Waalbrug Nijmegen renovatie voltooid informatie

Alle vier rijstroken van de Waalbrug bij Nijmegen zijn weer open, na een maandenlange opknapbeurt. Er was wel een tegenvaller. De renovatie viel onverwacht zo duur uit, dat er geen geld meer is om de metalen boogconstructie opnieuw te schilderen.

Ruim anderhalf jaar is er aan het rijksmonument uit 1936 gewerkt, meldt Omroep Gelderland. De brug heeft een nieuw betondek gekregen en de busbaan en fiets- en voetpaden zijn aangepast. Zware vrachtwagens en landbouwvoertuigen mogen er overigens pas vanaf eind maart overheen. Eerst moet nog een steiger onder de hoofdoverspanning worden weggehaald.

Voor de renovatie van de Waalbrug was aanvankelijk 40 miljoen euro uitgetrokken. Maar het ging mis toen op grote schaal chroom-6 werd aangetroffen. De giftige stof, die vroeger vaak in verf werd gebruikt om roestvorming tegen te gaan, is op de brug aangebracht op de gehele staalconstructie.

In juli stelde minister Van Nieuwenhuizen ruim 25 miljoen euro extra beschikbaar om de verf met chroom-6 zoveel mogelijk veilig te verwijderen. Verwaarloosd en roestigDe hogere kosten leidden ertoe dat de boogconstructie van de Waalburg geen nieuwe verfbeurt heeft gekregen. Volgens de minister kan de oude verflaag (inclusief chroom-6) nog wel een jaar of tien mee. De planning is nu dat de bogen in 2030 opnieuw worden geschilderd.

Mooi is het niet, die afbladderende verflaag op de verder gerenoveerde brug. "De huidige verwaarloosde en roestige staat van de boogconstructie detoneert in de omgeving", erkent de gemeente Nijmegen. Tegelijk zijn de deskundigen het er wel over eens dat de afbladderende verflaag geen kwaad kan. "Chroom-6 komt vrij bij het spuiten met chroomhoudende verf of door het geverfde oppervlak te schuren, slijpen, zagen of verhitten.

Eerder gebeurde dat ook al, terwijl het laatste uitgebreide onderhoud aan de brug nog niet eens zo lang geleden werd gedaan. Van halverwege 2019 tot eind 2020 is er een grondige renovatie aan de brug gedaan. Er komt een nieuw betondek en de busbaan en fiets- en voetpaden worden aangepast. Chauffeurs van zware vrachtwagens en landbouwvoertuigen moeten nog tot maart 2021 wachten voor zij weer over de brug mogen, omdat de steiger nog onder de hoofdoverspanning moet worden weggehaald.

Overigens is dan al duidelijk dat het werk niet helemaal klaar is. Verkeersminister Cora van Nieuwenhuizen besluit dat de beloofde schilderbeurt van de afbladderende staalconstructie tien jaar moet worden uitgesteld. Volgens haar is er geen geld meer voor. Tijdens de voorbereidingen voor de renovatie van de brug in 2018 wordt ontdekt dat er verf is gebruikt met daarin het kankerverwekkende chroom-6. Daarom moeten tal van extra voorzorgsmaatregelen worden genomen, waardoor de renovatie van de brug veel duurder uitpakt dan voorzien.

Bovenop de al gemaakte kosten van 62,5 miljoen euro komt nog eens 25 miljoen euro. De problemen met platen die naar beneden vallen, doen zich al zeker een jaar voor. Bijna een jaar geleden moest het terras van De Kaaij worden ontruimd nadat platen naar beneden waren gekomen. Medewerkers van de gemeente Nijmegen en Rijkswaterstaat zeiden tegen Omroep Gelderland dat al langer onderdelen naar beneden komen. De hitte zorgt ervoor dat de kit van de platen loslaat en daardoor vallen er delen naar beneden, concludeert Rijkswaterstaat na inspectie van de brug.

Op de eerste dag van de 4Daagse, dinsdag 18 juli, passeren 47.000 wandelaars de Waalbrug op de Dag van Elst. Rijkswaterstaat haalt de resterende platen zo snel mogelijk weg en stelt dat dat ruim voor de 4Daagse is opgelost. Als de platen weg zijn, heeft dat geen gevolgen voor het verkeer dat over de brug gaat. In 1936 werd de Waalbrug al geopend door Koningin Wilhelmina. Nu, meer dan 80 jaar later, is de brug toe aan renovatie.

