Deze prachtige handgemaakte tegeltjes zijn al sinds ca. 1600 de ambachtelijke trots van Friesland. De Friese Witjes worden ook vaak “oud Hollandse Witjes” genoemd. Logisch, want wie in Nederland kent ze niet. Friese Witjes worden van vroeger uit gemaakt door Friese gezinnen die dit vak met de paplepel in gegoten krijgen. Juist dit maakt dat de ambachtelijke Friese Witjes van nu identiek zijn aan de oude Friese Witjes van vroeger. Van de mooie wittinten tot de bekende spijkergaatjes op de hoeken van de tegeltjes. Uiteraard leveren wij alleen de échte ambachtelijke Friese Witjes, welke gemaakt worden in Friesland. U kunt er dan ook vanuit gaan dat onze Friese Witjes aan alle kenmerken voldoen waar een oud Hollands Fries Witje aan moet voldoen.
Tegenwoordig worden oud-Hollandse witjes nog steeds veelvuldig toegepast. Niet in de laatste plaats vanwege de historische waarde die de oude witjes hebben, maar ook door hun bijzondere uitstraling. De witjes hebben namelijk subtiele kleurnuances: bijna zuiver wit, maar ook met een zweem van roze, blauw, groen of grijs. De authentieke Hollandse witjes waren gecraqueleerd en voorzien van puntjes. Onze ‘witjes’ worden in Nederland geproduceerd en zijn 13 x 13 cm. Plaatsing van de tegels kan met een minimale voeg of door ze ‘koud’ te plaatsen.
Oorsprong en geschiedenis
Aan het begin van de 17de eeuw begon men in Nederland met het vervaardigen van de wandtegeltjes die we nu kennen als Hollandse witjes. De Hollandse witjes worden ook wel Friese witjes genoemd omdat de productie van het Hollandse wandtegels met name in Friesland heeft plaats gevonden. De oorsprong van deze tegels ligt in het Nabije Oosten. Rond 1600 ontstaan overal in Europa, ook in Nederland, tegels met een eigen stijl en decoraties die vaak een thema hebben. De schepen van walvisvaarders brachten tegels naar Harlingen en andere havens, van waaruit ze verder geëxporteerd werden naar onder andere Lissabon, Algiers en Istanboel.
De geschiedenis van de Friese witjes gaat terug naar de tijd van de Farao's, want geglazuurde tegels werden al vroeger als wandbekleding gebruikt. In Delft begon men met vazen en aardewerk, maar Friesland ontwikkelde fabrieken die zich specialiseerden in tegels en hun product exporteerden. Een Fries witje is een witte tegel gemaakt van verse klei met tin glazuur erover. De tegels worden uit de verse natte klei gesneden, gedroogd op houten planken, en daarna gebakken tot biscuit. Vervolgens wordt het glazuur aangebracht en de tegel opnieuw gebrand tot ca. 1000 graden Celsius; daarna koelt ze langzaam af. De schilders van de Friese witjes hebben de Majolica-techniek aangeleerd en elke schilder heeft zo zijn eigen stijl en kenmerken.
Techniek, vormen en variëteiten
De Friese witjes worden nog steeds ambachtelijk vervaardigd volgens oude receptuur, waardoor ze een breed scala aan tintnuances krijgen. Het oorspronkelijke formaat is circa 13 bij 13 centimeter met een dikte van circa 8 millimeter. Binnen de soorten witjes onderscheiden we onder meer:
- Het strakke witje met een glazuur zonder craquelé; hoogglanzend met een licht onregelmatig oppervlak.
- Witjes met craquelé-effect; matglanzend met een licht onregelmatig oppervlak, waarbij craquelé langzaamaan zichtbaar wordt.
- Een variatie genoemd “oude witje” waarbij een iets poreuzere klei en donkerdere kleur de craquelé eerder zichtbaar maakt en het een antiek uiterlijk geeft.
Er bestaan ook mixen van witjes in verschillende tinten binnen dezelfde glazuurcategorie. Snijgaatjes, de kleine gaatjes in de hoeken van de tegels die origineel zo werden gemaakt met een mal en spijkertjes, dragen bij aan de authentieke uitstraling. De tegels kunnen zowel in een keuken, badkamer als rondom een schouw gebruikt worden en lenen zich voor diverse patronen en indelingen.
