met waterzijdig inregelen zijn significant. Afhankelijk van het woningtype en het aantal radiatoren, kan de jaarlijkse besparing op de gasverbruikskosten oplopen tot wel €195, met een terugverdientijd van ongeveer 2 tot 2,5 jaar.
| Type Woning | Gasverbruik (m³) | Kosten Inregelen (€) | Besparing per jaar (€)* | Terugverdientijd in jaren |
|---|---|---|---|---|
| Tussenwoning (7 radiatoren) | 1.340 | 235 | 100 | 2,5 |
| Hoekwoning (8 radiatoren) | 1.590 | 235 | 120 | 2 |
| Twee onder 1 kap (10 radiatoren) | 1.890 | 235 | 140 | 2 |
| Vrijstaande woning (15 radiatoren) | 2.560 | 357,50 | 195 | 2 |
*Op basis van een gasprijs van €0,76/m³ en een gasbesparing van 10%.
Tips voor Waterzijdig Inregelen
Als u merkt dat het voetventiel van een radiator ver dichtgedraaid moet worden en er ruis te horen is, kan de pomp van de cv-ketel te hard draaien. Raadpleeg de handleiding van uw ketel om de pompsnelheid te verlagen. Experimenteer met verschillende standen totdat de ruis afneemt. Let op: een te lage pompsnelheid kan leiden tot storingen in de warmteafgifte.
Voor de meeste woningen zijn statische radiatorkranen voldoende om het waterzijdig inregelen succesvol uit te voeren. Dynamische radiatorkranen zijn doorgaans niet noodzakelijk.
Instellen Remeha Avanta 28C cv-ketel...
Zelf Waterzijdig Inregelen of Laten Doen?
Hoewel installateurs dit vroeger vaker uit zichzelf aanboden, is het tegenwoordig minder gebruikelijk. Dit komt mogelijk doordat het inregelen tijd en geld kost. Echter, een handige doe-het-zelver kan een radiator prima zelf waterzijdig inregelen met behulp van de temperatuurmethode en de benodigde materialen.
De Rol van Thermostaatkranen
Thermostaatkranen spelen een essentiële rol in het reguleren van de temperatuur per ruimte en het voorkomen van energieverspilling. De cijfers op de draaiknop van een thermostaatkraan (meestal van 1 tot 5) corresponderen met een bepaalde comforttemperatuur, waarbij stand 3 vaak gelijkstaat aan ongeveer 20°C. Het is belangrijk om de thermostaatkraan niet te bedekken met gordijnen, zodat deze de omgevingstemperatuur correct kan meten.
De exacte temperatuur die een thermostaatkraan instelt, is afhankelijk van diverse factoren, waaronder de warmteafgifte van de radiator, de watertemperatuur, de isolatie van de muur en het specifieke merk en model van de kraan. Om de temperatuur nauwkeurig te regelen, is het aan te raden de thermostaatkraan op een thermisch neutrale plaats te monteren, idealiter niet direct beïnvloed door de warmte van de radiator zelf. In ruimtes waar een centrale thermostaat hangt, is een thermostaatkraan vaak niet nodig en wordt aangeraden deze volledig open te draaien.
Het correct monteren van de thermostaatkraan is van groot belang. Een kraan die onderaan de radiator is gemonteerd, heeft vaak de voorkeur, omdat deze de temperatuur van de omgevingslucht beter waarneemt dan de warmte die direct van de radiator afkomt. Een kraan die bovenaan de radiator is gemonteerd, kan leiden tot klachten over een verkeerde werking.
Het aanpassen van de thermostaatkraan moet met kleine stapjes gebeuren. Een aanpassing van een halve stand kan al een significante verandering in temperatuur veroorzaken.
De geschiedenis van thermische regeling gaat terug tot de Romeinen, die hun verwarmingssystemen, het hypocaustum, al thermisch regelden. De moderne thermostaatkraan, zoals we die nu kennen, is een automatische afsluiter die de temperatuur regelt op basis van de gemeten omgevingstemperatuur. Het gebruik van thermostaatkranen kan leiden tot een energiebesparing van 5% tot 8% per jaar, waardoor de investering zich binnen enkele jaren terugverdient.
tags: #thermostaatkraan #radiator #hoger #zetten