Zoek je een boormachine, maar weet je niet welke boorkop bij jouw klus past? In dit artikel lees je de verschillen tussen een SDS en een snelspanboorkop.
Welke boorkop een boormachine heeft, hangt af van het apparaat. Soms heeft een machine alleen een snelspanboorkop, soms alleen een SDS en soms beide. Meestal is het wel te voorspellen welke boorkoop een boormachine heeft. Dit zie je in de tabel hieronder.
Welke boorkoppen bestaan er?
| Boorkoppen | Snelspanboorkop | SDS |
|---|---|---|
| Schroef- en schroefboormachine | Ja | Nee |
| Klopboormachine | Ja | Nee |
| Boorhamer | Nee | Ja |
| Combihamer | Nee | Ja |
Wat is het verschil tussen een snelspanboorkop en een SDS?
Het grootste verschil tussen een snelspan en een SDS boorkop is de manier waarop de boor vastzit. Bij een snelspanboorkop draai je de boor met de hand vast. Dit is stevig genoeg voor het boren in zacht materiaal, zoals hout. Voor zwaardere klussen heb je een SDS boorkop nodig. Een SDS boorkop heeft een kliksysteem. Je klikt de boor in de schacht, waardoor wegslippen onmogelijk is. Wel beweegt de boor van voor naar achter. Dit is nodig om gaten te maken in hard materiaal, zoals beton.
SDS-varianten: SDS Plus en SDS Max
Er zijn 2 verschillende SDS boorkoppen: de SDS plus en de SDS max. Hoewel de boorkoppen erg op elkaar lijken, heeft een SDS max boorkop een extra sleuf en een bredere opening. Je gebruikt een boormachine met een SDS max boorkop daardoor voor de allerzwaarste klussen. Denk aan gaten boren in beton of breekwerk. Je ziet een SDS max boorkop daarom vooral bij boorhamers.
SDS Plus en SDS Max passen niet rechtstreeks op elkaar. SDS staat voor Special Direct System. Het is een bevestigingssysteem voor boren en beitels in boorhamers. De boor of beitel wordt in de opname van de machine vergrendeld, maar kan nog wel in de lengte bewegen. Bij SDS klikt de boor of beitel vast in de machine door de sleuven en groeven in de schacht. Daardoor kunt u accessoires snel wisselen zonder extra gereedschap. SDS wordt vooral gebruikt bij boorwerk en hakwerk in harde materialen, zoals beton, steen en metselwerk.
De aansluiting van SDS Plus is 12 mm. SDS Plus boren zijn verkrijgbaar in kleinere diameters dan SDS Max boren. SDS Max is groter dan SDS Plus. De aansluiting van SDS Max is 18 mm. Dat betekent dat er 6 mm meer in de machine wordt opgenomen dan bij SDS Plus. SDS Max wordt gebruikt bij toepassingen waarbij de machine meer slagkracht moet leveren. Denk aan grotere gaten, diepe boringen, doorvoeren en breekwerk in harde materialen.
Waarom kies je SDS voor beton en hard metselwerk?
Bij boren in beton gebruikt de machine de hamerende beweging of klopfunctie om het materiaal te vergruizen. Een boorhamer gebruikt geen tandwielen, maar een pneumatisch slagmechanisme. Een zuiger bouwt luchtdruk op in een kleine cilinder en geeft die druk vervolgens in een directe slag door aan de boor. Deze slag wordt, in tegenstelling tot bij de klopboormachine, rechtstreeks op de boor overgebracht, zonder dat u daarvoor zelf druk hoeft uit te oefenen. De kracht van een boorhamer wordt daarom niet uitgedrukt in watt, maar in joule (de slagenergie per klap). Deze combinatie van hoge slagkracht en relatief lage slagfrequentie maakt de boorhamer geschikt voor het verpulveren van harde materialen zoals beton en natuursteen.
Een boorhamer met relatief weinig wattage kan, dankzij een hoge slagenergie, toch veel krachtiger zijn dan een klopboormachine met een hoger motorvermogen. Bij zwaardere toepassingen, zoals het boren van grotere diameters in beton, wordt vaak overgestapt op diamantboortechniek - waarbij de boorhamer of een diamantboormachine met statief wordt ingezet voor een schoner en preciezer resultaat.
Boorhamer of Klopboormachine: wanneer kies je ze en waarom?
Praktisch gebruik en accessoires
Als je boren en beitels koopt, moet je goed opletten dat deze in jouw boorkop passen. Een SDS boor krijg je bijvoorbeeld niet in een snelspanboorkop en andersom. Hetzelfde geldt voor SDS plus en SDS max. Koop dus alleen beitels en boren die op jouw boorkop passen. Bij sommige boormachines krijg je een extra boorkop of adapter. Dan is het wel mogelijk dat je snelspanboren en SDS boren gebruikt.
