TL verlichting bestaat al sinds 1900 en is nogsteeds populair. TL verlichting wordt veel gebruikt in bedrijfshallen. Zo worden in werkplaatsen en magazijnen tot 10 meter hoog vaak tl buizen van 150 CM gebruikt. Een TL buis van 150 centimeter verbruikt circa 58 watt per uur. Een led tl buis van 150 centimeter verbruikt slechts 25 watt. Een led TL buis kan eenvoudig worden geplaatst in alle bestaande TL armaturen en heeft een veel langere levensduur. Led tl verlichting wordt vooral toegepast wanneer de armaturen nog redelijk nieuw zijn. Bij led lijnverlichting wordt namelijk ook de bekabeling vernieuwd. Om een led tl buis in een hoogfrequent armatuur te installeren, dient u het armatuur om te bouwen zodat het VSA wordt omgeleid. Hierbij vervalt echter wel de CE markering op het armatuur. DLP levert echter ook led tl buizen met een driver die compatible is met ouderwetse voorschakelapparatuur. Dit type led tl buis kan dus 1 op 1 worden vervangen.
Waarom overstappen naar LED TL-verlichting?
Led-verlichting is een energiezuinig alternatief voor beiden. De energiebesparing t.o.v. conventionele TL is groot: vervang die zo snel mogelijk. Het voordeel van led t.o.v. hoogfrequente TL woog lange tijd niet op tegen de kosten, maar inmiddels veelal ook. Led in specifieke led-armaturen heeft een hogere efficiëntie dan retrofit oplossingen. Er zijn diverse led-armaturen beschikbaar, opbouw en inbouw, ter vervanging van TL-armaturen. Voor Kantoren is dit vaak een led-paneel: een vlakke plaat net zo groot als een plafondplaat. Voor industriële toepassingen zijn armaturen beschikbaar die bestand zijn tegen ruwe omstandigheden (extreem hoge en lage temperaturen, trillingen).
Kosten en terugverdientijd
De vervanging van TL voor led resulteert in een besparing op de verlichting van 9.484 kWh per jaar. De terugverdientijd van led i.p.v. TL is in veel situaties korter dan vijf jaar. De prijzen variëren, maar gemiddelde armatuurprijzen liggen tussen €75 en €300. Twee buizen van 16 tot 18 Watt kosten gemiddeld €105, inclusief installatie, en vervangen 2 TL8-buizen van 36 Watt. Een andere variant zijn buizen met elektronische voorschakelapparatuur (EVSA). Kosten zijn dan €150 per armatuur, inclusief twee buizen van 17 Watt. Terugverdientijden hangen af van aantal branduren en energietarieven.
Benodigdheden en stappen voor installatie
- Schakel de stroom uit en verwijder de oude verlichting via het systeemplafond.
- Meet en bereken de juiste vervangende LED-buizen (TL-buizen komen in standaardmaten zoals 60, 120, 150 cm; T8/T5 varianten).
- Voor TL-armaturen met starters: vervang de oude starter door een LED-starter en laat ballast in sommige gevallen staan of verwijder deze geheel afhankelijk van de gekozen LED-buis.
- Voor armaturen zonder starter: vervang EVSA of ballast volgens de LED-buis-specificaties en sluit direct aan op netspanning, of gebruik een geschikte driver.
- Vervolgensplaats je de LED-buis in de fitting en controleer je de werking bij aanzetten van de stroom.
Bij sommige armaturen kan ombouw naar LED leiden tot verlies van CE-markering, of invloed hebben op garantie en verzekering. Signify en Osram publiceren lijsten met HF-TL armaturen die geschikt zijn voor retrofit-led-buizen, wat handig kan zijn bij grote projecten. In uitzonderlijke gevallen kan de armatuurmaker bepalen dat alleen echte TL-buizen met starters mogen worden gebruikt; let hierop bij installatie.
Hoe u eenvoudig TL-lampen kunt ombouwen naar LED-verlichting
Welke LED-opties zijn er voor systeemplafonds?
