Sterilisatie bij vrouwen: Een definitieve keuze voor anticonceptie

Als u zeker bent dat u geen kinderen (meer) wilt krijgen, kunt u een sterilisatie ondergaan. Dit is een definitieve vorm van anticonceptie waarbij de eileiders worden afgesloten of verwijderd. Hierdoor kunnen zaadcellen de eicel niet meer bereiken en bevruchten, waardoor zwangerschap wordt voorkomen. Het is belangrijk om de voor- en nadelen van een sterilisatie zorgvuldig af te wegen voordat u deze beslissing neemt.

Wat is sterilisatie?

Sterilisatie is een operatie met als doel om definitief te voorkomen dat een vrouw zwanger kan worden. Tijdens de ingreep worden de eileiders, ook wel tuba's genoemd, afgesloten of weggehaald. Deze eileiders zijn de verbinding tussen de eierstokken en de baarmoeder. Normaal gesproken reizen eicellen vanuit de eierstokken via de eileiders naar de baarmoeder, waar ze bevrucht kunnen worden door zaadcellen. Door de eileiders af te sluiten of te verwijderen, wordt dit proces onderbroken.

De eierstokken blijven na een sterilisatie gewoon hormonen produceren en eicellen aanmaken. De eicel die maandelijks vrijkomt, kan echter niet meer door de eileider reizen en wordt door het lichaam afgebroken. De menstruatiecyclus blijft ook gewoon doorgaan, totdat de vrouw de overgang bereikt. Sterilisatie beïnvloedt uw seksuele gevoelens niet.

Methoden van sterilisatie

Er zijn verschillende methoden om de eileiders af te sluiten of te verwijderen:

• Ringetjes of klemmetjes (clips) om de eileiders: Hierbij worden speciale ringetjes of clips om de eileiders geplaatst, waardoor de doorgang wordt geblokkeerd.
• Dichtbranden van de eileiders: De eileiders worden met behulp van hitte dichtgebrand.
• Verwijderen van de eileiders: De eileiders worden chirurgisch weggehaald. Dit wordt soms overwogen als preventie tegen eierstokkanker, aangezien een deel van de eierstokkankers ontstaat in de eileiders.

De meest voorkomende techniek in Nederland is de laparoscopische sterilisatie, ook wel een kijkbuisoperatie genoemd. Hierbij worden via kleine sneetjes in de buik instrumenten ingebracht om de eileiders af te sluiten met clips.

De operatie

Een sterilisatie wordt meestal uitgevoerd als een dagbehandeling onder algehele verdoving (narcose). De operatie duurt doorgaans 30 tot 60 minuten.

Voorbereiding

Voorafgaand aan de operatie vinden er gesprekken plaats met de arts. Hierin worden de gekozen methode, de voor- en nadelen, en de risico's besproken. Het is belangrijk om zeker te weten dat u niet zwanger bent op het moment van de sterilisatie. Gebruikt u anticonceptie, zoals de pil of een spiraaltje? Ga hier dan mee door tot na de operatie. Soms kan een spiraaltje tijdens de sterilisatie verwijderd worden.

Regel vooraf vervoer naar huis, aangezien u na de operatie niet zelf mag autorijden. Zorg ook voor hulp in de eerste 24 uur na de ingreep.

Verloop van de operatie

Tijdens de laparoscopische sterilisatie maakt de gynaecoloog een klein sneetje in de navel. Via dit sneetje wordt een kijkbuis met camera ingebracht, waarna de buik wordt gevuld met koolzuurgas om ruimte te creëren. Vervolgens wordt er nog een sneetje gemaakt, waardoor het instrument wordt ingebracht waarmee de eileiders worden afgesloten met clips. Daarna worden de instrumenten verwijderd en het gas uit de buik gelaten.

In sommige gevallen, bijvoorbeeld bij een keizersnede, kan de sterilisatie direct tijdens de bevalling worden uitgevoerd. Dit voorkomt een aparte operatie.

Na de operatie

Na de sterilisatie kunt u last hebben van buikpijn en soms ook schouderpijn, veroorzaakt door het koolzuurgas dat nog in de buik aanwezig kan zijn. Deze pijn verdwijnt meestal binnen enkele dagen. Pijnstillers zoals paracetamol kunnen verlichting bieden.

