Op 8 december 1935 neemt Abdissenbosch de Heilige Bernadette in gebruik. Het kerkje is gewijd aan Bernadette Soubirous. Naar aanleiding van haar Mariavisioenen is in de 19e eeuw de bedevaartplaats Lourdes ontstaan. De Heilige Bernadette is ontworpen door architect Frits Peutz. Het kerkje is opgetrokken uit rode baksteen en het interieur is uitgevoerd in Zuid-Limburgse mergel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verliest de Heilige Bernadette haar klokken, maar krijgt ze een orgel. NSB’ers hebben het uit 1863 daterende instrument uit de vrijmetselaarsloge van Deventer gesloopt. Daar heeft de rector echter geen weet van wanneer hij het in 1942 van een orgelbouwer uit Arnhem koopt. De diefstal komt na de oorlog pas aan het licht. Het orgel is dan al aangepast voor de kerk en mag na een schikking met de vrijmetselaars in Abdissenbosch blijven. De geroofde kerkklokken worden in 1948 en 1949 vervangen. In 2023-2024 is de Heilige Bernadette verbouwd tot een wooncomplex.
Wanneer de schacht- en koeltorens van de Zuid-Limburgse mijnindustrie hun plek aan de horizon veroveren, is Abdissenbosch nog een onherbergzame uithoek. Dichte bossen worden afgewisseld door plukjes woeste heide. Eeuwenlang is dit gebied in bezit geweest van de abdissen van het klooster van Thorn. Het bos van de abdissen dus, vandaar de naam ‘Abdissenbosch’. Pas in het eerste kwart van de 20e eeuw bouwen nieuwkomers de eerste huizen in Abdissenbosch. Het zijn voornamelijk mijnwerkers, afkomstig uit alle windstreken. Nederlanders uit Limburg, Brabant, Drenthe en Friesland, maar ook Duitsers, Oostenrijkers, Polen, Tsjechen en Italianen. Tot grote zorg van het bisdom brengen zij allerlei nieuwe geloven met zich mee. Van de 600 inwoners in 1934 zijn er 240 niet-katholiek. De katholieke basis is in gevaar! Bovendien moeten de 360 katholieken een half uur tot drie kwartier lopen om de kerk van Waubach te bereiken. ‘Er moet voor die mensen wat gedaan worden’, zegt bisschop Lemmens wanneer hij de groeiende wijk bezoekt en zich, aldus het Limburgsch Dagblad, van ‘den abnormalen toestand’ op de hoogte stelt. In 1934 sticht hij het rectoraat Abdissenbosch.
Architect Frits Peutz krijgt de opdracht een kerk te ontwerpen die de eenvoud van de omgeving weerspiegelt. Hij laat zich daarbij inspireren door de oude romaanse en gotische dorpskerkjes op het Zuid-Limburgse platteland. Op 9 juni 1935 wordt de ceremoniële eerste steen in de mortel geklopt. De voormalige rooms-katholieke kerk wordt getransformeerd tot een appartementencomplex. De kerk werd gebouwd in 1933. Het was een centraal punt in mijnwerkerswijk Lauradorp. Doordat de kerk is aangewezen als rijksmonument, is de verbouwing naar appartementen niet eenvoudig. De 'Theresia van het Kind Jezus en Don Bosco' in Landgraaf - zoals de kerk voluit heet - is niet het enige kerkgebouw dat een transformatie ondergaat. Eerder werd de Lichtenbergkerk in Landgraaf al omgebouwd naar een cultuurhuis. De Heilige Bernadettekerk in het Landgraafse Abdissenbosch, ooit ontworpen door de bekende architect Frits Peutz, is een woningcomplex geworden, net als de Barbarakerk. Maastrichtse kerken ondergingen een transformatie naar boekhandel, hotel en cultuurhuis. In Venlo werd een kerkgebouw omgeturnd tot klimhal, Heerlen wil de Sint-Franciscus van Assisikerk veranderen in een zwembad. Ook in Melick, Kelpen Oler, Leunen en Baexem zijn plannen om kerken een nieuwe functie te geven. De komende jaren zullen nog tientallen kerken beschikbaar komen voor alternatief gebruik.
