Een stukadoor, stuc-, plak- of pleisterwerker is een vakman of -vrouw die een afwerklaag van stucwerk aanbrengt op muren en plafonds in het interieur of exterieur een gebouw. Dit kan dienen als bescherming of alleen ter verfraaiing. De afwerklaag kan bestaan uit pleister of specie van uiteenlopende samenstelling. Voor wanden en plafonds wordt verschillende mortel gebruikt. Vroeger was dat doorgaans een specie van cement, kalk en zand, tegenwoordig wordt meer en meer gipsmortel gebruikt. Voor het opbrengen van een laag mortel gebruikt de stukadoor een spaar- of raapbord met een raapspaan, wat nogal energie en kracht vergt van de stukadoor. De gipsmortel daarentegen kan in ruwe vorm op de muur of op het plafond aangebracht worden met een spuit, waardoor daarvoor aanmerkelijk minder lichaamskracht nodig is.
Bij beide types wordt de aangebrachte mortel met een rei vlak afgestreken over van tevoren aangebrachte stucprofielen of latten. Als alles goed vlak is worden de stucprofielen verwijderd en bijgewerkt. Tegenwoordig worden na de bouw muren en plafonds vlak opgeleverd waardoor dik stucwerk van gips overbodig is. Deze zogenaamde behangklare muren en vlakke plafonds worden afgewerkt met een kant-en-klare mortel, pleister geheten. Het aanbrengen noemt men pleisteren. De kant-en-klare pleister wordt door middel van het pleister spuiten aangebracht. Doordat de pleister gemakkelijk aangebracht en glad gestreken kan worden is dit minder belastend voor de stukadoor. Daarbij is deze methode ook geschikt voor het pleisteren van grote oppervlakken.
Vloerplakspaan of pleisterspaan spakmes: dit is een rechthoekig stuk platstaal, hierop zit een klein beugeltje gelast waarop het handvat zit bevestigd. Stukadoorstroffel: dit is eigenlijk een hulpgereedschap en wordt gebruikt om de aangemaakte specie of gips op het raapbord te doen. Paleerijzer: een stuk gereedschap dat wordt gebruikt voor het fijnere stucwerk. Het paleerijzer bestaat uit een stukje rond staal dat aan het ene uiteinde een platte punt heeft, als bij een schroevendraaier. De andere kant heeft ook een platte punt, maar loopt tevens spits toe. Houten spaan: deze wordt gebruikt om de gipsspecie of kalk en gips pleisterspecie op de muur aan te brengen. Dit opbrengen wordt ook wel witpleisteren genoemd. Raapspaan: een stalen spaan dat uit een rechthoekig stuk plaatstaal bestaat met een ijzeren strip die onder een hoek van 90 graden is gelast, hierop zit het handvat vast. Rei: een langwerpig stuk aluminium of hout dat wordt gebruikt om muren die gesmeerd zijn vlak te trekken.
De opleiding tot stukadoor is op mbo-niveau. Viveen, Peter, Soorten stucwerk (18-12-2022). Geraadpleegd op 23-01-2023.
Wat doet een stukadoor precies?
Een stukadoor zorgt voor het strak afwerken van muren en plafonds. Hij egaliseert oppervlaktes, brengt verschillende soorten stucwerk aan en zorgt ervoor dat alles klaar is om te schilderen of te behangen. Een stukadoor voert een breed pakket aan werkzaamheden uit. Een korte samenvatting: hij bereidt voor, brengt pleister- of sierpleister aan en werkt randen en hoeken netjes af. Bij renovaties verwijdert hij soms ook oude lagen of maakt hij ondergronden geschikt voor nieuw stucwerk. Het eindresultaat is een egale muur die klaar is om te schilderen of behangen.
Bij kleinere ruimtes, renovaties of gedetailleerd werk kiest een stukadoor voor handmatig pleisteren. Eerst wordt de ondergrond gereinigd en voorbehandeld, daarna brengt hij het stucwerk in meerdere lagen aan en trekt hij het mooi glad. Grote oppervlaktes, zoals nieuwbouw of bedrijfspanden, worden vaak machinaal gestuct. De pleister wordt met een machine op de muren gespoten en daarna strak afgewerkt. Ook buiten kan een stukadoor veel voor je woning betekenen. Je hoeft niet altijd te kiezen voor wit; veel stukadoors mengen kleurpigmenten direct in de mortel. Zelf stucen lijkt soms eenvoudig, maar een egaal resultaat is moeilijk te bereiken zonder ervaring. Professioneel stucwerk verhoogt bovendien de waarde van je woning.
Soorten stucwerk en gereedschap
- Dunpleister: dunne laag op nieuwbouwwanden
- Traditioneel stucwerk: dikkere lagen bij renovaties met ongelijkmatige muren
- Decoratieve varianten zoals beton cire en tadelakt
- Spuitwerk: snel en efficiënt voor grote oppervlakken
- Raapwerk en spanslagen voor onderlaag en afwerking
- Hoekprofielen en rei voor strakke hoeken en vlakten
Opleiding en beroepspraktijk
De opleiding tot stukadoor is op mbo-niveau. Een stukadoor werkt zowel binnen als buiten en kan monumentale panden of oude ornamenten restaureren. Een goede stukadoor beoordeelt eerst de ondergrond, kiest het juiste materiaal en brengt het pleisterwerk aan. Het eindresultaat is een strak oppervlak dat jarenlang meegaat. Stukadoors werken vaak voor gespecialiseerde bedrijven of aannemers, in de woning- en utiliteitsbouw, zowel voor renovatie als nieuwbouw. Het werk is fysiek zwaar en vereist uithoudingsvermogen en precisie.
Taken en werkwijze bij een project
Stukadoors beginnen meestal met het afplakken van ramen, deuren, vloeren en meubels. Daarna controleren ze de ondergrond op scheuren, gaten of loszittend pleisterwerk. Soms is voorstrijk nodig als hechtlaag. Als de basis goed is, brengen zij het pleistermateriaal aan, hetzij met de hand, hetzij machinaal via een spuitmachine. Vervolgens wordt alles gladgestreken en geschuurd, zodat het oppervlak klaar is voor schilderen of behangen. Bij renovatieprojecten kan extra werk nodig zijn om een vlakke muur te verkrijgen. Het stucwerk moet daarna volledig drogen voordat verf of behang wordt toegepast.
Kosten en tarieven
De kosten voor een stukadoor hangen af van het type stucwerk, de ondergrond en de moeilijkheidsgraad. Dunpleister kost meestal tussen 13 en 15 euro per m2, traditionele stucwerk tussen 20 en 22 euro per m2, met vaak een minimum van 50 m2 exclusief BTW. Een uurtarief ligt doorgaans tussen 40 en 55 euro per uur, een dagprijs tussen 650 en 750 euro exclusief BTW. Voor een woning ouder dan 2 jaar geldt vaak 9% BTW-regeling in plaats van 21%, wat de kosten aanzienlijk kan verlagen. Buiten nieuwbouw geldt vaak 21% BTW.
Vergeet niet regionale prijsverschillen: prijzen variëren per regio en afhankelijk van de beschikbaarheid van vakmensen. Het stucwerk in plafonds kan duurder zijn dan op muren, vanwege de arbeidsintensieve aard. Voor decoratieve afwerkingen zoals beton cire kunnen de kosten hoger uitvallen. Een volledig plaatje geeft vaak een korting op grotere oppervlakken door schaalvoordelen.
tags: #van #dutch #stukadoors