Jarenlang hebben we onze moestuin in de volle grond gehad. Zo starten veel mensen met de moestuin denk ik. Gewoon omdat het makkelijk en goedkoop is. Je koopt wat zaad, stopt het in een kaal stukje grond en je hebt een moestuin! De ‘Makkelijke Moestuin’ methode bracht daar wat verandering in. Deze methode maakt gebruikt van een bak van 1 m2 met duidelijke vakken. Hierdoor zijn de afgelopen jaren veel mensen gestart met moestuinieren. Het is simpel, overzichtelijk en kost weinig tijd. Ook de Albert Heijn heeft met de moestuintjes een ware rage ontketend. Bij veel mensen die begonnen met een moestuintje op de vensterbank groeide natuurlijk de plantjes en een makkelijke manier om ze in de tuin te zetten was een moestuinbak van één vierkante meter zoals die van de Makkelijk Moestuin. Op die manier zijn de moestuinbakken steeds populairder geworden.
Uiteindelijk groei je, net als je planten, ook als moestuinier en ontgroei je die éne vierkante meter. Maar als je nou meer wilt, wil je dan meer verhoogde bakken, of toch een moestuin in de volle grond? In deze blog vertel ik over de voor en nadelen die wij per methode ervaren hebben.
Onze ervaringen met verhoogde bakken
Onze eerste eigen moestuin was budgetvriendelijk. De meeste kosten zitten in het kastanjehouten schapenhek om de hond buiten te houden want de stoepbandjes waarmee we de bedden aanduiden waren gratis. Deze moestuin was nog in de tuin bij mijn ouders maar toen we in 2018 ons huis kochten moest er natuurlijk weer een nieuwe moestuin komen. Dat werd in eerste instantie deze: De moestuin XXL.
Het werkte eigenlijk prima maar had ook wel wat nadelen. De houtsnippers van de paden kwamen snel op de bedden terecht ondanks dat de bedden hoger waren. Vogels gingen tussen de snippers op zoek naar wormen en gooide zo de snipper omhoog op de bedden. Ook hadden onze kippen na verloop van tijd de moestuin gevonden en die dachten, wat die vogels kunnen, kunnen wij beter! Toen was het houtsnipperfeest compleet. Verder staat er aan de zijkant van de moestuin een gemengde haag die elk jaar groter wordt. In het seizoen begon die door gewicht van bessen over de bedden te hangen waardoor we de laatste 1,5 meter niet echt effectief meer gebruikten. Deze punten en Merel die last heeft van chronische pijn in haar been deden ons besluiten om toch maar eens over bakken na te gaan denken. Ook leek het ons fijn om die bakken te gebruiken zodat we ook daarover wat beter advies konden geven. Je kan geen advies geven over iets wat je zelf nog nooit hebt gedaan.
En zo geschiedde. Ik maakte een ontwerpje, dacht na hoeveel bakken we kwijt zouden kunnen en welk formaat ze moesten worden. Van welk materiaal ze gemaakt moesten worden en nog veel meer. Het materiaal werd Angelim, een hardhoutsoort die +/- 20 jaar meegaat (als het goed is). Daarna begon het zagen en schroeven om de moestuin XXL verhoogde versie te maken. We kozen voor bakken die 2 bij 1 meter zijn en 40 cm hoog maar ook 2 bij 1 meter en 4 bij 1 meter die 20cm hoog zijn. Zo hebben we wat diversiteit en keuze welk gewas in welke bak gaat. En dat ziet er dan zo uit: Verhoogde bak 2 bij 1 meter 20cm hoog.
De voor- en nadelen van verhoogde bakken
- Grond in de bak warmt sneller op
- Overzichtelijker door duidelijke afkadering
- Werken op hoogte
- Betere drainage
- Zittend moestuinieren (rolstoel of op de rand)
- Vrije keuze van materialen waarmee je de bak vult
Nadelen:
- Kosten (bak en vulling)
- Droogt sneller uit
- Koelt in het najaar sneller af en bevriest in de winter makkelijker
- Niet makkelijk uit te breiden
Voor ons grootste voordeel is dat alles lekker overzichtelijk is. Maar wij hebben de luxe dat we ook nog een deel in de volle grond kunnen telen. Kleinere groentes gaan in de moestuinbakken. Grote planten als pompoen, het bonenrek en mais gaan lekker in de volle grond. Anders vul ik een complete bak met een pompoen en dat vind ik zonde. Verhoogde bakken kunnen dus zeker fijn zijn, maar als beginnend moestuinier zou ik de grote investering lekker uitstellen en starten in de volle grond. Wil je graag je eigen moestuin, maar heb je weinig ruimte of grond die hier niet geschikt voor is? Maak dan een verhoogde moestuinbak!
Hoe maak je zelf een verhoogde moestuinbak in vier stappen
Allereerst moet je bedenken hoe groot je de verhoogde moestuinbak wilt maken. Dit is natuurlijk afhankelijk van de ruimte die je beschikbaar hebt en van je eigen wensen. Daarnaast moet je ook bepalen hoe hoog je moestuinbak moet worden. Mijn advies is om hem minimaal 20 centimeter hoog te maken, zodat de moestuinplanten genoeg ruimte hebben voor hun wortels. Ook raad ik je aan om de moestuinbak maximaal 120 centimeter breed te maken. Zo kan je het midden van de moestuinbak ook bereiken met je arm. Het formaat hangt ook af van hoe je de moestuinbak wilt gebruiken: als je zittend wilt werken, maak je hem wat hoger. Wil je staand werken?