De brug is een belangrijke verbinding tussen het centrum van Nijmegen en Lent. Dagelijks rijden er zo’n 50.000 voertuigen en 5.000 fietsers over de brug. Het is natuurlijk belangrijk dat ook in de toekomst nog vlot en veilig kan gebeuren. VolkerRail werkt hier in opdracht van Rijkswaterstaat en gemeente Nijmegen om te zorgen dat de brug weer in optimale conditie komt te verkeren. Een rijksmonument is in Nederland een zaak die van algemeen belang is wegens de schoonheid, de betekenis voor de wetenschap of de cultuurhistorische waarde.

Een formeel juistere aanduiding is: ‘beschermd monument als bedoeld in de Erfgoedwet’. Nederland kent meer dan 1750 Rijksmonumentale bruggen. Vele daarvan zijn de pittoreske bruggetjes in de binnensteden van de Gouden Eeuw, of gelegen over slotgrachten bij kastelen, of gewoon mooie bruggetjes in parken. Ze zijn van cultuurhistorische waarde door hun schoonheid of van betekenis voor de wetenschap. Rijkswaterstaat bezit op dit moment, naar mijn weten, maar acht Rijksmonumentale bruggen.

Wat ze onderscheidt van vele andere bruggen is dat ze nog volledig functioneel zijn, of zouden moeten zijn. Dit betekent dat ze nog gebruikt worden waarvoor ze ontworpen zijn: zwaar vrachtverkeer. Het betreft de volgende bruggen: brug over het Julianakanaal bij Itteren, Oude IJsselbrug bij Zwolle (Katerveer I), brug over het Julianakanaal bij Born, brug over het Julianakanaal bij Geulle, brug over het Julianakanaal bij Bunde, John Frostbrug in Arnhem, Waalbrug bij Nijmegen, John S. Thompsonbrug bij Grave.

Wat opvalt is dat het allemaal vaste stalen bruggen betreft die in het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw gebouwd zijn. Maar het valt verder op dat ze in belangrijke, provinciale en gemeentelijke ontsluitingswegen liggen. Sommige bruggen vormen zelfs de enige ontsluitingsweg! Dat de bescherming van Rijksmonumentale bruggen, het Nederlands Erfgoed, op gespannen voet staat met de huidige, hoge functionele eisen die men aan ontsluitingswegen stelt, is evident. De Waalbrug is ontworpen als een gemengde verkeersbrug, dus voor snel- en langzaamverkeer, gelegen in de Rijksstraatweg Arnhem-Nijmegen.

De brug is in de jaren 1932-1936 geconstrueerd ter vervanging van een gierpontveer die al sinds 1657 voor de oeververbinding zorgde. De Waalbrug was overigens niet de eerste vaste oeververbinding over de Waal bij Nijmegen. Zestig jaar eerder was al een spoorbrug aangelegd, ontworpen door Pierre Cuypers, de architect die ook het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam ontworpen heeft. De toon voor de verkeersbrug was daarmee gezet.

En een grotere tegenstelling met de spoorbrug kon nauwelijks gemaakt worden. Cuypers greep met zijn ontwerp van zijn middeleeuws aandoende torens bij het Nijmeegse landhoofd terug op het verleden, terwijl de nieuwe brug vooruitkeek naar een nieuwe tijd van mobiliteit en moderniteit, de tijd van ingenieursontwerpen: sober en doelmatig. De Waalbrug was in zijn ontstaanstijd de breedste verkeersbrug in Nederland en de boogbrug met de grootste overspanning van Europa.

Het ontwerp van de brug was afkomstig van het Bruggenbureau Rijkswaterstaat, dat in 1928 speciaal was opgericht voor de te bouwen verkeersbruggen over de grote rivieren. Bij het ontwerp heeft het bureau zich georiënteerd op Duitse boogbruggen, maar ook op Nederlandse boogbruggen. Het ontwerp volgde een in die jaren veel toegepast type, maar dan zonder trekband. De plaatsing van de Waalbrug betekende ontsluiting van de steden Nijmegen en Arnhem, met verstrekkende sociaaleconomische gevolgen voor de stad Nijmegen, veel meer dan de spoorbrug dat had.

Daarnaast had de brug een belangrijke strategische functie. Nog voor zijn eerste lustrum werd de brug al vernietigd door de Nederlandse genie om de Duitse opmars vanuit het zuiden te blokkeren. Na de wederopbouw, in opdracht van het Duitse oppercommando, vormde de brug samen met de John S. Thompsonbrug bij Grave en de John Frostbrug een onmisbare schakel in een keten van zes bruggen in de opmars van de geallieerden tijdens operatie Market-Garden. De brug valt op 20 september 1944 wonderwel onbeschadigd in geallieerde handen. Een gedenksteen aan de ‘redder van de Waalbrug’ Jan van Hoof herinnert aan deze periode.

