Wanneer u uw woning heeft geïsoleerd is het ook erg belangrijk om ook naden en kieren te dichten. Naden en kieren kunnen zich overal voordoen, maar op sommige plekken, zoals rondom ramen en deuren, vindt u eerder naden en kieren dan elders. Naden en kieren dichten is belangrijk om zo koudebruggen te voorkomen. Het is zonde als alles goed is geïsoleerd en er langs naden en kieren alsnog een hoop warmte verloren gaat. Daarnaast kunnen naden en kieren voor tocht zorgen, wat het leefklimaat niet ten goede komt.
Naden en kieren kunnen in principe in het hele huis voor komen. Maar er zijn een aantal plekken waar de kans op naden en kieren het grootst is. Sommige van die plekken zijn redelijk vanzelfsprekend. Denk aan een brievenbus in de voordeur of een kier onder de voor- of achterdeur. Ook langs kozijnen kunnen kieren voor komen. Check daarnaast of ramen en deuren goed sluiten en of ramen goed in de sponning vallen. Eén van de grootste bronnen van naden en kieren zijn die plekken waar constructiedelen aan elkaar aansluiten. Dus waar de gevel en de vloer samenkomen, of waar de gevel overgaat in de dakconstructie. Ook in de nok kan een flinke kier te vinden zijn. Heeft u een dakkapel, dan kunnen rondom de aansluitingen met het dak ook naden en kieren te vinden zijn.
Om te checken of er zich ergens naden of kieren bevinden die u (nog) niet had opgemerkt, kunt u de tocht check doen. Doe dit bij voorkeur wanneer het meer dan gemiddeld waait. Sluit alle ramen, deuren en ventilatieroosters. Houd vervolgens een velletje toiletpapier vlak voor de ramen en deuren. Beweegt het papiertje, dan tocht het en kunt u het beste de naden en kieren dichten. Beweegt het papiertje niet, dan zijn er geen naden en kieren die afgedicht moeten worden. U kunt hetzelfde doen bij de aansluitingen tussen verschillende constructiedelen, zoals de aansluiting tussen kozijn en muur, de aansluiting tussen vloer en muur of daar waar de muur overgaat in het dak, bijvoorbeeld achter knieschotten. Deze tocht check kunt u ook uitvoeren met een brandende kaars of een aansteker. Beweegt het vlammetje, dan is er tocht en zijn er naden en kieren te dichten. Let er echter wel op dat deze methode wel brandgevaar met zich meebrengt. U kunt ook met een warmtecamera checken of er ergens koudebruggen zijn.
Waarom dichten en waar zitten de hotspots?
Naden en kieren kunnen op verschillende manieren worden gedicht. Wij spreken over naden wanneer de opening 1 centimeter of kleiner is in de breedte. Wanneer deze groter is, spreken wij van kieren. Over het algemeen geldt: naden worden vaak met acrylaatkit of tochtband gedicht, kieren met purschuim of isolatieschuim. Zijn de kieren echt heel groot, dan is het verstandig om isolatiemateriaal zoals steenwol of glaswol te gebruiken. Na het isoleren en het afdichten van naden en kieren is het belangrijk om te checken of er nog wel voldoende ventilatie in de woning plaatsvindt.
Bij te weinig ventilatie kan er veel vocht in de woning ophopen. Misschien heeft uw woning een mechanisch ventilatiesysteem. Maar wanneer dit niet het geval is, is het wel belangrijk om te zorgen voor voldoende ventilatiemogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan het openzetten van ventilatieroosters in kozijnen of het af en toe openzetten van ramen, zeker na het douchen of tijdens het koken. Sluit stootvoegen niet af, want hierdoor wordt de ventilatie gehinderd. Een huis met veel naden en kieren is ‘lek’. Koude lucht van buiten stroomt je huis in en verwarmde lucht je huis uit. Je huis voelt daardoor kouder aan. De thermostaat een graadje hoger zetten lijkt een goede oplossing. Het wordt daardoor wel wat warmer in huis, maar je gasverbruik gaat ook omhoog. En dan te bedenken dat de thermostaat juist omlaag kan als alle naden en kieren dicht zijn.