De volgende stap is het kiezen van de juiste houtsoort voor je verhoogde moestuinbak. Gebruik hout dat geschikt is voor buiten, zoals bijvoorbeeld douglashout of steigerhout. Controleer ook of het hout niet behandeld is met giftige stoffen. Voordat je verdergaat, controleer je of het hout aan beide kanten glad is. Nu je het juiste hout hebt gekozen en weet hoe groot je verhoogde moestuinbak wordt, kun je beginnen met het op maat zagen van de planken. Voor elke laag heb je vier planken nodig: twee voor de zijkanten en twee voor de voor- en achterkant. Daarnaast heb je vier paaltjes nodig: één voor elke hoek.
Neem twee planken en meet hier de lengte van de moestuinbak op af. Zaag ze vervolgens op maat. Meet daarna de breedte van je moestuinbak af op twee andere planken en zaag deze ook op maat. De paaltjes worden gebruikt om de planken aan te bevestigen. De paaltjes moeten net zo hoog worden als de moestuinbak. Nu kun je je moestuinbak in elkaar te zetten! Bevestig de planken per laag aan de paaltjes. Boor eerst gaten, om splijten van het hout te voorkomen. Gebruik voor het bevestigen van de planken RVS-schroeven, zodat ze niet gaan roesten. Controleer voordat je de planken aan de paaltjes vastzet of ze waterpas staan, zodat je een stabiele moestuinbak krijgt. En klaar is je verhoogde moestuinbak!
Stappenplan voor het vullen en onderhouden (laagmethode)
Stel je voor: een laagmethode waarbij stammetjes onderin, gevolgd door een middelste laag grof organisch materiaal en een bovenste laag hoogwaardige verhoogde-bedden-mix met compost en potgrond. Dit zorgt voor een zelfvoedende bodem met betere waterafvoer en luchtigheid. Onderste laag: oude stammetjes, takken en twijgen. Middelste laag: grasmaaisel, stro of bladeren. Bovenste laag: een mix van compost en potgrond, eventueel met perliet of vermiculiet voor betere drainage en beluchting.
Vervolgens de indeling van vakken volgens de Makkelijke Moestuin-principe: vakken van 30 x 30 cm, een bak van bijvoorbeeld 120 x 60 cm en een diepte van circa 20 cm. Zo kan elke plant voldoende ruimte krijgen en toch efficiënt worden onderhouden zonder te bukken. De binnenmaten moeten een veelvoud van 30 cm zijn.
Bij het vullen is het raadzaam om minstens 5-10 cm grof grind als drainagelaag toe te voegen. Daarna volgt de laag organisch materiaal en uiteindelijk de potgrond-mix. Voor waterafvoer is het belangrijk om een bodem met voldoende drainage te hebben en dromen van een zelfvoedende bodem worden waar.
Materialen en kosten
De kosten hangen af van de gekozen materialen. In onze voorbeelden kostte een bak op poten circa €75 aan materiaal, ruim €100 goedkoper dan vergelijkbare systemen. Voor grotere projecten kun je kiezen voor roestvrij staalbodems of Trespa/HPL-bodems ter verlenging van de levensduur. Voor een lange levensduur raden we materialen aan die bestand zijn tegen buitenomstandigheden en vocht.
Onderhoud en best practices
Zorg dat de plantjes niet uitdrogen en geef water met mate zodat de grond niet te nat wordt. Regenwater opvangen is handig en kan aanzienlijk besparen. Gebruik een druppelsysteem of handsproeier om de vochtigheid in de bak geregeld te houden. Controleer maandelijks of de bodem nog voldoende vocht vasthoudt en voeg in het voorjaar verse compost toe voor een gezonde start van het seizoen.
Winterklaar maken is cruciaal: ruim oude planten op en dek de grond af met bladeren ter bescherming tegen vorst. Slakken kunnen zich ook in verhoogde bakken verstoppen, maar met een goed onderhoudsregime kun je plagen beheersen. Een verhoogde bak biedt bovendien natuurlijke bescherming tegen onkruid en plagen doordat je zelf de grondsoort bepaalt en de groeiomgeving stuurt.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Ja. Met de laagmethode hoeft u geen dure potgrond te kopen. Gebruik oude stammetjes onderin, grasmaaisel of bladeren in het midden en een laag potgrond bovenop.
- Is een verhoogde bak geschikt voor rugklachten? Ja, want je werkt op hoogte en hoeft minder te bukken.
- Welke afmetingen zijn ideaal? Een bak circa 1 meter breed en 120 cm lang, 20-40 cm hoog is gangbaar; dit is afhankelijk van je ruimte en beoogd gebruik.
Kernpunten en praktische tips
- Kies hout of materiaal dat buiten kan, bij voorkeur rottingbestendig en niet behandeld met giftige stoffen.
- Houd het gewicht en de stabiliteit van de constructie in de gaten; gebruik roestvrije schroeven en stevige verbindingen.
- Beperk breedte tot maximaal 120 cm zodat het midden goed bereikbaar blijft.
- Gebruik de laagmethode voor een duurzame en kostenefficiënte bodemopbouw.
- Plan vooruit: bepaal vorm, hoogte, en indeling van vakken voordat je begint.
tags: #verhoogde #kruidenbak #met #afvoer