Innovatieproject: groene gevel CiTGOp de westgevel van het gebouw van de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen (CiTG) worden verschillende groene gevelsystemen geplaatst. Groene gevels - oftewel gevels begroeid met planten - hebben de potentie om een belangrijke rol te spelen in het toekomstbestendig maken van onze steden en gebouwen, door koeling en isolatie te bieden. Het onderzoek levert straks waardevolle gegevens op, die door de onderzoekers zullen worden gebruikt om te bepalen hoe groene gevels bijdragen aan de energiebalans van een gebouw, de koeling van de omgeving en andere ecoservice.
De TU Delft zet in op samenwerking met het bedrijfsleven om studenten praktijkervaring te geven. De opleiding bouwtechniek kent verdiepingsslagen als aanvullende masters, en Kawneer fungeert als sterke kenniscomponent door lezingen, workshops en projectbezoeken te verzorgen, onder meer naar Parkstad Rotterdam. Kawneer heeft gevelsystemen geleverd die door Rollecate zijn geëngineerd, geassembleerd en gemonteerd. Doel is om studenten te laten kennismaken met de praktische kant van geveltechniek, zodat zij met een bredere kijk de markt betreden.
De gevel als integraal onderdeel van bouwkunde en de rol van de master Facade Design
De gevel is één van de inhoudelijke disciplines binnen de opleiding bouwtechniek. “Daarbij richten we ons vooral op de abstracte kant van de geveltechniek”, zegt Arie Bergsma, docent aan de TU Delft. “In de master Facade Design daarentegen is er ruimte om een echte verdiepingsslag te maken en behandelen we alle aspecten van de gevel met de vele raakvlakken. De gevel staat immers altijd in verbinding met een ander bouwdeel. Komt nog bij dat er steeds meer eisen komen ten aanzien van duurzaamheid, milieu-impact van materialen en herbruikbaarheid.”
Contact met het bedrijfsleven is volgens Bergsma van wezenlijk belang voor de vorming van studenten. “Natuurlijk vinden studenten het boeiend om af en toe buiten de universiteitsmuren te kijken, en (soms) alvast een begin te maken met het opbouwen van een netwerk. Maar met de master Facade Design willen we studenten vooral ook meer praktische kennis en ervaring bijbrengen.”
Kawneer is een sterke kenniscomponent voor ons en verzorgt onder meer lezingen en workshops, maar organiseert zo nu en dan ook excursies (projectbezoeken) naar een bouwproject, zoals recent aan Parkstad Rotterdam. Kawneer heeft hier de gevelsystemen geleverd die door Rollecate zijn geëngineerd, geassembleerd en gemonteerd. Omdat de gevel zo complex is, vinden we het als bedrijf belangrijk dat we al een bijdrage kunnen leveren tijdens de studiefase, zegt Nico Klomp, commercieel directeur van Kawneer. Vanuit het werkveld kunnen we naast theoretische kennis ook de praktische inslag meegeven van zaken die spelen rondom de gevel.
Als een alumnus vervolgens in het werkveld komt en al iets van de complexiteit van de gevel snapt, dan is dat waardevol. “Die complexiteit zal niet afnemen. Hoe meer wij eraan kunnen bijdragen dat studenten geënthousiasmeerd raken tijdens hun studie, hoe beter het uiteindelijk is voor de markt. Daar ligt immers de grootste winst voor ons als branche.” Meer dan de helft van onze studenten heeft een buitenlandse nationaliteit, merkte Bergsma op. “Kawneer is op zijn beurt ook een internationaal opererend bedrijf.”
Groene gevels als antwoord op klimaat en circulariteit
Door onderzoek en onderwijs van wereldklasse werken we aan de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. We zetten ons in om het verschil te maken binnen de thema’s Climate & Energy, Digital Society, Health & Care en Resilient cities & Mobility. Wat ons onderzoek onderscheidt is de combinatie van ingenieurswetenschappen, sociale wetenschappen en geesteswetenschappen. Wij zijn er van overtuigd dat daar waar technische kennis, menselijk gedrag én ethiek samenkomen, we een wezenlijk verschil voor de wereld van morgen kunnen maken.