De ontwikkeling van die projecten is vaak lastig, omdat de kerken heel bepalend zijn in het aangezicht van de wijk. "Je gaat in overleg", zo vertelt Raymond Smolenaers van de Thallia Groep, die zich heeft toegelegd op het transformeren van kerken naar een nieuwe functie. "Het is belangrijk dat welstandscommissies ook flexibel zijn. Deze Theresiakerk is een goed voorbeeld. Die ligt al twintig jaar leeg, vier jaar geleden was hier voor het laatst een kerkdienst. Als je daar nu niets aan doet, kun je het gebouw over twintig jaar slopen. We gaan hier nu veertien eengezinswoningen maken, waarin we de ruimte en de karakteristieke elementen van de kerk gebruiken." De kerken zijn aantrekkelijk als woonlocatie, omdat ze meestal midden in het dorp of wijk liggen. "Daarom heet het 'kerkdorp'", zo weet Smolenaers. De woningnood is ook in Landgraaf groot, zo weet eigenaar Wim Vossenberg. De transportondernemer kocht de Theresiakerk, nadat hij eerder monumenten als de Watertoren en landgoed Overste Hof restaureerde in zijn woonplaats Landgraaf. "We hopen komend voorjaar te kunnen beginnen met de werken", zo zegt de 83-jarige Vossenberg. "Het zakelijke aspect is belangrijk, maar hier in mijn eigen Landgraaf speelt voor mij ook het sentiment en de maatschappelijke verantwoordelijkheid. De oudere en jongere generaties hebben ook recht op woonruimte, zoals wij ook kregen.
Het is een eenbeukige kerk met een driezijdig gesloten priesterkoor en een half ingebouwde, vrij lage, zware toren met ingesnoerde spits in de stijl van een neogotische dorpskerk. Door de rondboogvensters heeft de kerk echter wel een romaans aanzien. Opgetrokken in baksteen op een plint van Kunradersteen. Het interieur is in mergel uitgevoerd, het zadeldak is met leien bedekt. Onttrokken aan de eredienst mei 2022. Verkocht. Pas in het eerste kwart van de 20ste eeuw zijn de eerste huizen gebouwd, voornamelijk bewoond door mijnwerkers, afkomstig uit alle windstreken. Niet alleen Limburgers, maar ook mijnwerkers uit Brabant, Drenthe, Friesland , Duitsland, Oostenrijk, Polen , Tsjechië en Italië. In 1934 telde het dorp 600 inwoners, van wie 240 niet-katholiek. Voor de katholieken was het ca. drie kwartier lopen naar de kerk in Waubach. Abdissenbosch vormde samen met Waubach, Rimburg en Lauradorp de gemeente Ubach over Worms. In 2008 telde Abdissenbosch ca. 1450 inwoners. Bij de herindeling van 1982 gingen de gemeentes Schaesberg, Ubach over Worms en Nieuwenhagen samen tot de nieuwe gemeente Landgraaf.
In het priesterkoor zeven glas-in-loodramen van Clementine Alberdingk uit 1935 met taferelen uit het leven van Bernadette Soubirous (1844-1879), de patroonheilige van de kerk. Zij was een eenvoudig dorpsmeisje uit Lourdes, aan wie in 1858 de maagd Maria zou zijn verschenen. Ze werd in 1933 heilig verklaard. In de rest van de kerk kleurrijke ramen van Jacques Verheyen (Echt, 1911-Sittard, 1989) uit 1941-’42. Positie 9 t/m 15, priesterkoor: 7 rondboogramen van Clementine Alberdingk uit 1935, taferelen uit het leven van Bernadette Soubirous uit Lourdes, aan wie de maagd Maria zou zijn verschenen. Positie 7, Maria met kind Jezus en H. Positie 17, H. Positie 17, H. Positie 18, H. Positie 24, zangtribune, H. Positie 22, Genadestoel of H. Drieëenheid/de Vader, de gekruisigde zoon en de H. Positie 24, zangtribune, H.
