Een kroon is een speciale overkapping, vervaardigd uit metaal, porselein, of een combinatie van beide materialen, die wordt aangebracht over een beschadigde of sterk gevulde tand of kies. Deze kroon, die uit één stuk bestaat, biedt verhoogde stevigheid en bescherming aan de onderliggende tand of kies. Uw tandarts zorgt ervoor dat de kroon perfect wordt aangepast aan de vorm en kleur van uw eigen gebit.
Kronen worden om verschillende redenen geplaatst. Een belangrijke reden is het esthetische aspect: grote vullingen, met name oudere vullingen, kunnen verkleurd zijn en het uiterlijk van het gebit negatief beïnvloeden. Daarnaast kan een tand of kies te weinig houvast bieden voor een vulling, bijvoorbeeld door een te groot gat of eerdere uitgebreide vullingen. Ook na een breuk kan een kroon noodzakelijk zijn. Om esthetische redenen kan men ook kiezen voor een kroon, bijvoorbeeld bij verkleuringen of slecht gevormde tanden of kiezen aan de voorkant van het gebit.
Een brug is een methode om één of meerdere ontbrekende tanden of kiezen te vervangen. De brug overspant de lege ruimte waar de tand of kies ontbreekt en wordt met behulp van cement permanent vastgezet. De tanden of kiezen die als anker dienen, de zogenaamde ‘pijlers’, worden eerst bijgeslepen. Vervolgens wordt er een afdruk gemaakt van de geslepen pijlers en het gat. Een brug bestaat uit kronen die op de pijlers passen en een tussendeel, de ‘dummy’ genaamd. Redenen voor een brug zijn het verbeteren van het kauwvermogen, het uiterlijk, en het voorkomen dat aangrenzende of tegenoverliggende tanden scheef gaan staan of uitgroeien.
Het Proces van Plaatsing: Van Afdruk tot Definitieve Kroon
Het plaatsen van een kroon of brug verloopt in stappen en vereist doorgaans twee afspraken bij de tandarts. Tussen de afspraken door wordt de kroon of brug in een tandtechnisch laboratorium vervaardigd, wat ongeveer drie weken in beslag neemt.
Voorbereiding en Afdrukname
De eerste stap is het voorbereiden van de tand of kies. Dit omvat het afslijpen van een deel van de tand om voldoende ruimte te creëren voor de kroon of brug. Voordat dit gebeurt, wordt er een afdruk van het gebit gemaakt om de beginsituatie vast te leggen en voor de vervaardiging van de tijdelijke voorziening.
Indien er sprake is van onvoldoende houvast op de tand of kies, kan de tandarts eerst een opbouw maken. Deze opbouw wordt met een pin in het wortelkanaal vastgezet, waarna de kroon of brug over de opbouw wordt geplaatst.
Voor de afdrukname kan gebruik worden gemaakt van traditionele methoden met siliconenmaterialen en een afdruklepel, of van moderne digitale scanners. Een mondscanner maakt een compleet digitaal model van de kaak, dat naar het tandtechnisch laboratorium wordt gestuurd. Dit digitale systeem is snel, efficiënt en uiterst nauwkeurig, waardoor geen fysieke afdruk meer nodig is.
Soms wordt er gebruik gemaakt van een dun draadje om het tandvlees van de kies af te houden, zodat de afdruk nauwkeurig kan worden gemaakt. Met behulp van zacht materiaal wordt een exacte afdruk van de te behandelen tand of kies en de omliggende tanden gemaakt.
Daarnaast wordt er een beetregistratie gemaakt om te bepalen hoe de tanden en kiezen van de boven- en onderkaak op elkaar passen. Dit is essentieel voor het bepalen van de juiste hoogte en vorm van de definitieve kroon. Hiervoor wordt een afdruk van de tegenoverliggende kaak gemaakt, vaak met een materiaal dat 'wasbeet' wordt genoemd.
De tandarts bepaalt samen met u de kleur van de definitieve kroon aan de hand van een kleurenschema. Deze informatie, samen met de afdrukken, wordt naar het tandtechnisch laboratorium gestuurd voor de vervaardiging.
Tijdelijke Voorzieningen: Bescherming en Esthetiek
Terwijl de definitieve kroon of brug wordt vervaardigd, wordt er een tijdelijke kroon of tijdelijke brug geplaatst. Deze tijdelijke voorziening, vaak gemaakt van kunststof, dient ter bescherming van de afgeslepen tand of kies en om het uiterlijk van het gebit te behouden. Dit zorgt ervoor dat u gedurende de wachttijd niet zonder tand of kies loopt.
