Het Groninger Studenten Corps ‘Vindicat atque Polit’ is de oudste studentenvereniging van Nederland en een van de grootste in Groningen. Hieronder volgt een uitgebreide chronologie en achtergrond over de historie, orde, verenigingscultuur en vieringstradities van Vindicat, Mutua Fides en aanverwante elementen zoals Magna Pete en de Compagnie der Vrijwillige Flankeurs.
Oprichtingen en kernbeginselen
Op 4 februari 1815 werd in de herberg ‘Het Wapen der Zeven Provinciën’ op de hoek van Grote Markt en de Oosterstraat Vindicat atque Polit opgericht, met de eerste Senatus Illustrissimus Studiosorum Groningae onder leiding van rector B.J. Winter. De senaat bestond uit veertien studenten, derdejaars en ouder van de theologische, juridische en de medische faculteit, en behartigde de belangen en vertegenwoordigde het volledige corps der studenten te Groningen.
Vindicat werd gekozen als lijfspreuk en is Latijn voor ‘handhaaft en beschaaft’. In het wapen wordt dit gesymboliseerd door het zwaard (handhaven) en de vijl (beschaven) die over elkaar heen gekruist zijn. De inzet van deze leus was het idee dat de studenten hun eigen rechten en verworvenheden tegenover de academie en de maatschappij moesten handhaven.
Mutua Fides en almanakken
Op 17 februari 1815 werd op initiatief van de senaat studentensociëteit Mutua Fides opgericht, Latijn voor: 'wederzijdse trouw' of wederzijds vertrouwen’. Mutua Fides is de oudste nog steeds bestaande studentensociëteit van Nederland. Na het innen van de eerste contributies werd de sociëteit geopend op 3 maart 1815, en wordt op deze dag tot op heden de ’socciedies’ gevierd (de verjaardag van de sociëteit).
De eerste Almanak verscheen een jaar na de oprichting: “Vindicat atque Polit: mengelingen door de Groninger studenten”, een verzameling verhalen en varia geschreven voor en door de studenten van Vindicat. In 1817 volgde de eerste studentenliederenbundel, de eerste in een reeks van vijf die gedurende de 19e eeuw zou verschijnen. Vindicat publiceert sindsdien een grote hoeveelheid periodieken zoals de Opregte Vindicater (vanaf 1924 bekend als Der Clercke Cronike), de Vaporisator en de Gollem. De Opregte Vindicater verschijnt nog steeds eenmaal per jaar tijdens het driedaagse Kermesse d’hiver. De Gollem bestaat nog als maandblad. Het grote en belangrijkste boekwerk, de Groningsche Studenten Almanak, verscheen voor het eerst in 1829 en verschijnt ieder jaar begin december, met een vaste redactie en een eigen kantoor.
Compagnie der Vrijwillige Flankeurs en de eerste jaren
De geschiedenis van de Compagnie der Vrijwillige Flankeurs gaat terug tot 1665, toen een groep studenten werd gevormd in reactie op dreiging door Bernhard von Galen. Na belegeringen in 1672 en de Gronings Ontzet bleven studenten actief betrokken bij de verdediging van de stad. In 1830 marcheerden 117 Vindicaters vanuit Groningen richting het front om de koning te helpen bij de Tiendaagse Veldtocht onder de vlag van de Vrijwillige Flankeurs Compagnie. Het Zwaardlied, geschreven kort na de terugkeer, wordt gezongen bij officiële gelegenheden samen met Io Vivat en symboliseert de traditie van de senaat en het corpsarchief.
Post Chaos Lux en de scheiding
Rond 1840 veranderde het karakter van Mutua Fides door een groeiende invloed van de kroegpartij, die nadruk legde op beschaving en cultuur. Een groep leden scheidde op 21 februari 1841 af van het corps en richtte de studentenvereniging Post Chaos Lux (PCL) op. PCL maakte een eigen almanak en een sociëteit in het café Het Provinciale Coffijhuis. Hoewel PCL aanvankelijk een bedreiging leek, werd de vernieuwingsgolf uiteindelijk overgenomen door Vindicat en PCL werd uiteindelijk in 1845 opgenomen door het corps en toen ontbonden.
