Atelier PRO architekten ontwierp in opdracht van WVO Zorg het nieuwe woonzorgcentrum Scheldehof. Het woonzorgcentrum Scheldehof ligt in het Scheldekwartier, direct tegen het centrum van Vlissingen en aan de haven aan de landzijde. Het gebied was een verwaarloosd industrieterrein en scheepswerf met majestueuze ijzeren monumenten uit het scheepsbouwverleden, inclusief een brede kade waar smalle straatjes uit het oude Vlissingen op aansluiten. Links: voorsituatie de Zware Plaatwerkerij. Rechts: de nieuwe Scheldehof. Met de restauratie, transformatie en vooral de nieuwbouw overbrugt Atelier PRO deze schaalverschillen.
Het plan omvatte een mix van functies: 55 woningen voor somatische zorg, 6 groepswoningen voor psychogeriatrische bewoners en 54 zorg-/aanleunwoningen. In de Plaatwerkerij bevinden zich op de begane grond een restaurant, brasserie, opleidingsruimte, atelierruimten, kapsalon, winkel, fysiotherapieruimte, theater/filmzaal en een stallingsgarage voor bewoners. Deze voorzieningen zijn niet alleen voor de bewoners, maar kunnen door iedereen gebruikt worden. Atelier PRO gaf ook het interieur vorm met het uitgangspunt om een huiselijke en authentieke sfeer te creëren en het karakter van een ‘zorginstelling’ te vermijden. De nieuwbouw bij de geriatrische patiënten is speciaal voor deze doelgroep vormgegeven.
Constructie en industriële erfenis
In de Zware Plaatwerkerij staat nog altijd de industriële scheepswerf centraal. De woningen hangen in drie lagen in de enorme hal. Overal lopen enorme stalen balken en staan zware stalen kolommen. Oude schuifdeuren waar schepen ooit doorheen schoven geven nog een idee van de schaal en ruigheid. Staalraamwerken met metselwerkvulling benadrukken het industriële karakter. De constructieprincipe van het WVO Woonzorgcentrum Scheldehof Vlissingen is eenvoudig: ingeklemde kolommen die twee zware bovenloopkranen ondersteunden en vakwerkspanten voor het dak. Het dak werd vormgegeven door glas en cassetteplaten van lichtbeton, terwijl de gevelvulling uit metselwerk bestaat.
Binnen staan drie verdiepingen woningen en vides als een ‘los meubelstuk’ in de enorme ruimte. Ook hier is een constructiesysteem gebruikt dat toekomstige veranderingen maximaal mogelijk maakt, dus werden kolommen toegepast als verticaal dragende elementen en zijn stalen balken gebruikt die vrijwel niet onder de vloer uitsteken. Deze structuur zorgde er tevens voor dat de begane grond van de plaatwerkerij ruimtelijk open bleef en toegankelijk werd voor publiek. Publieke functies in dit gebied dragen zorg voor een levendige ruimte.
Ontwerp en sociale ambities
WVO Zorg te Vlissingen heeft op 29 oktober 2014 op het terrein waar vroeger scheepswerf De Schelde was gesitueerd, de voormalige Zware Plaatwerkerij met naastgelegen gronden aangekocht. WVO Zorg heeft in de Zware Plaatwerkerij en een daaraan gekoppelde nieuwbouw een woonzorgcentrum gerealiseerd waarin 91 verpleeghuiswoningen en 52 appartementen voor senioren zijn ondergebracht. Op de begane grond van het complex zijn o.a. in het atrium een grand-café, een atelier, een theater, meerdere cursus- en vergaderruimten en een wintertuin gesitueerd. Dit project is tot stand gekomen in bouwteamverband; Bouwgroep Peters is hoofdaannemer en Croonwolter&Dros verzorgde de installaties. Voor de start werd een grond- en bodemsanering uitgevoerd.
In oktober 2015 zijn de ontmantelingswerkzaamheden aan de Zware Plaatwerkerij gestart en werd de oude fabriekshof getransformeerd tot Scheldehof. De historiciteit van de plek werd bewaard door zichtbare elementen zoals zware stalen deuren en een binnen hijskraan, terwijl het dak en de gevel hedendaagse technieken kregen. De combinatie van oud en nieuw leent zich voor een levendige openbare sfeer met een mix van wonen, vrije tijd, recreatie en ontmoeten. De begane grond herbergt onder meer een restaurant, brasserie, winkel, kapsalon en theater, die voor iedereen toegankelijk zijn en bezoekers van de stad aantrekken.