De brug heeft een totale lengte van 604 m en bestaat uit twee betonnen landhoofden, twee aanbruggen aan beide zijden en een hoofdoverspanning. De vijf overspanningen zijn uitgevoerd met boogconstructies in staal. De hoofdoverspanning met een lengte van 244 meter, bestaat uit twee vakwerkbogen van het tweescharniertype zonder trekband. De bogen steunen op de rivierpijlers. De halfhooggelegen rijvloer, die bij het ontwerp in hout was uitgevoerd, maar in de oorlog is vervangen door een betonnen dek, hangt aan en steunt op deze bogen. De bogen snijden als het ware door het wegdek heen.

De aanbruggen zijn uitgevoerd als zuivere boogbruggen, met eenvoudige bogen tussen de pijlers en een hooggelegen rijvloer die op staanders op de bogen rust. De constructie rust op vier, in plattegrond ovaalvormige pijlers, die zich naar boven toe verjongen, en naar het water toe iets uitzwenken. De pijlers zijn bekleed met blokken steen, die aan de buitenzijde ruw behouwen zijn, wat een rustica effect geeft. Doordat het brugdek verdiept ligt in de pijlers, steken de pijlers aan weerszijden van het rijdek uit en vormen daar halfronde torenachtige uitbouwen, afgesloten door overstekende donkere dekplaten. De betonnen landhoofden zijn uitgevoerd als viaducten met doorgangen voor verkeer. Het brugdek met een totale breedte van 23,5 meter, is ingedeeld in een rijdek voor snelverkeer binnen de hoofdliggers van 12 meter breed en voor voetgangers- en voor fietsstroken buiten de liggers. Het brugdek is in 1992 aan de westzijde iets verbreed om plaats te bieden aan een aparte busstrook. Ten gevolge van deze verbreding zijn aan de westzijde de halfronde torenachtige uitbouwen van de pijlers verloren gegaan. Ook de brugbalustrade is niet oorspronkelijk. De kleur van de boogconstructie van de hoofdoverspanning was oorspronkelijk groen, tegenwoordig is deze beige geschilderd.

Medio 2015 is de Waalbrug verlengd om ook over de nieuwe nevengeul, de Spiegelwaal, te reiken. Hoe staat het nu met de Waalbrug? Eigenlijk verbazingwekkend goed, als je erbij stilstaat dat deze brug al meer dan 80 jaar oud is, en als je beseft hoe zwaar deze brug beschadigd is geweest in de Tweede Wereldoorlog.

In 2014 en 2015 heeft RoyalHaskoningDHV onderzoek gedaan naar de staat van de brug. Daarvoor heeft het bureau archiefonderzoek gedaan in 1724 tekeningen en 120 documenten. Daarnaast is een vrij omvangrijke inspectie gedaan op alle onderdelen van de brug, waaronder een inspectie van de pijlers onder water, diverse materiaalonderzoeken en het 3D inscannen van onderdelen van de constructie van de brug. Deze inspectie leverde weer input voor de verificatieberekeningen. De verificatieberekeningen richtten zich voornamelijk op herberekeningen van de brug onder het huidige verkeer.

Door de toegenomen verkeersbelasting voldeden het betonnen dek en de wapening niet alleen theoretisch meer aan de huidige voorschriften, het viel ook op dat de brug regelmatig afgesloten moest worden om schade aan dek en asfalt te repareren. Dergelijke schades constateert Rijkswaterstaat trouwens ook aan andere bruggen uit de periode van de bouw van de Waalbrug. De herberekening en de schades maakten het zelfs noodzakelijk om de brug af te sluiten voor de zwaarste typen vrachtwagens en exceptionele transporten. In 1936 werd nog geen rekening gehouden met de vermoeiing van staalconstructies. Gegeven het aantal verwachtte voertuigbewegingen was dit destijds ook niet noodzakelijk.