Hotspots in en om het huis
Door het hele huis kun je naden en kieren tegenkomen: bij ramen en deuren die open kunnen, tussen kozijnen en muur, bij gaten in de muur of vloer waar leidingen doorheen lopen, tussen gipsplaten. Bij de buitenmuren zijn er ook hotspots: bij een voorzetwand tegen de buitenmuur, waar de begane grondvloer aansluit op de buitenmuren. In het dak vind je naden en kieren tussen dakplaten, in de nok, in de aansluitingen van het dak, aan de binnenzijde op de buitenmuur en aan de tussenmuur met de buren. Een gat in de vloer waar de leiding doorheen loopt rond een deur vind je vaak veel naden en kieren. Op de afbeelding hiernaast is een warmtecamera van dezelfde deur te zien; op de plekken waar het blauw is, komt kou naar binnen.
Door de tochtcheck kun je gericht dichten: 1) kijk of ramen of deuren die open kunnen goed afsluiten; 2) kijk naar de naden tussen het kozijn en je muur; 3) kijk naar de leidingen door de vloer en het dak; 4) controleer de tocht bij je brievenbus.
Welke materialen en hoe breng je ze aan?
Om al die verschillende naden en kieren goed (en blijvend) dicht te kunnen maken, is de materiaalkeuze heel belangrijk. Kijk goed naar de eigenschappen van de naden en kieren die je dicht wilt maken en kies daar het juiste materiaal bij. Ga je bijvoorbeeld een groot gat of een kleine kier vullen? Moet het materiaal hard worden of juist meebewegen met de delen waar je het op aanbrengt? Kijk ook waar het materiaal nog meer aan moet voldoen. Wil je er bijvoorbeeld overheen kunnen schilderen, of ook buiten gebruiken?
In de tabel hieronder staat hoe en met welk materiaal je verschillende naden en kieren het beste kunt dichtmaken. Verderop in de tekst vind je meer details over de materialen en de manier van aanbrengen.
| Plek van de naden en kieren | Het meest geschikte isolatiemateriaal | Manier van aanbrengen |
|---|---|---|
| Kieren bij ramen, deuren en het kruipluik (delen die open kunnen) | Tochtband van flexibel en zelfklevend materiaal | Je knipt het op maat en plakt het in het kozijn of de rand waar het raam of kruipluik in valt. |
| Buitendeur | Tochtborstel ('dorpelstrip') | Je zaagt de borstel op maat en maakt hem met spijkers of schroeven vast tegen de onderkant van de deur. |
| Brievenbus | Brievenbusborstel | Een kant-en-klaarproduct dat je vastschroeft aan de binnenkant van de brievenbus. |
| Naden tussen kozijnen en de buitenmuur of vloer | PU-compressieband of waterbestendige siliconenkit | Knip PU-compressieband op maat en plak het rond het kozijn. Of vul de naad met siliconenkit (kitspuit). |
| Metselspecie (metselmortel aangemaakt met water) bij houten kozijnen in stenen buitenmuur | Metselspecie | Breng in de naad rondom het kozijn aan de buitenzijde metselspecie aan met een voegspijker. |
| Naden in vaste delen zoals vloer, gevel, dak en aansluitingen daartussen | Elastische kit (siliconenkit of polyurethaankit) | Geschikt voor naden tot 5 millimeter. Aanbrengen met een kitspuit. Polyurethaankit is overschilderbaar, siliconenkit niet. |
| Gaten in muren of vloeren waar cv- en waterleidingen doorheen lopen | Glaswol, steenwol, vilt, vlaswol, kokos, sisal of compressieband | Duik het materiaal in de opening rondom de leiding. Gebruik restjes glas- of steenwol; draag handschoenen en mondkapje. |
Naad of kier? Voor grotere kieren kan bouwschuim of metselspecie worden gebruikt, bij kleine kieren is vooral kit of tochtband geschikt. Een speciale noot: bij houten kozijnen binnen en bij kunststof of aluminium kozijnen binnen en buiten. Een kant-en-klaar advies: bekijk op de verpakking of er voorzorgsmaatregelen nodig zijn bij het materiaal.