Ruimtelijke en zorgtechnische kenmerken
Het constructieprincipe maakte het mogelijk toekomstige veranderingen in de woningindelingen door te voeren; woningscheidende wanden zijn niet dragend en vloeren aan de onderzijde zijn vlak uitgevoerd. De nieuwbouw bevat psycho-geriatrische woongroepen die afgestemd zijn op dementie, met een intrigerende combinatie van huiselijkheid en robuuste industriële elementen. De woningen voor dementie zijn rondom een wintertuin gebouwd, met directe toegang vanuit elke woongroep. De binnentuin biedt een veilige wandelroute en stimuleert ontmoetingen, terwijl de aandacht voor daglicht de dag- en nachtritmes ondersteunt: 2500 lux overdag en circa 300 lux ’s avonds.
De gevels combineren oude metseltechnieken en knopen recente no-nonsense Zeeuwse stijl aan het industriële erfgoed. Binnen zorgen verschillende materialen, texturen en stofferingen voor tactiele prikkeling en comfort. De inrichting van de psycho-geriatrische ruimtes is rustiger en ingetogen, terwijl de algemene ruimten - atrium, theaters, brasseries en ateliers - een levendige beleving mogelijk maken voor bewoners en bezoekers. De open structuur ontmoedigt gesloten deuren en bevordert integratie tussen bewoners, personeel en de stad.
Locatie en verdere ontwikkelingen
Naast Scheldehof ontwikkelt Atelier PRO drie woontorens op de Kop van het Dok, om nog meer bezoekers en bewoners aan te trekken. De straatensamenhang wordt versterkt door de heropening van de Willem Ruysstraat en de nabijgelegen faciliteiten rondom Het Dok en de Scheldegarage. De bewoners kunnen gebruikmaken van een parkeergarage Scheldeplein met een vaste loopbrug. Ter Reede Koudekerkseweg biedt kleinschalige zorglocaties met dementie- en revalidatievoorzieningen; Hospices en zorgpunten vormen een integraal deel van de wijk. Het gehele gebied stimuleert ontmoeten, wonen en zorg in één samenhangende stedelijke omgeving.
In de directe omgeving van Scheldehof zijn reeds plannen voor aanvullende seniorenwoningen en zorgvoorzieningen uitgewerkt: 182 woningen aan de Kop van het Dok, met 83 sociale huurappartementen, 63 koopappartementen en 36 huurappartementen, plus een verbinding naar de Dok, de Westerschelde en de binnenstad. VolkerWessels Vastgoed ontwikkelt 86 woningen in “de Ketelmakerij” en de bouw startte in 2019 met eerste opleveringen in 2020. De toekomstige bewoners profiteren van maritieme uitzichten en cultuurhistorische schepen, evenals mogelijkheden voor jachten en passanten.
Erkenning en bewonerservaring
De Scheldehof heeft diverse (inter)nationale architectuurprijzen gewonnen en werd geprezen in de pers als een icoon in Vlissingen. De jury verwoordde het als een plek waar beleving centraal staat, en waar wonen en ontmoeten hand in hand gaan met industriële erfenis en hedendaags comfort. Architect Dorte Kristensen van Atelier PRO benadrukte dat het project niet alleen een gebouw is, maar een omgeving waar mensen zich thuis kunnen voelen en waar zorg en gemeenschap elkaar vinden. De open inrichting, interieurs afgestemd op dementie en aandacht voor daglicht dragen bij aan een vitale ontmoetingsplaats voor bewoners en omwonenden.
Publieke voorzieningen en toegankelijkheid
Op de begane grond zijn publieke functies te vinden: grand-café, theater, bioscoop, brasserie, winkel, kapsalon, ateliers en een wintertuin. Deze voorzieningen zijn toegankelijk voor iedereen en trekken ook studenten en bezoekers naar Scheldehof, wat bijdraagt aan de sociale dynamiek van het Scheldekwartier. Het project fungeert daarmee als een aanjager voor de herwaardering van een vergeten stedelijk gebied en versterkt het collectieve geheugen door de link met de Scheldewerf en de haven.
- Veronderstelde oplevering: medio 2017; realisatie van 91 verpleeghuisplaatsen en 52 seniorenappartementen.
- Subsidie en investering: provincie Walcheren financiert een substantiële bijdrage aan de bouw en infrastructuur.
- Toekomstige uitbreidingen aan het Kop van het Dok en verdere woonzorgprojecten in de omgeving.
BOUWPROJECT stilgelegd vanwege ÉÉN ZWALUW: 'Helemaal doorgeslagen' | Nieuws van de Dag
Het verhaal van Scheldehof laat zien hoe een kolossale industriële ruimte een nieuwe, vitale functie kan krijgen waarin zorg, wonen, cultuur en ontmoetingen samenkomen. Het project illustreert bovendien hoe robuuste erfgoedelementen harmonieus worden geïntegreerd met moderne zorgarchitectuur, met aandacht voor dementie, bewegingsvrijheid en huiselijkheid. Het resultaat is een bijna groen gebouw waarin 91 zorgplaatsen en 54 woningen harmonieus functioneren, en waar de bewoners en de stad elkaar ontmoeten in een levendige, toegankelijke omgeving.
tags: #verpleeghuis #in #aanbouw #vlissingen