Multiplex is een veelzijdig materiaal dat vaak wordt gebruikt in de bouw, meubelmakerij en doe-het-zelf-projecten. Het is sterk, duurzaam en beschikbaar in verschillende uitvoeringen, wat het geschikt maakt voor talloze toepassingen. Multiplex is een plaatmateriaal dat bestaat uit meerdere lagen houtfineer die kruislings op elkaar zijn verlijmd. Dit proces geeft multiplex zijn sterkte en stabiliteit, omdat de houtnerven van de lagen in verschillende richtingen lopen. De productie van multiplex begint met het schillen van een boomstam tot dunne lagen fineer. Deze fineerlagen worden gedroogd, op maat gesneden en vervolgens kruislings op elkaar gelegd. Multiplex is verkrijgbaar in verschillende diktes, meestal variërend van 3 mm tot 40 mm. Niet alle multiplex soorten zijn geschikt voor buiten. Kortom, waarop zou je multiplex gaan gebruiken voor je volgende klusproject?
Multiplex is een duurzaam en veelzijdig materiaal dat geschikt is voor talloze toepassingen, zowel binnen als buiten. Door de vele varianten en diktes kun je altijd een type vinden dat aansluit bij jouw project. Multiplexplaten, Triplex en multiplex zijn plaatmaterialen op houtbasis. Nadat de fineerlagen gedroogd zijn naar het juiste vochtgehalte worden ze onder druk en bij hoge temperatuur op elkaar verlijmd. Oorspronkelijk wordt de benaming \"triplex\" enkel gebruikt voor platen met 3 lagen en \"multiplex\" voor de platen met meer oneven lagen. De multiplex wordt steeds genoemd naar de dekfineren (buitenlagen), het kan dus perfect dat een berken multiplex binnenlagen heeft in bijvoorbeeld populier, of een naaldhoutsoort zodat het goedkoper is.
Ons verleden wemelt van de toevallige ontdekkingen. Alledaagse gebruiksvoorwerpen zoals de ledlamp, het waterijsje en de magnetron zijn stuk voor stuk min of meer ‘per ongeluk’ uitgevonden. Dit geldt ook voor Polyvinylchloride, oftewel PVC. Toch is deze kunststof zelfs binnen dit rijtje van toevallige ontdekkingen een uitzonderingsgeval. Polyvinylchloride, oftewel PVC, is een kunststof die bij verhitting zacht wordt. Aangezien dit materiaal goedkoop en makkelijk te bewerken is, kent het vandaag de dag een enorm aantal verschillende toepassingen. Denk bijvoorbeeld aan PVC vloeren, elektrische bedrading, speelgoed, rioleringsbuizen en dashboards van auto’s. Helemaal onomstreden is het materiaal niet. Bij de productie van PVC komen namelijk schadelijke stoffen vrij, waardoor het materiaal in Europa sinds 2007 aan strenge richtlijnen moet voldoen.
De eerste die PVC ‘ontdekte’ was de Franse Henri Victor Regnault (1810-1878), die werkzaam was als natuurkundige, maar zich ook voor scheikunde interesseerde. In 1838 experimenteerde hij hiervoor met gasvormige vinylchloride, die hij in een glazen fles bewaarde. Tijdens een van zijn proeven liet Regnault deze fles echter in het zonlicht staan, waarna hij hem vergat. Toen hij de fles een aantal dagen later weer opmerkte, zag hij tot zijn verbazing dat deze nu vol lag met wit poeder. Hierdoor ontdekte Regnault dat als vinylchloride aan hitte wordt blootgesteld er een nieuwe stof ontstond. Hiermee had hij onbedoeld als eerste PVC uitgevonden. Hij meldde zijn ontdekking wel, maar deed hier vervolgens verder niets mee. De Duitse scheikundige Eugen Baumann (1846-1896), deed 34 jaar later precies dezelfde ontdekking. Ook hij was voor zijn experimenten met vinylchloride aan het werk. Doordat Regnaults uitvinding vrijwel onbekend was, wist Baumann echter nog niet van de mogelijkheden van deze stof. Deze ontdekte ook hij bij toeval, toen hij gedachteloos een fles met deze substantie op de vensterbank zette. Pas vier weken later herinnerde Baumann zich dat hij hem daar had neergezet en ging hem snel weer ophalen. Ook hij trof toen een vaste witte substantie in de fles aan. In tegenstelling tot Regnault, publiceerde Baumann zijn ontdekking wel direct in een wetenschappelijk tijdschrift. Ook Baumanns ontdekking deed in eerste instantie echter weinig stof opwaaien. Dit kwam doordat het materiaal moeilijk te bewerken was, waardoor de Duitse scheikundige er geen praktische toepassing voor kon vinden. Pas in 1913 zou het eerste patent voor PVC worden aangevraagd.