Ontstaan van de sociëteit en gebouwen
In 1823 verhuisde Mutua Fides naar de bovenzaal in het huis van weduwe Kuilenborg, toen in 1838 naar De Pool op de Grote Markt. In 1860 versmolten het lidmaatschap van Vindicat en Mutua Fides. Na de Hooger Onderwijswet in 1876 werd het aantal studenten groter, waardoor De Pool te klein werd. Een fonds werd opgezet voor een nieuw sociëteitsgebouw; premielening Fl. 70.000 werd uitgegeven en de sociëteit groeide uit tot een ruim pand met diverse zalen en een eetzaal. Tijdens de bevrijding van Groningen in 1945 werd het pand verwoest, maar de eerste steen en drie kopstukken bleven bewaard. De herbouw volgde met een nieuw pand op nummer 27 en de H1721-zaal (later uitgebreid).
Magna Pete en de vrouwenvereniging
Uit 1896 ontstond de Groningsche Vrouwelijke Studenten Club Magna Pete, opgericht op 1 november 1898. Magna Pete betekende ‘streeft naar het grote’ en was de eerste vrouwelijke studentenvereniging van Nederland, met navolging in andere steden. Magna Pete kende meerdere verhuizingen, verwoestingen tijdens de oorlog, en fuseerde uiteindelijk op 1 mei 1970 met Vindicat. Na de oorlog kreeg Magna Pete tijdelijk onderdak in diverse panden voordat zij definitief een eigen pand betrokken aan Hofstraat 16 in 1951.
Ontgroening en latere ontwikkelingen
In 1919 werd bij Vindicat de groentijd vervangen door de Tijd Van Verplichte Kennismaking (TVVK), waarbij lichamelijk ontgroenen werd verboden. De Tweede Wereldoorlog bracht een avondklok, en Mutua Fides werd op 1 november 1941 gesloten wegens anti-Joodse bepalingen van de bezetter. Bij de bevrijding werd het sociëteitsgebouw verwoest; de oorlogsmiddelen werden veilig opgeborgen en een nieuw onderkomen werd gevonden aan het Lopende Diep en later aan de Emmasingel. De bouw van het zevende Mutua Fides begon in 1947, met de nieuwbouw achter de zevende Mutua Fides en een restaurant de Hot Plate op de bovenverdieping; later kwamen de GMAK en de senaatskantoren. Kaalscheren bleef tot 1968 een gebruikelijke gewoonte.
Senaatscrisis en uitbreidingen
In 1969 trad de senaat af onder de leekende leus Ante Chaos Lux. De groep, de Ante Chaoten, voelde zich verraden door de senaat Storm en streefde naar andere koers, waaronder intensievere samenwerking met Magna Pete. In 1977 werd de nieuwbouw achter het zevende Mutua Fides voltooid, met nieuwe faciliteiten zoals de Hot Plate en verschillende zalen, waaronder de GMAK en de Senaatskantoren. In de daaropvolgende decennia werd de sociëteit verder uitgebreid en herontwikkeld om de toenemende ledenaantallen te huisvesten en te professionaliseren.
Belangrijke figuren en symbolen
Het Zwaardlied, gezongen bij officiële momenten wanneer de Senaat binnentreedt, en het portret van Jan Goeverneur hangen in de Leeszaal van Mutua Fides als eerbetoon aan de geschiedenis en de cultuur van het corps. De eerste steen, de kopstukken en de wapenschilden dragen bij aan de erfgoedwaarde van Vindicat en Mutua Fides als cruciale elementen van de Groningse studentencultuur.
Tradities en identiteit
De combinatie van kroegleven, beschaving en academische tradities bleef kenmerkend voor Vindicat en Mutua Fides, met een voortdurende wisselwerking tussen vernieuwingsdrang en behoud van tradities zoals almanakken en periodieken, het Zwaardlied en de feestelijkheden rondom Kermesse d’hiver. Magna Pete en Vindicat bleven uiteindelijk verweven door een fusioned geschiedenis en gedeelde waarden, hetgeen bijdroeg aan een levendige, duurzamere studentencultuur in Groningen.