Productie, onderhoud en toepassingen
Onze witjes worden in Nederland geproduceerd en zijn replica’s van de oud-Hollandse tegeltjes die sinds de 16e eeuw bestaan. De biscuittegel ontstaat uit natte klei, die in vierkante mallen gegoten wordt; de tegels worden gedroogd en gebakken. Na het glazuren volgt een tweede bak van ca. 1000 graden Celsius, waarna de tegel langzaam afkoelt. De beschilderingen worden op de biscuit-tegel gemaakt en gebrand in dezelfde hoge temperatuur. Voor voegwerk raden wij witte lijm aan (poeder of pasta) voor een maximaal resultaat.
Bij de keuze voor craquelé-witjes kan men eventueel as inwrijven vóór het voegen om de craquelé nog beter naar voren te halen; daarna blijft deze behandeling zichtbaar. De wandtegels zijn gemakkelijk schoon te maken door te poetsen met kalkreiniger en zijn onderhoudsvriendelijk.
Historisch gezien werden de tegels van fragielere klei gemaakt, maar moderne varianten blijven ambachtelijk in uitvoering en kwaliteit. De wandtegels uit ons assortiment zijn 13 x 13 cm en hebben vaak 8 mm dikte; ze kunnen koud geplaatst worden of met een minimale voeg.
Friese witjes, ook wel oud-Hollandse witjes genoemd, bieden authenticiteit en sfeer in elke ruimte. Ze passen goed bij landelijke keukens, klassieke badkamers en haarden, maar ook in eigentijdse projecten vanwege hun karakteristieke craquelé en subtiele kleurnuances. De combinatie van historisch vakmanschap en hedendaags gebruik maakt ze relevant voor zowel traditionele als moderne interieurs.
Typen en formaten in het assortiment
Naast de traditionele 13x13 cm bestaan er tegenwoordig ook varianten en formaten die geschikt zijn voor diverse toepassingen. De populaire maat voor witjes blijft 13x13 cm; in verschillende lijnen en series kunnen de witjes worden gecombineerd met andere ontwerpen om een compleet patroon te vormen.
Authentieke kenmerken en samenvatting
De authentieke Hollandse witjes zijn gecraqueleerd en voorzien van puntjes, met vage kleurschakeringen en een zacht glanzende tot matte afwerking. Door het handgemaakte karakter en de traditionele productiemethoden dragen deze tegels een stukje geschiedenis in zich. De Friese witjes onderscheiden zich door specifieke technische kenmerken en de regionale tradities; de combinatie van esthetiek en functionaliteit maakt ze bijzonder geschikt voor diverse ruimten.
Onze wittjes zijn van A-kwaliteit en worden zo nodig geleverd met authentieke kenmerken zoals kleurschakeringen, craquelé en bakpuntjes. Indien gewenst kunnen we de wandtegeltjes voorzien van authentieke kenmerken of een mix samenstellen die past bij uw ontwerp.
Veelgestelde vragen en aanvullende informatie
Wat zijn Friese en Hollandse witjes? Witjes zijn traditionele keramische tegels met een typisch klein formaat en eenvoudige uitstraling, oorspronkelijk uit Nederland. Ze zijn gemaakt van hoogwaardige klei en kunnen zowel glad als geglazuurd zijn. Friese witjes en Hollandse witjes worden veel gebruikt in keukens, badkamers en gangen, en ze zijn verkrijgbaar in verschillende kleuren en afwerkingen. Dankzij hun tijdloze design zijn witjes geschikt voor zowel klassieke als moderne interieurs.
De Friese witjes zijn een speciaal type tegel met een rijke geschiedenis oorsprong in Friesland, vaak met decoratieve elementen en levendige kleuren. Ze zijn 13x13 cm en ideaal voor het creëren van een sfeervolle ambiance in verschillende ruimtes, met name in de keuken. Hollandse witjes bieden een elegante, historische touch en zijn veelzijdig voor diverse patronen en indelingen.
tags: #wandtegels #oude #witjes