In de jaren daarvoor gingen de scheikundigen Ivan Ostromislensky en Fritz Klatte op zoek naar een commerciële toepassing van dit vergeten materiaal. Ze slaagden erin een productieproces voor PVC te ontwikkelen, waarbij ze van de hitte van zonlicht gebruikmaakten. Hiervoor vroeg Klatte in 1913 het eerste patent op PVC aan. Het materiaal was echter enorm broos, waardoor ook hij er geen rendabele toepassing voor kon vinden. De grote doorbraak kwam uiteindelijk in 1926, dankzij de Amerikaanse Waldo Semon. Deze scheikundige was namelijk ingehuurd door de bandenfabriek BFGoodrich, met als doel om een alternatief voor het dure rubber te zoeken. Na wat experimenteren, ontdekte hij een manier om PVC te plastificeren. Aangezien het materiaal ook goedkoop te produceren was, was met Semons ontdekking het hek van de dam. In de twee decennia daarop rukte PVC onstuitbaar op, waarbij het voor de meest uiteenlopende zaken werd gebruikt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten de Amerikanen PVC onder meer om de elektrische bedrading op hun oorlogsschepen te beschermen, waardoor de productie nog verder omhoogschoot. Na de oorlog, verspreidde het materiaal zich vanuit de Verenigde Staten over de rest van de wereld. Hiermee verwierf PVC een stevige positie in de moderne industrie, die ze tot op de dag van vandaag heeft behouden.
Multiplex platen worden gemaakt van meerdere fineren, ook wel fineerlagen genoemd. Deze lagen zijn kruislings op elkaar bevestigd met lijm. Deze lagen worden gemaakt uit grote boomstammen. Met een heel dun mesje worden lagen van deze stammen geschild. Deze lagen worden haaks op elkaar gelijmd. Dit geeft de plaat een stevige stabiliteit, maar nog belangrijker het kromtrekken wordt hiermee verminderd. De lagen worden eerst gedroogd tot het juiste vochtgehalte is bereikt. Dit gebeurt onder zeer hoge druk en tempratuur. Multiplex platen bestaan altijd uit een oneven aantal fineerlagen. Hierdoor lopen de buitenste fineren altijd gelijke richting. Het videofragment onderaan deze pagina, laat dit prachtig zien.
Er zijn verschillende soorten multiplexplaten op de markt. Elk plaat heeft zijn unieke eigenschappen, bijvoorbeeld: watervast, licht in gewicht of het heeft een speciale afwerking. Ben je op zoek naar multiplex platen voor je bouwproject? Ontdek ons ruime assortiment aan multiplex platen in verschillende soorten, maten en afwerkingen. Bekijk onze multiplex platen.
Toepassingen van multiplex
- Meubelbouw: Multiplex is een populaire keuze voor meubels zoals kasten, bureaus en tafels. Het is stevig, maatvast en laat zich goed afwerken met verf, fineer of beits. Vooral berken multiplex wordt veel gebruikt in design en interieurbouw vanwege de gladde afwerking en sterke, stabiele kern.
- Wand- en plafondbekleding: Voor strakke wandafwerking of plafondpanelen is multiplex ideaal. Het is licht, goed te bevestigen en beschikbaar in grote platen. Populieren multiplex wordt vaak gebruikt voor dit soort toepassingen omdat het makkelijk te verwerken is en niet onnodig zwaar is.
- Constructieve toepassingen: Multiplex platen worden veel toegepast in vloeren, wanden en daken als onderdeel van dragende constructies. Denk aan multiplex 18mm of dikker. Door de opbouw in meerdere lagen is het bestand tegen buiging en belastingen.
- Buitenprojecten: Voor gevelbekleding, boeiboorden of tuinconstructies is watervast verlijmd multiplex nodig, zoals okoumé of hardhout multiplex. Deze platen zijn bestand tegen vocht en wisselende weersomstandigheden.
- Decoratieve toepassingen: Multiplex is ook geschikt voor zichtwerk, zeker als je kiest voor een mooie fineersoort zoals berken of eiken. Denk aan wandpanelen, displays of interieurafwerking waarbij het hout een visuele rol speelt.