Er zijn verschillende opties: LED panelen, LED downlights en LED TL-buizen. LED-panelen zijn populair voor kantooromgevingen en komen in formaten zoals 60x60 cm of 30x120 cm. LED panelen bieden minder warmteontwikkeling, lange levensduur (ongeveer 50.000 branduren), en zijn eenvoudig schoon te houden dankzij een gesloten constructie. LED panelen zijn fluisterstil en leveren diffuus licht. Ze zijn eenvoudig aan te sluiten door de driver op het stroomcircuit aan te sluiten.
LED TL-buizen zijn verkrijgbaar als directe vervangers voor traditionele TL-buizen en passen op dezelfde fitting. Een belangrijk onderscheid is ballast-compatibiliteit: sommige LED TL-buizen werken met de bestaande ballast, andere vereisen ballast-bypass. Een LED-buis zonder ballast biedt meestal de grootste energiebesparing. Hieronder staan kort de belangrijkste opties en hun consequenties:
- LED-buizen met ballast: minder besparing, omdat ballast ook stroom verbruikt.
- LED-buizen zonder ballast (ballast-bypass): maximale besparing en vaak betere betrouwbaarheid.
- LED-panelen: vaak hoger rendement en langere levensduur, maar kosten iets hoger bij installatie.
Veelgestelde vragen en testtips
Hoe weet je of je conventionele TL hebt? Kijk of er losse starters zijn; knippert de lamp bij opstart of einde van leven? Een TL-buis met starter maakt het lastig, LED vereist vaak geen starter. Welke maat TL buis is aanwezig? T8 heeft een diameter van ongeveer 2,5 cm; T5 is kleiner. Voor 230V systemen werkt LED vaak direct op netspanning met GU10, G9, of G4 fittings. Bij 12V halogeen systemen kan het nodig zijn de transformator te vervangen door een LED-driver of te kiezen voor 230V LED-lampen.
Verkoop- en installatietips
Bij de installatie van LED-panelen of LED TL-buizen geldt: plan vooraf de juiste afmetingen en kleurtemperaturen (K), en de gewenste lichtopbrengst (Lumen). Een professioneel lichtplan kan helpen om de juiste verdeling te realiseren en zo zelfs met minder bronnen betere kwaliteit licht te behalen. Dialux-simulatiesoftware kan worden ingezet voor een precies ontwerp met professioneel advies van lichtexperts.
Terugverdientijd en onderhoudskosten variëren; LED vergt meestal minder vervanging en onderhoud, waardoor operationele kosten dalen. Voor grote projecten kan volledige armatuurvervanging kosteneffectiever zijn dan buis-voor-buis vervangen, omdat dit de meeste energiebesparing en de minste compatibiliteitsproblemen oplevert. Volledige armatuurvervanging biedt de langste levensduur en de minste kans op storing door incompatibele onderdelen.
Milieu- en regelgevingsperspectieven
Vanaf 1 juli 2020 is het verplicht voor bedrijven om led verlichting te gebruiken. Omgevingswet stimuleert energiebesparende maatregelen met terugverdientijden meestal vijf jaar of minder. Het doelmatig beheer en onderhoud (DBO) is essentieel om maximal te besparen. LED-verlichting vermindert elektriciteitsverbruik aanzienlijk: 20-50% ten opzichte van conventionele TL en 10-40% ten opzichte van HF-TL. Daarnaast dragen LED-panelen en -buizen bij aan minder warmteontwikkeling en minder afval door langere levensduur.
Praktische checklist bij overstappen
- Beoordeel huidige armaturen op compatibiliteit met LED (ballast, starter, EVSA).
- Kies tussen LED-buizen (ballast-compatibel of ballast-bypass) of LED-panelen op basis van ruimte en gewenste lichtkwaliteit.
- Voer een lichtplan uit volgens NEN-normeringen en laat zo nodig simulaties maken met Dialux.
- Plan en voer stappen uit in fasen zonder storingen in bedrijfsprocessen.
- Controleer verzekering en garantie bij aanpassing van armaturen.