Metrostation Zuidplein in Rotterdam was donker en verouderd. De grondige transformatie naar een open en aantrekkelijke plek is dan ook een aanwinst voor de omgeving. Al in 2011 startte de gemeente Rotterdam onder de projectnaam Hart van Zuid met stedelijke gebiedstransformatie rondom Zuidplein en Ahoy. De gebiedsontwikkeling richtte zich vooral op de buitenruimte.
In het oorspronkelijke plan was slechts een extra ingang naar het winkelcentrum door metrostation Zuidplein gepland, vertelt Gert‑Jan de Looze, projectmanager Hart van Zuid bij de gemeente Rotterdam. “Maar toen de omgeving van het station werd vernieuwd, viel op hoe verouderd, donker en onaantrekkelijk het metrostation was. Mensen voelden zich er ook niet prettig. We konden de omgeving niet verbeteren zonder het metrostation daarin mee te nemen.”
Van doorstroompunt naar aanwinst voor de wijk
Openbaarvervoerbedrijf RET was blij met dit voornemen, vertelt RET-projectleider Oth Blom. “Met 10 miljoen ov-reizigers per jaar is metrostation Zuidplein een van onze drukste en belangrijkste knooppunten. Het is in de jaren zestig heel efficiënt gebouwd om mensen zo functioneel mogelijk de metro in en uit te krijgen. Maar sinds die tijd is er veel veranderd. Stations moeten niet alleen functioneel zijn, maar ook veilig aanvoelen zodat het aantrekkelijk is om er te verblijven. Zo voegt een station waarde toe voor de wijk en haar bewoners.”
Samenwerken aan toekomstbestendig station Rotterdam Zuid
Om de transformatie mogelijk te maken, startte Heijmans een intensief ontwerptraject waarbij ook de gemeente en RET regelmatig aanschoven. Ontwerpmanager Margriet van der Wal van Heijmans: “De betonnen structuur uit de jaren zestig vormde het vertrekpunt in het ontwerpproces. Daarbinnen hebben we gekeken hoe we het station opener en aangenamer konden maken. Voor RET stond de functionaliteit voorop, met duidelijke richtlijnen en extra aandacht voor bijvoorbeeld de verlichting en de liften. De gemeente keek juist naar de uitstraling en de inpassing in de omgeving. Het station moet aansluiten op de omliggende bebouwing en passen binnen de architectuur van Rotterdam-Zuid.”
Materialen en ruimtelijke opzet
Houten plafonds en glazen wanden vormen de kern van het ontwerp. Materiaal met een warme uitstraling en het vergroten van de ruimtes zijn belangrijke pijlers in het ontwerp. “Door lage plafonds te openen en goede verlichting toe te passen ontstaat er optisch meer ruimte. Waar dat niet mogelijk is, brengen we houten plafonds aan die een warme uitstraling hebben. Ook zijn de meeste wanden van glas, zodat de hal veel lichter oogt en reizigers meer overzicht hebben. Zichtlijnen zijn een belangrijk onderdeel van het ontwerp. Als je ziet waar je heen kunt lopen, draagt dat bij aan een gevoel van veiligheid,” legt Margriet uit.
Drie niveaus, drie functies
De drie niveau’s van het metrostation krijgen allemaal een eigen functie. Op het hoogste niveau bevinden zich de metroperrons. De onderliggende verdieping is deels open, met rondom een vide die zicht biedt op de stationshal beneden. Op deze verdieping is ook de doorgang naar winkelcentrum Zuidplein. “Door de blinde muren te vervangen door glas, ontstaat er meer levendigheid en connectie tussen de winkels en het station.”
Strakke gevels, openheid en veiligheid
Op de begane grond zal het station de grootste metamorfose ondergaan. “Vanaf het plein aan de Gooilandsingel kun je straks via drie entrees het metrostation in. Met daartussenin commerciële ruimten, zoals een kiosk en kleine horeca. Alle ruimtes hebben glazen wanden en een ingang in de stationshal grenzend aan één van de drie entrees, wat zorgt voor goede toegankelijkheid en meer verbinding tussen het gebouw en het plein.” De strakke glazen voorgevel draagt bij aan veiligheid: “Doordat de gevel niet verspringt, maar bestaat uit één rechte lijn, is er overzicht. Daarnaast is het hele gebied goed verlicht, zodat het - ook ’s nachts - goed te overzien is.”
Fietsenstalling en autovrije boulevard
Naast de renovatie van het oude station bevat het project ook nieuwbouw: een fietsenstalling voor circa 1000 fietsen. Reizigers die hier hun fiets stallen, kunnen binnendoor naar het perron lopen. “Als gemeente willen we fietsen stimuleren. Daarom zorgen wij ervoor dat het zo makkelijk mogelijk is om met de fiets het openbaar vervoer te bereiken. Aan de andere kant willen we geen fietsen op het plein, want dat oogt rommelig. Deze fietsenstalling lost dit allemaal op.”