Multiplex platen zijn verkrijgbaar in diverse formaten. De best verkochte platen zijn gemaakt van berken, populier en okoumé. Berken multiplex is een harde, sterke plaat met een fijne structuur en veel lagen, zeer vormvast en geschikt voor meubels en zijkanten; populieren multiplex is lichter en goedkoper maar minder geschikt voor zware constructies; okoumé multiplex is vochtbestendig en uitermate geschikt voor buitengebruik of vochtige ruimtes met de juiste afwerking.
Niet alle multiplex platen zijn geschikt voor buitengebruik. Wil je multiplex buiten gebruiken? Kies dan voor hardhout multiplex of okoumé multiplex met watervaste verlijming. Multiplex kun je verven, maar direct schilderen zonder voorbereiding is niet aan te raden. Het hout heeft open poriën en zuigt verf snel op, wat kan leiden tot een ongelijk resultaat. Schuur de plaat eerst licht op en gebruik vervolgens een geschikte grondverf om het oppervlak te verzegelen. Niet alle multiplex platen zijn waterbestendig. Alleen platen met een watervaste verlijming zijn bestand tegen vocht. Deze worden vaak aangeduid als WBP (Water Boiled Proof) of exterieur verlijmd. Een goed voorbeeld is okoumé multiplex, dat geschikt is voor buitengebruik of vochtige ruimtes. Waterbestendigheid betekent dat de lijm tussen de lagen niet loslaat bij contact met vocht, maar het oppervlak van de plaat moet nog wel worden afgewerkt met lak, verf of beits om indringing van water te voorkomen. De meeste multiplex platen zijn niet standaard gegrond. Dat betekent dat je ze zelf moet behandelen met een primer of grondverf voordat je gaat schilderen of lakken. Onbehandeld multiplex zuigt verf snel op, vooral bij de randen, wat kan leiden tot een ongelijk resultaat. Er zijn echter ook multiplex platen met witte grondlaag verkrijgbaar. Deze zijn al voorzien van een egale, goed hechtende primer en besparen je tijd bij het afwerken.
Wil je multiplex binnenshuis gebruiken, maar twijfel je of dit wel te koop is? Ja, er bestaat speciaal multiplex voor binnen, beter bekend als triplex. Dit zijn lichte platen met minder lagen en een interieurverlijming. Triplex is geschikt voor droge ruimtes en binnengebruik zoals wandbekleding, meubels of achterpanelen. Bij het kopen van multiplex zijn er verschillende aspecten waar je op moet letten: kwaliteit, dikte, soort, lagen en de kwaliteit van de lijm. Multiplex exterieur is plaatmateriaal dat ontworpen is voor gebruik buitenshuis en is bestand tegen temperatuurverschillen en vocht. Het wordt vaak aangeduid als triplex, en is verkrijgbaar in diverse kleuren, afwerkingen en maten.
Historisch overzicht: al eeuwen voor Christus werd fineer door Romeinen en Chinezen gebruikt, wat verwerkt werd tot het triplex zoals wij dat kennen. Pas vanaf de 17e eeuw werden dikkere platen samengesteld en gebruikt in de meubelindustrie. De grote doorbraak kwam pas na 1905 toen multiplex in de Verenigde Staten op de markt kwam. In Nederland begon het gebruik van multiplex na 1911 populair te worden. De productie van multiplex vereist een goede ‘schiller’, die dunne plakken van de boomstam zaagt. De dunne fineerlagen worden op de gewenste dikte gesneden en daarna onder hoge druk en temperatuur verlijmd. De meeste multiplex platen bestaan uit een oneven aantal lagen, zodat de buitenste fineren in dezelfde richting lopen.astic
Toepassing multiplex exterieur: Deze platen zijn ontworpen voor buitentoepassingen zoals gevelbekleding, dakranden en windveren. Ze krimpen nauwelijks en zijn daardoor sterker dan MDF, met een speciale laag tegen rotten. De platen kunnen in alle gewenste vormen en maten gezaagd worden, zijn glad en splinteren niet tijdens bewerking. Voorbereide platen kunnen zo gebruikt worden, maar gewone platen dienen vaak nog afwerking te krijgen. De exterieur platen zijn verkrijgbaar in verschillende lengtes en diktes en kunnen worden geschroefd of gespijkerd. Voor de afwerking van de kanten dienen de geldende voorschriften gevolgd te worden.
Hoe wordt multiplex gemaakt? Het proces van het aanbrengen van fineerlagen
tags: #vanaf #wanneer #is #multiplex #uitgevonden