De westgevel van het CiTG-gebouw krijgt verschillende groene gevelsystemen, als hart van een onderzoek onder leiding van Marc Ottelé (CEG) en Henri van Bennekom (Bouwkunde). Groene gevels zijn beplante wanden die gebouwen bedekken en kunnen bijdragen aan zowel afkoeling als isolatie. Door de natuurlijke schermwerking kan op warme dagen de temperatuur van de gevel en de binnenruimtes verlaagd worden. In koudere periodes werkt zo’n vergroende gevel isolerend, waardoor de behoefte aan verwarming kan afnemen.
Het bijzondere van dit project is dat verschillende systeemtypes niet in een laboratorium, maar in reële situaties worden getest. Hierbij gaat het om de respons op weersomstandigheden, de duurzaamheid van planten, de implicaties voor onderhoud en bijvoorbeeld hoe effectief het systeem is op het gebied van isolatie en warmteopvang. Dit project past in TU Delft’s ambitie om de campus te gebruiken als een living laboratory waar innovatie zichtbaar en beleefbaar is. In Campusvisie 2040 komt naar voren dat TU Delft streeft naar een duurzame campus met zichtbare toepassingen van technologie, ecologie en sociale betrokkenheid.
Resultaten en impact op campus en stedenbouw
Door de opgedane kennis kan TU Delft bijdragen aan de ontwikkeling van duurzame architectuur in universiteiten en steden. De uitkomsten kunnen leiden tot evidence-based aanbevelingen voor andere faculteiten of stedenbouwkundigen. Een concreet resultaat is een nieuw modulair, multifunctioneel gevelsysteem dat in januari 2020 in gebruik werd genomen. De prestaties van het systeem worden gemonitord. Het experiment wordt gezien als een living lab waar samenwerking tussen CRE&FM (vastgoedeigenaar), CiTG (gebruiker) en de onderzoeksgroep leidt tot innovatie in vastgoed-exploitatie en bouwmaterialen-levenscyclus.
- Testen van verschillende groene gevelsystemen in realistische omstandigheden op de westgevel van CiTG.
- Evalueren van koeling, isolatie en akoestische effecten (windsnelheid, fijnstof).
- Onderzoeken van onderhoudsbehoefte en slijtagerisico’s bij lange termijn inzet.
- Verkennen van businessmodellen zoals lease van gevelonderdelen en de consequenties voor levenscyclus en verantwoordelijkheid.
Op warme dagen blijkt de oppervlaktetemperatuur van een groene gevel circa 15 graden Celsius lager te liggen dan die van de referentiegevel met buitenzonwering. De begroeiing verlaagt ook de windsnelheid met ongeveer 60% en realiseert een geluidreductie van 6 dB. Daarnaast wordt circa 30% minder fijnstof gemeten achter de groene gevel.
Internationalisering, samenwerking met het bedrijfsleven en onderwijsinnovatie blijven kernpunten: Kawneer biedt lezingen, workshops en excursies, terwijl de campus als living lab dient voor onderwijs en onderzoek naar duurzame geveltechnieken en gebouwen met een lagere milieu-impact.
Belangrijkste kernpunten
- Groene gevels leveren koeling en isolatie en dragen zo bij aan comfort en energiebalans.
- De westgevel CiTG test meerdere systemen in realistische omgevingen.
- Onderzoek naar lease- en exploitatiemodellen voor gebouwonderdelen verbreed circulaireEconomy benaderingen.
- Partners zoals Kawneer en Rollecate leveren systemen en expertise voor onderwijsinnovatie.
- Campus 2040 visie onderstreept TU Delft’s ambitie voor een duurzame, levendige campus.