Er bestaan wel adapters en verloopstukken waarmee u in sommige situaties van aansluiting kunt wisselen. Controleer daarbij altijd of de adapter geschikt is voor uw machine, accessoire en toepassing. Heeft u een verloop nodig? Voor veel boorwerk in beton is SDS Plus voldoende. Denk aan gaten voor pluggen, schroeven, montagewerk en kleinere ankerboringen. SDS Max wordt vooral interessant bij grotere diameters, diepe gaten, doorvoeren en boorwerk met een zwaardere machine.
Tips voor effectief boren met SDS
- Begin met een kleiner formaat boor om een geleidegat te maken.
- Gebruik altijd de juiste druk; laat de boorhamer het werk doen en forceer de boor niet door te hard te duwen.
- Onderbreek langdurige boorwerkzaamheden indien nodig om oververhitting van boor en machine te beperken.
- Trek de boor regelmatig terug om stof te verwijderen.
- Gebruik altijd de juiste veiligheidsuitrusting: een veiligheidsbril, gehoorbescherming en eventueel handschoenen.
Klopboormachine versus boorhamer
Een klopboormachine wekt zijn slagbeweging op met twee tandwielen die tegen elkaar grijpen. Deze mechanische klop is relatief licht en wordt versterkt door de druk die u zelf op de machine uitoefent. Een boorhamer werkt met een pneumatisch systeem: een zuiger bouwt luchtdruk op en drijft de boor met veel grotere kracht naar voren. Bij een boorhamer doet de machine het zware werk; u hoeft nauwelijks kracht te zetten. Dit verschil in werking bepaalt direct voor welk materiaal beide machines geschikt zijn.
Een klopboormachine is geschikt voor hout, metaal, kunststof en lichte steensoorten zoals kalkzandsteen. Een boorhamer is gemaakt voor (gewapend) beton, harde steensoorten en metselwerk. Voor schroefwerk is de klopboormachine bovendien de enige van de twee die geschikt is: een boorhamer heeft hiervoor geen passende functie.
Beitelen en sloopwerk
Heeft u te maken met het verwijderen van tegels, het hakken van sleuven voor leidingwerk, of lichte sloopwerkzaamheden? Dan is een combihamer, een boorhamer met rotatiestop - de juiste keuze. Door de draaibeweging uit te schakelen, zet u de volledige slagkracht van de machine in als beitelhamer. Bij beitelen bepaalt de aansluiting welke machine u gebruikt. SDS Plus beitels worden vaak gebruikt bij renovatie, montage en installatiewerk. SDS Max beitels worden gebruikt met zwaardere boorhamers en breekhamers.
Geschiedenis en standaarden
Het SDS-systeem werd in de jaren 70 ontwikkeld door Bosch. Voor die tijd werden boren met ronde of zeskantige schachten gebruikt. Bij zwaar boorwerk in beton of steen gaf dat niet altijd genoeg grip. Met de SDS-aansluiting werd het mogelijk om sneller en krachtiger te werken. De boor zit stevig vast, maar heeft tegelijk ruimte voor de hamerende beweging van de machine.
SDS-PLUS is de opvolger van SDS. De SDS-PLUS aansluiting heeft ten opzichte van de SDS-aansluiting twee extra groeven. Daardoor heeft de boorkop meer grip op de boor tijdens de rotatie. In de jaren '60 werden elektrische boorhamers populairder en diverse merken voorzagen deze van eigen aansluitingen. In de jaren '70 komt Bosch op de markt met SDS. Toen stond de afkorting voor Steck-Dreh-Sitz, maar nu internationaal voor Special Direct System. Een aansluiting geschikt voor zowel een lineaire als een roterende beweging en zonder gereedschap te verwisselen.
Welke boorkop heb ik nodig?
De makkelijkste manier om de juiste aansluiting te bepalen, is door te kijken naar de machine zelf of de handleiding. U kunt ook letten op de grootte van de opname. SDS Plus is kleiner en komt veel voor op handzamere boorhamers. De aansluiting is belangrijk, maar de machine zelf speelt ook een grote rol. Een SDS Plus of SDS Max aansluiting zegt niet alles over de kracht waarmee u kunt boren of beitelen. Bij eenvoudige machines is het verschil tussen SDS Plus en SDS Max minder groot, omdat beide machines dan relatief beperkt zijn in kracht. Bij professionele machines wordt het verschil duidelijker. Een professionele SDS Plus boorhamer kan nog steeds uitstekend presteren bij veel boorwerk in beton, steen en metselwerk.
Let bij de aanschaf van boren altijd op de aansluiting van uw machine. SDS-plus en SDS-max zijn niet uitwisselbaar, en snelspanboren passen niet in een SDS-boorkop. Bij twijfel over welke boor bij welke machine en welk materiaal past, kunnen onze adviseurs u helpen de juiste combinatie te bepalen.