Visitekaartje van Zuid
Tijdens een voorlopige reconstructie wordt het gebied rondom Zuidplein lebendiger. “Ik zie een levendig Gooilandsingel voor me, met terrasjes en gezelligheid,” zegt Gert-Jan. Oth kijkt uit naar een prettige reisbeleving voor reizigers: “In een goed ingerichte omgeving is het veel makkelijker om je weg te vinden.” Margriet benadrukt dat bezoekers in een totaal andere omgeving zullen aankomen: “Het metrostation is de eerste plek waar je een wijk binnenkomt. De metamorfose van de stationshal van Zuidplein mag beginnen.”
Financiering en opening
De gemeenteraad heeft de financiering voor de grootste plannen officieel goedgekeurd. Er is zo’n dertien miljoen euro opzij gezet om van Zuidplein een ‘toekomstbestendige OV-knoop’ te maken. De stationhal van Zuidplein is flink verouderd, daarom vonden de gemeente en RET het tijd voor een upgrade. De nieuwe hal krijgt glazen wanden met meer ruimte voor comfort, winkels en horeca. Oude, vertrouwde zaken zoals café Meeting Point en Bram Ladage blijven, maar er komen ook zeven commerciële units bij die ruimte bieden voor meer zaken. Daarnaast krijgt de nieuwe stationshal de grootste fietshub van Rotterdam-Zuid, met plek voor maar liefst 973 fietsen, bakfietsen en scooters.
Naar verwachting start de daadwerkelijke renovatie dit najaar. In 1968 was de eerste versie van metrostation Zuidplein klaar. De metrolijn van Centraal Station naar Zuidplein was de eerste van Nederland. Maandag 13 juni 2022 is het nieuwe busstation Zuidplein geopend. Reizen met de bus van en naar Zuidplein is voor de duizenden dagelijkse reizigers overzichtelijker en prettiger geworden. Zuidplein is het derde OV-knooppunt van Rotterdam en een van de grootste busstations van Nederland. De instaphaltes van het oude busstation waren verspreid en deels in het donker, onder de overkapping van het metrostation en winkelcentrum. Nu liggen alle 26 instaphaltes aan een centraal plein.
Verbindingen en toekomstvisie
De vernieuwde Gooilandsingel is omgetoverd tot een ware stadsboulevard met groen, zitplekken en waterplein. Onder de boulevard ligt een waterbuffer. Naast Rotterdam Ahoy werd het ibis Styles hotel geopend en wordt een Pathé bioscoop ontwikkeld, terwijl Foruminvest een nieuw hotel met 250 kamers realiseert naast Ahoy. Een Carnisse Poort verbindt Carnisse met Hart van Zuid. Op de voormalige ABN AMRO-locatie aan het Zuidplein komt een woongebouw met huur- en koopappartementen, gericht op studenten en starters, met commerciële ruimtes op de begane grond.
Het vernieuwde busstation sluit nu logischer aan op het metrostation en winkelcentrum Zuidplein. De overstap tussen verschillende vormen van openbaar vervoer verloopt hiermee soepeler. Regiobestuurder MRDH Martina Huijsmans: “Busstation Zuidplein heeft een belangrijke regionale functie: het is de zuidwestelijke poort naar het centrum van Rotterdam. De overstap op ander vervoer moet zo soepel mogelijk verlopen.” Maurice Unck, directeur RET, voegt toe: “Het nieuwe busstation past mooi bij de huidige ontwikkelingen in het OV. We zitten midden in de transitie naar 100% schoon rijden in 2030. De RET rijdt hier al op waterstof en met elektrische bussen en gaat dat in de toekomst verder uitbreiden.”
Werkzaamheden uitbreiding Winkelcentrum Zuidplein bereiken hoogste punt
Toekomstig programma en beleving
Sinds 2016 werken gemeente Rotterdam, MRDH, RET, Heijmans en Ballast Nedam aan een bruisend stadscentrum voor Rotterdam Zuid. Wouter van de Braak, Hart van Zuid: “De oplevering van het prachtige busstation is een bijzondere mijlpaal. We hebben al veel gebouwen gerealiseerd, zoals de uitbreiding van het Hoornbeeck College, het zwembad, het theater, het congrescentrum van Ahoy en natuurlijk een woonwijk aan het Zuiderpark.” De opening van het vernieuwde busstation werd gevierd met reizigers en omwonenden, en er vonden meerdere festiviteiten plaats, waaronder optredens en een tentoonstelling van de Opgerolde Krant (1981) van Kunst & Vaarwerk.
Het drie-laags station biedt een helder, open karakter met de grootste fietshub van Rotterdam-Zuid, een royale stationshal en meerdere toegangspoorten naar een levendige Gooilandsingel. De transformatie van Station Zuidplein is een resultante van een gedeelde ambitie: een toekomstbestendig knooppunt dat de identiteit van Hart van Zuid draagt en meegroeit met de stad.
tags: #verbouwing #busstation #zuidplein