De wondjes worden meestal gehecht met oplosbare hechtingen die vanzelf verdwijnen. Douchen is gewoon mogelijk. De meeste vrouwen kunnen na een paar dagen hun normale activiteiten weer oppakken, al wordt werken meestal pas na een week hervat.

Wanneer contact opnemen met het ziekenhuis?

Neem contact op met het ziekenhuis bij:

• Koorts hoger dan 38,5 graden Celsius.
• Hevige buikpijn die niet afneemt.
• Roodheid, zwelling of bloedverlies bij de wondjes.
• Andere klachten waarover u zich zorgen maakt.

Voor wie is sterilisatie geschikt en minder geschikt?

Niet geschikt:

• Jonge vrouwen die nog twijfelen over hun kinderwens.
• Vrouwen die bang zijn spijt te krijgen van de sterilisatie.
• Vrouwen met ernstige menstruatieklachten die hiervoor hormoontherapie willen blijven gebruiken.

Minder geschikt:

• Vrouwen met aanzienlijk overgewicht, omdat de operatie dan lastiger kan zijn.
• Vrouwen met eerdere buikoperaties, ontstekingen in het bekkengebied of verklevingen, omdat dit de operatie bemoeilijkt.

Voordelen van sterilisatie

• Zeer betrouwbare anticonceptie: De kans op zwangerschap na sterilisatie is zeer klein.
• Geen dagelijkse anticonceptie meer nodig: U hoeft geen pillen, spiraaltjes of andere voorbehoedsmiddelen meer te gebruiken.
• Geen hormonen: U gebruikt geen hormonen om zwangerschap te voorkomen, wat bijwerkingen van hormonale anticonceptie kan vermijden.
• Minder kans op eierstok kanker: Vooral bij het verwijderen van de eileiders kan de kans op eierstokkanker op latere leeftijd kleiner worden.
• Geen aparte operatie bij keizersnede: Indien gewenst, kan sterilisatie gelijktijdig met een keizersnede worden uitgevoerd.

Nadelen en risico's van sterilisatie

• Definitieve keuze: Sterilisatie is een ingreep die moeilijk terug te draaien is. Hoewel een hersteloperatie soms mogelijk is, is de kans op succes niet gegarandeerd en de kans op zwangerschap na herstel is verhoogd.
• Kleine kans op complicaties: Zoals bij elke operatie, zijn er kleine risico's op complicaties zoals bloedingen, infecties of schade aan omliggende organen.
• Niet altijd vergoed: Sterilisatie valt niet altijd binnen het basispakket van de zorgverzekering. Controleer uw polis of neem contact op met uw verzekeraar.
• Mogelijke spijt: Vooral bij jongere vrouwen kan er later spijt ontstaan, bijvoorbeeld door veranderende levensomstandigheden of een nieuwe relatie.
• Niet beschermend tegen soa's: Sterilisatie beschermt niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen. Gebruik bij nieuwe relaties minstens 3 maanden condooms.
• Mogelijke pijnklachten: Soms kunnen er blijvende buikpijnklachten ontstaan door de clips of ringetjes.

Wat als u toch spijt krijgt?

Hoewel sterilisatie een definitieve keuze is, kan er spijt ontstaan. In sommige gevallen is het mogelijk om de eileiders chirurgisch te laten herstellen. Dit is echter een complexe operatie met wisselend succes. Een andere optie om zwanger te worden na sterilisatie is IVF (in-vitrofertilisatie), waarbij een eicel buiten het lichaam wordt bevrucht.

Sterilisatie bij mannen

Ook mannen kunnen zich laten steriliseren. Dit is een minder ingrijpende procedure dan bij vrouwen en wordt meestal onder plaatselijke verdoving uitgevoerd door een uroloog. De zaadleiders worden hierbij afgebonden of doorgesneden. Hoewel de kans op zwangerschap na sterilisatie bij de man nog kleiner is (ongeveer 1 op 2000), is het voor mannen ook belangrijk om goed na te denken over deze definitieve keuze, met name bij het aangaan van nieuwe relaties.

tags: #tijdens #bevalling #eileiders #dichtmaken