Bij de herberekening is geschat dat het aantal voertuigen dat de Waalbrug dagelijks passeert sinds 1936 van 75.000 tot 350.000 gegroeid is en verwacht wordt dat dit in de komende 30 jaar nog toename tot 500.000 in 2050. Alleen al deze eeuw is het aantal voertuigbewegingen in en rond Nijmegen met circa 20% toegenomen. Vooral het ontwerp en de materiaaleigenschappen van de reparaties die tijdens de Tweede Wereldoorlog onder auspiciën van de Duitse bezetter zijn uitgevoerd, zijn onbekend. Besloten is het rijdek te vervangen door een nieuw betonnen dek, voor vier rijstroken met gewoon verkeer. De westelijke uitkraging zal gebruikt worden voor een tweezijdig fiets+voetpad. De oostelijke uitkraging zal gebruikt worden voor een eenzijdig fiets+voetpad. De enige ervaring met UHSB-platen in wegen voor gewoon verkeer in Nederland is bij de Kaagbruggen in Rijksweg A44. De platen die daar zijn toegepast hebben afmetingen van 7,25 x 2,95 m2 met een minimale dikte van 45 mm. In Nederland hebben we nog geen ervaring met het SPS-systeem op verkeersbruggen. In de wereld is het al wel een geaccepteerde oplossing. Het principe bestaat uit een stalen topen bottom-plate van 5 mm met daartussen een elastomeren kern van 30 mm. In Nederland is al een flink aantal nieuwe verkeersbruggen uitgerust met een rijdek uitgevoerd in VVK. Met de renovatie van bestaande dekken heeft men nog geen ervaring.

Deze tekst begon met de uitdaging waarvoor wegbeheerders gesteld staan om de cultuurhistorische waarde van Rijksmonumentale bruggen te bewaken. De acht stalen bruggen in beheer van Rijkswaterstaat zijn alle ongeveer 80 jaar oud maar functioneren nog volop en staan nog midden in de maatschappij. Ze zijn als het ware nog lang niet aan hun pensionering toe. Dat gezegd hebbende, beginnen ze wel hun eerste gebreken te vertonen, die wegbeheerders ertoe dwingen om maatregelen te nemen. Tegelijkertijd zien we dat de omgeving van deze bruggen steeds meer eisen aan de mobiliteit en dus aan deze bruggen stelt. Smart mobility, truck platooning, circulariteit en energie neutraliteit zullen in de toekomst nog meer eisen aan het beheer en onderhoud van bruggen en viaducten stellen. Voor de Waalbrug zijn de cultuurhistorische waarde en de functionaliteit voorlopig voor één generatie gewaarborgd. De versterkingen en vervanging van het rijdek door een nieuw betonnen dek zijn ontworpen voor minimaal een levensduur van 30 jaar.

Tegelijkertijd trekken donkere wolken zich reeds samen boven de Waalbrug. De infrastructurele omgeving van de Waalbrug wordt al voorbereid voor een toekomst die veel verder ligt dan één generatie. Het functionele ontwerp van de nieuwe stadsbrug De Oversteek en de breedte van de Verlengde Waalbrug zijn hier voorbeelden van. De nevengeul de Spiegelwaal is misschien nog wel een beter voorbeeld van hoe men zich op de klimatologische toekomst kan voorbereiden. Met een beetje meer lef, wat meer geld en, zeker, met meer verkeershinder had gekozen kunnen worden voor een innovatieve oplossing die tegemoet zou zijn gekomen aan een langere functionele en technische levensduur dan één generatie, maar ook aan de cultuurhistorische waarde van de Waalbrug bij Nijmegen.

Rijkswaterstaat heeft de renovatie van de Waalbrug in Nijmegen definitief gegund aan KWS, onderdeel van Koninklijke VolkerWessels. De aannemer gaat de renovatie van de brug zo uitvoeren dat de vier huidige rijstroken zo veel mogelijk beschikbaar blijven voor personenauto’s en OV-bussen. De verkeershinder wordt hierdoor beperkt, maar er zal zeker hinder zijn. Gemeente Nijmegen en Rijkswaterstaat zetten daarvoor bereikbaarheidsmaatregelen in. Vier rijstrokenKWS scoorde overall het beste op de verschillende selectiecriteria, waaronder het beperken van hinder. Daartoe heeft de aannemer een plan uitgewerkt waarbij niet de minimaal gevraagde twee, maar de vier huidige rijstroken grotendeels beschikbaar blijven voor regulier verkeer. ’s Avonds en ’s nachts, als er minder verkeer is, kunnen er twee rijstroken zijn en er komen enkele weekend- en nachtafsluitingen. Vrachtwagens, touringcars en landbouwverkeer kunnen tijdens de renovatie geen gebruik maken van de Waalbrug.