Tijdelijke kronen zijn beschermende, tijdelijke ‘kapjes’ die over geslepen tanden worden geplaatst. Ze beschermen de tandstructuur tegen invloeden van buitenaf, zoals temperatuurveranderingen, druk tijdens het kauwen en bacteriën. Zonder deze bescherming zou de geslepen tand kwetsbaar zijn voor pijn, infecties en permanente schade. Naast hun beschermende functie vervullen ze ook een belangrijke esthetische rol, waardoor het zelfvertrouwen en sociale comfort van de patiënt behouden blijven.
Tijdelijke kronen worden meestal gemaakt van acrylaat of composietmaterialen. Acrylaatkronen zijn het meest gebruikelijk omdat ze snel en eenvoudig in de praktijk kunnen worden gevormd en aangepast. Composietkronen zien er vaak iets mooier uit en hebben een hogere slijtvastheid. Soms worden er in de fabriek vervaardigde (geprefabriceerde) kronen gebruikt, die vervolgens worden aangepast aan de vorm van de tanden van de patiënt. Deze kronen worden geverfd in tinten die passen bij de natuurlijke tanden, waardoor ze er discreet en elegant uitzien.
Het plaatsen van tijdelijke kronen gebeurt meestal tijdens dezelfde afspraak als het slijpen van de tand. De procedure is snel, efficiënt en pijnloos. De kroon wordt met een speciaal, zwakker cement vastgezet, dat later gemakkelijk verwijderd kan worden.
Het is belangrijk om voorzichtig te eten tijdens het dragen van een tijdelijke kroon en harde of kleverige producten te vermijden, aangezien de tijdelijke kroon daar niet op berekend is.
De Definitieve Plaatsing
Bij de laatste afspraak past de tandarts de definitieve kroon of brug in uw mond en zet deze vast met behulp van een snelhardend cement. De tandarts brengt het cement aan de binnenzijde van de kroon of brug aan, schuift deze op zijn plaats en drukt hem stevig aan. De tandarts zal enkele kleine handelingen verrichten om te controleren of u goed kunt bijten.
Kosten en Tarieven
Het tarief voor een eerste tijdelijke kroon, doorgaans gemaakt van kunststof, omvat diverse handelingen. Dit kan het boren en eventueel afdrukken van een omslepen tand of kies omvatten. Een tijdelijke kroon kan ook op een implantaat worden vastgezet. Indien de kroon niet wordt uitbesteed aan een tandtechnicus, zijn de kosten voor het maken ervan inbegrepen. Het plaatsen van de tijdelijke kroon, vaak met een zacht cement, valt eveneens onder dit tarief.
Niet inbegrepen in het tarief zijn andere tandartshandelingen zoals een verdoving (A10) en eventuele volgende tijdelijke kronen. Tandtechniekkosten mogen door de tandarts een-op-een worden doorberekend. Als de tandarts de kroon zelf vervaardigt (CAD-CAM), gelden de maximumtarieven voor tandtechniek in eigen beheer.
Bij de prestatiecode voor kroon- en brugwerk op natuurlijke tanden of kiezen (o.a. R24) is een tijdelijke kroon reeds in het tarief inbegrepen. Dit specifieke tarief kan alleen in rekening worden gebracht als de tandarts het kroon- en brugwerk niet zelf heeft gestart, of indien het bedoeld is voor een overbruggingsfase van langer dan twee maanden voordat het definitieve kroon- en brugwerk wordt gefactureerd.
Onderhoud en Veelvoorkomende Problemen
Hoewel tijdelijke kronen bedoeld zijn voor kortdurend gebruik, vereisen ze speciale aandacht en goed onderhoud. Regelmatig en voorzichtig poetsen met een zachte borstel is essentieel, met extra voorzichtigheid rondom de kroon. Flossen dient ook met omzichtigheid te gebeuren, door het flossdraad vanaf de zijkant tussen de tanden te trekken om te voorkomen dat de kroon per ongeluk wordt verplaatst of losgemaakt.
Het is raadzaam om harde, plakkerige en knapperige voedingsmiddelen te vermijden, zoals ijsblokjes, karamels, noten of harde broodkorsten, om scheuren of loslaten van de tijdelijke hoes te voorkomen. Gebruik de tanden ook niet als gereedschap om voorwerpen te openen.
Indien de tijdelijke kroon wiebelt, voor last zorgt bij het bijten, of eruit valt, is het belangrijk om contact op te nemen met de tandarts. Probeer de kroon niet zelf terug te plaatsen.
Een van de meest voorkomende problemen is het uitvallen van de kroon. In zo'n geval is het belangrijk om kalm te blijven, de kroon op een schone en droge plaats te bewaren en zo snel mogelijk contact op te nemen met de tandarts. Gevoelige tanden kunnen ook voorkomen, aangezien tijdelijke kronen de tand niet volledig bedekken zoals permanente kronen dat doen.
Een gaatje vullen bij de tandarts
tags: #tijdelijke #cement #kroon