Ventilatie en controle na afsluiting
Na het dichtmaken van naden en kieren is het belangrijk om te checken of er nog voldoende ventilatie in de woning plaatsvindt. Ventileren blijft cruciaal: de aanvoer van verse lucht en de afvoer van vervuilde lucht moet dag en nacht, het hele jaar doorgaan. Denk aan ventilatieroosters, open ramen na het douchen of koken, en het niet afsluiten van stootvoegen.
Over ventilatie: een CO2-meter kan helpen om de luchtkwaliteit te controleren; laag CO2 betekent goede ventilatie. Balansventilatie met warmteterugwinning (WTW) kan 10-15% op stookkosten besparen. Voor speciale situaties geldt dat doorstroomopeningen in natte ruimtes wettelijk verplicht kunnen zijn. Vergeet niet: een te luchtdicht huis kan vochtproblemen veroorzaken, dus zorg voor gecontroleerde ventilatie.
Kosten, baten en zelf doen
Kosten en besparingen: het dichtmaken van alle naden en kieren in een gemiddelde hoekwoning of 2-onder-1-kap scheelt zo’n 50 kubieke meter gas per jaar. Dat komt neer op een jaarlijkse besparing van ongeveer €65. En als de thermostaat dan ook nog een graadje lager kan (omdat het huis warmer aanvoelt), dan bespaar je nog eens zo’n €160 per jaar. Samen dus circa €230 per jaar!
Zelf doen: lage kosten. Als je zelf naden en kieren dichtmaakt, betaal je alleen de kosten van het materiaal. Die zijn terug te verdienen met een lagere energierekening. Als je een klusjesman of bedrijf inhuurt, kost het natuurlijk meer. Milieu Centraal berekende dat het in een gemiddelde hoekwoning zo’n €3.100 kost om alle naden en kieren te laten dichtmaken. Als je het zelf doet, zijn de kosten lager: ongeveer €380.
Een brievenbusborstel op de binnenkant van de deur heb je zo geplaatst, ook tochtband kun je makkelijk zelf plaatsen. Met een tochtstrip kun je eenvoudige en effectieve kierdichting realiseren en hiermee direct besparen op je energierekening.
Kierenjacht en hotspots
Op kierenjacht in je eigen huis kun je de hotspots controleren met de “hotspots” in huis: bij ramen en deuren die open kunnen, tussen kozijnen en muur, bij gaten waar leidingen doorheen lopen, en tussen gipsplaten. Gebruik bij koude dagen en veel wind de kaarstest of een warmtebeeldcamera om tochtplekken te vinden. De belangrijkste locaties zijn onder meer: voordeur, meterkast, keuken en kruipluik, maar ook onverwachte plekken zoals leidingen achter en onder keukenkastjes en rondom het kruipluik.
Extra tips en korte samenvatting
Tochtpreventie is direct rendabel: naast het comfort levert het ook energiebesparing op. Verlaag de temperatuur van de cv-ketel stap voor stap om te experimenteren met het comfort en de energierekening. Houd rekening met vocht en schimmels wanneer de woning aanzienlijk beter geïsoleerd en dichter is geworden. Een goede balans tussen kierdichting en ventilatie zorgt voor een gezond binnenklimaat.
Voordat u aan de slag gaat: controleer altijd de verpakking voor veiligheids- en toepassingsinstructies. Als u twijfelt over de juiste materialen of de aanpak, kan specialistisch advies nuttig zijn. Een korte samenvatting van de kernpunten: doe de tochtcheck, kies het juiste materiaal per kier, breng het adequaat aan, en houd ventilatie in stand voor een gezond binnenklimaat.