PlanningDe renovatie staat gepland voor 2018 en 2019. Eind februari 2018 starten de werkzaamheden op de busbaan. Het reguliere verkeer ondervindt hier niet veel hinder van. Dit verandert wanneer KWS tussen april 2018 en najaar 2019 werkt aan het vervangen van het betonnen rijdek. Tijdens de Vierdaagse wordt niet aan de brug gewerkt. SamenwerkingRijkswaterstaat en gemeente Nijmegen werken samen aan een goede bereikbaarheid van Nijmegen. Renovatie van de 80 jaar oude Waalbrug is nodig om ook in de toekomst vlot en veilig verkeer over de brug mogelijk te houden. Rijkswaterstaat is eigenaar van de brug en verantwoordelijk voor de onderhoudswerkzaamheden. De gemeente Nijmegen is als wegbeheerder verantwoordelijk voor het wegverkeer over de brug. Aannemer KWS gaat tijdens de renovatie onder andere het betonnen rijdek vervangen en de staalconstructie schilderen. De Waalbrug is een belangrijke schakel voor het lokale verkeer in Nijmegen en het regionale verkeer tussen Nijmegen en Arnhem. De eerste fase van de renovatie is gestart in 2019 en afgerond in 2021. We vervingen het betonnen rijdek en pasten de busbaan aan naar een fietspad in twee richtingen. In de tweede fase verwijderen we de bestaande verflagen van de brug en schilderen we de brug opnieuw. Daarnaast brengen we delen van de brug terug naar de originele vormgeving. De tweede fase start in 2030 vanwege de kosten. Het betonnen rijdek is in zijn geheel vervangen. In de tweede fase verwijderen we de bestaande verflagen van de brug en schilderen we de brug opnieuw. Bij de renovatie van de Waalbrug is het oude betondek vervangen door 360 nieuwe prefab betonplaten. In deze video zie je hoe dit precies ging. Het vervangen van het oude betondek gebeurde in drie stappen. Eerst vond de productie van de nieuwe betonplaten plaats bij Westo in Coevorden. De nieuwe betonplaten zijn daar speciaal voor de Waalbrug op maat gemaakt. Daarna werd het oude betondek ingezaagd en in delen verwijderd. Op de lege plekken zijn de nieuwe platen geplaatst en met elkaar verbonden. De Waalbrug is op 16 juni 1936 door Koningin Wilhelmina geopend voor het verkeer. De hoofdoverspanning, 244,1 m lang, was destijds de grootste van Europa. De brug was tijdens Duitse aanval op Nederland op 10 mei 1940 opgeblazen, maar de brug werd hersteld en in 1943 heropend. De Slag om Nijmegen was van 17 tot 20 september 1944, waarbij de geallieerden de Waalbrug en Spoorbrug intact te veroverden. In 1993 werd de busbaan aan de brug toegevoegd. De brug was tot de opening van de Oversteek in november 2013 de enige brug voor het onderliggend wegennet in de regio.

HomeCommunitiesRegionale afdelingenRegio GelderlandActiviteitenRenovatie Waalbrug Terug naar overzicht Terug naar overzichtDe sheets van de presentatie zijn te vinden onder 'Documenten'. Voor een goede bereikbaarheid is de Waalbrug in Nijmegen cruciaal. Renovatie van de 80 jaar oude Waalbrug was nodig om ook in de toekomst vlot en veilig verkeer over de brug mogelijk te houden. Rijkswaterstaat is eigenaar van de brug en verantwoordelijk voor de onderhoudswerkzaamheden. Aannemer KWS (Koninklijke VolkerWessels) heeft tijdens de renovatie onder andere het betonnen rijdek vervangen en de staalconstructie geschilderd. Daarnaast is in opdracht van de gemeente Nijmegen de busbaan omgebouwd tot een tweezijdig fietspad.

Belangrijke cijfers en context

1. Dagelijks circa 50.000 voertuigen en 5.000 fietsers gebruiken de brug.
2. Het hoofdoverspanning is 244,7 meter lang; totaal bruglengte circa 604 meter.
3. Oorspronkelijke bouw 1932-1936; vernieuwd rijdek en aangepaste bus- en fietspaden.
4. Verlenging in 2015 naar Spiegelwaal mogelijk gemaakt.
5. Kostenposten: aanvankelijk 40 miljoen euro, latere extra's door chroom-6 en veilig verwijderen.

Rijkswaterstaat is eigenaar van de brug en verantwoordelijk voor de onderhoudswerkzaamheden. Gemeente Nijmegen is wegbeheerder. Aannemer KWS voert renovatie uit met focus op vier rijstroken beschikbaar voor regulier verkeer; avonden, nachten en weekenden mogelijk afsluitingen. De eerste fase van renovatie startte in 2019 en werd voltooid in 2021; tweede fase startte later vanwege kosten en werd uitgesteld naar 2030 voor schilderwerk en afronding.

tags: #waalbrug #renovatie #klaar