In augustus/september 2026 krijgen bewoners opnieuw een brief over het ontwerp. Achter de Heggen en Op het Bergske - wegwerkzaamheden onderhoud. In het najaar van 2026 voeren we groot onderhoud uit aan de wegverharding van Achter de Heggen en Op het Bergske. De inwoners zijn geïnformeerd via een bewonersbrief. Op deze pagina vindt u meer informatie. An de Voeëgelsjtang - groot onderhoud An de Voeëgelsjtang vindt in 2026 groot onderhoud plaats. Brandenberg - integrale gebiedsontwikkeling rondom Brandenberg De gemeente Landgraaf, HEEMwonen en SVO|PL zetten een volgende stap in Project Brandenberg 2.0, waarin onderwijs, wonen en ruimtelijke ontwikkeling samenkomen. Buurtuitvoeringsplannen Schaesberg Centrum, Eikske en MijnbuurtWij werken samen inwoners aan een toekomstbestendige buurt. Dat doen we binnen het project Energiezuinig wonen en leven in Landgraaf. Dit jaar starten we in Schaesberg Centrum, Eikske en Mijnbuurt. Buurtuitvoeringsplannen Waubach en NieuwenhagerheideWij werken aan een toekomst waarin we minder energie verspillen, woningen comfortabeler worden en inwoners beter voorbereid zijn op de toekomst. De SchatgraverEr is besloten om de uitbreiding in deze vorm niet door te laten gaan. De gemeente, Movare en FLOW Kinderopvang blijven wel samen zoeken naar een andere, haalbare en verantwoorde oplossing voor de toekomst van de SchatgraverDe Streep en omgeving - gebiedsontwikkelingDe gemeente Landgraaf heeft in het gebied De Streep en omgeving vier beoogde projectlocaties voor woningbouw aangewezen.De Wendelstraat - BussluisDe bussluis in de De Wendelstraat gaat weg.De Wendelstraat, Heistraat en Kerkraderweg - herinrichtingWij richten delen van de De Wendelstraat, Heistraat en Kerkraderweg opnieuw in.Delta Netwerk - glasvezelnetwerkDELTA Netwerk legt een glasvezelnetwerk aan in LandgraafDr. Calsstraat - vervanging en uitbreiding waterbuffer In de eerste helft van 2026 gaan we de waterbuffer aan de Dr Calsstraat vervangen, verbeteren en groter maken. We gaan de buffer aanpassen omdat de kunststof waterzak die nu in de buffer ligt kapot is.Enexis - Joes Jongenstraat en omgevingEnexis legt nieuwe stroomkabels vanaf de Joes Jongenstraat naar het Tennet stroomstation aan de Euregioweg.Enexis - spoorboring Hoofdstraat/StreeperstraatOm het energienet veilig en betrouwbaar te houden, gaat Enexis het energienet uitbreiden. Dit houdt in het vernieuwen en vervangen van kabels. De werkzaamheden worden door middel van een ondergrondse boring onder het spoor tussen de Hoofdstraat en de Streeperstraat uitgevoerd.Enexis - uitbreiden elektriciteitsnet Europaweg Zuid-Groenstraat-RimburgerwegEnexis Netbeheer vervangt en breidt het elektriciteitsnet uit in het gebied Europaweg Zuid-Groenstraat-Rimburgerweg.Europees Project Uitbreek Doorbraak voor vergroeningLandgraaf zet een nieuwe stap in de vergroening van de gemeente met het Europese project Uitbreek Doorbraak.Gemeenschapsvoorziening AbdissenboschOp de plek van het huidige buurthuis De Residentie aan de Abdissenlaan 63, waarvan de eigenaren overwegen te stoppen met de exploitatie en het pand te verkopen, heeft de raad een voorbereidingsbesluit genomen.GrensstraatIn het voorjaar van 2027 voeren we groot onderhoud uit aan de wegverharding van de Grensstraat van nummer 1 tot en met nummer 107.Hoogstraat - herinrichting tussen rotondes Brunssummerweg en DorpstraatWe zijn begonnen met de eerste voorbereidingen voor de herinrichting van de Hoogstraat tussen de rotondes Brunssummerweg en Dorpstraat. Uitvoering verwacht op zijn vroegst in 2027.Isolatieproject ParkstadWoont u in een koopwoning in Landgraaf? Dan kunt u mogelijk hulp krijgen bij het isoleren van uw woning en subsidie ontvangen via Isolatieproject Parkstad. De Heilige Bernadettekerk te Abdissenbosch heeft haar herbestemming gevonden. Zeer wahrscheinlich zullen de deelnemers aan de themawandeling van Service Gilde Landgraaf op dinsdag 25 juni een kijkje kunnen nemen in de kerk te Abdissenbosch. De Heilige Bernadettekerk, gebouwd in 1935/36, heeft er dus een nieuw interieur aan overgehouden. Let wel, de kenmerkende elementen van de kerk zijn behouden gebleven. Wat dat precies betekend is moeilijk te omschrijven, dus een kijkje nemen is dan lang geen gek idee. De kerk had trouwens een zekere Frits Peutz als architecht en dat was toch geen onbekende in deze contreien. De Gidsen May en Pierre vertellen over de vroege en late geschiedenis van de wijk Abdissenbosch. In het bijzonder zal gids Jan Crutzen dan over de kerk en haar geschiedenis tekst en uitleg geven. Tijdig aanmelden is handig en kan telefonoisch via het nummer 045 5695680 tijdens kantooruren op maandag t/m woensdag van 09:30 tot 12:00uur. Deelname is kostenloos, een vrijwillige bijdrage mag zeker gegeven worden.
tags: #verbouwing #bernadette #kerk #landgraaf