Binnen het certificatiestelsel asbest worden personen en bedrijven gecertificeerd die voldoen aan de eisen van gezond en veilig werken met asbest. Doordat zij een certificaat hebben gehaald, laten ze zien dat ze hiervoor over de benodigde kennis en de deskundigheid beschikken. Een CI beoordeelt of een bedrijf of persoon aan alle eisen voldoet en voor een certificaat in aanmerking komt. Een CI staat zelf weer onder toezicht van de Raad voor Accreditatie (RvA). De RvA voert regelmatig audits uit om te kijken of de certificerende instelling zich aan de beoordelingsrichtlijnen houdt. Als een certificerende instelling door de RvA is geaccrediteerd, en dus aan alle eisen voldoet, wordt deze door de Minister van SZW ‘aangewezen’.
Doel en aanpak van asbestinventarisatie
Het doel van asbestinventarisatie is om asbesthoudende toepassingen in bouwwerken en/of objecten op te sporen en vast te leggen in een asbestinventarisatierapport. Dit gebeurt voordat begonnen wordt met de sloop of renovatie van een gebouw, of wanneer er een incident heeft plaatsgevonden (bijvoorbeeld een brand). Nadat de inventarisatie is afgerond worden de risico’s bepaald aan de hand van de Stoffenmanager Asbest risico-indelingtechniek (SMA-rt).
Op grond van deze gegevens kan de saneerder aan het werk en weet hij wat de mogelijke risico's op blootstelling zijn. Een asbestinventarisatiebedrijf moet aantoonbaar op de hoogte zijn van het certificatieschema. Het bedrijf is verplicht regelmatig interne audits en werkplekinspecties te laten uitvoeren om vast te stellen of aan de eisen van het certificatieschema wordt voldaan. Ook moet schriftelijk worden voldaan aan de eisen van de opdrachtgever en de naleving van het certificatieschema. De inventarisatie wordt uitgevoerd door een Deskundig Inventariseerder Asbest (DIA).

Verwijdering en certificering van asbestverwijdering
Bedrijven die asbest verwijderen moeten eveneens aan allerlei eisen voldoen. In het certificatieschema voor asbestverwijdering staat beschreven hoe asbesthoudende producten en met asbest besmet materiaal tijdens sloop en renovatiewerkzaamheden moeten worden verwijderd. Ook is hierin beschreven hoe om te gaan met asbest dat is vrijgekomen na incidenten. Het asbestverwijderingsbedrijf moet aantoonbaar op de hoogte zijn van het certificatieschema en dient dit na te leven. Door het asbestverwijderingsbedrijf worden periodiek interne audits en werkplekinspecties uitgevoerd om vast te stellen of dit ook gebeurt. Het gecertificeerde asbestverwijderingsbedrijf beschikt over een procedure voor een adequate behandeling van klachten en tekortkomingen.
Om asbest te verwijderen moet een medewerker kennis hebben van de risico’s. Daarom mogen alleen mensen die in het bezit zijn van een persoonscertificaat deze werkzaamheden uitvoeren. Er is een persoonscertificaat voor de Deskundig Asbestverwijderaar (DAV) en een voor de Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering (DTA). Het huidige DAV-certificaat is opgesplitst in twee niveaus: DAV-1 en DAV-2. DAV-1 heeft een geldigheidsduur van zes maanden; na het behalen van DAV-1 volgt DAV-2.
Een bedrijf dat werkzaamheden binnen het certificatiestelsel asbest wil uitvoeren, moet over een procescertificaat beschikken. Dit certificaat toont aan dat het bedrijf de specifieke kennis bezit om de werkzaamheden veilig uit te voeren. Een procescertificaat wordt door een Certificerende Instelling (CI) uitgereikt wanneer aan alle voorwaarden is voldaan. Per CI kunt u onder onderwerpen zien waarvoor zij certificeren. Examinatoren en/of examenbureaus functioneren onafhankelijk van de opleiders; zij valt onder certificerende instellingen.

Toezicht, meldingen en eindcontrole
Bedrijven en personen die met asbest werken, hebben te maken met verschillende toezichthoudende instanties. Drie verschillende instanties houden vanuit elk een eigen aandachtsgebied toezicht. In de praktijk kunnen niet-naleving consequenties hebben. Alle stappen in het proces mogen alleen door daarvoor gecertificeerde bedrijven worden uitgevoerd. De gemeente en de Nederlandse Arbeidsinspectie controleren hier streng op. In een zeer beperkt aantal gevallen mag een particulier of een niet-gecertificeerd bedrijf bepaalde toepassingen verwijderen.
Het wetsvoorstel dat een verbod op asbestdaken mogelijk moest maken (2024), is door de Eerste Kamer verworpen. Dit betekent dat er voor asbestdaken geen wettelijke verwijderplicht geldt. Als u sloop- of renovatieplannen heeft kan een asbestinventarisatie vaststellen of het toegepaste asbest verweerd is en of medewerkers blootgesteld kunnen worden aan asbestvezels. Als de toepassing niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg.
Het verwijderen van asbest bestaat uit 3 stappen: stap 1 is altijd een asbestinventarisatie; daarna vindt de verwijdering plaats (inclusief afvoer en stort); en tot slot is er een eindcontrole. U moet altijd een officiële asbestinventarisatie laten uitvoeren door een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf. Een inventarisatie van een bedrijf zonder dit certificaat is voor de verwijdering ongeschikt en niet toegestaan. De eindcontrole mag pas plaatsvinden nadat de sloop- of saneringswerkzaamheden zijn afgerond.
De eindcontrole is belangrijk: zonder eindcontrole is de sanering nog niet afgerond. Ook dient de saneerder op de eerste werkdag na beëindiging van de werkzaamheden de gemeente hiervan in kennis te stellen. Het laboratorium meldt daarna de resultaten van de eindmeting. Tijdens een eindcontrole kan er sprake zijn van een visuele inspectie of luchtmetingen; bij buitensanering kan de eindcontrole bestaan uit visuele controles. De eindcontrole geeft garantie dat de sanering zorgvuldig is uitgevoerd.

Containment, transport en arbeidsveiligheid
Bij asbestverwijdering moet containment worden toegepast, oftewel een luchtdichte afgesloten ruimte waarin de werkzaamheden plaatsvinden en waarbinnen de asbeststof vrijkomt. Het verwijderen van hechtgebonden asbestbevattende materialen aan de buitenzijde van een bouwwerk kan zonder containment, maar binnen de meeste omstandigheden is containment noodzakelijk. De afvoer van asbestafval gebeurt onder strikte regels: het afval moet luchtdicht en dubbel verpakt worden en het transport vereist een begeleidingsbrief. Als vervoer tegen vergoeding plaatsvindt, moet de vervoerder op de VIHB-lijst staan; bedrijfsafval uit eigen bedrijfsvoering hoeft niet te zijn geregistreerd.
De sanering verloopt in containment en de luchtdruk wordt gemonitord om verspreiding te voorkomen. Na afloop wordt de ruimte met een onafhankelijk laboratorium getoetst op lacunes in de luchtkwaliteit; pas na bevestiging wordt containment vrijgegeven en mag de ruimte weer betrokken worden door anderen. Tijdens het hele proces is mens centraal: bewonersvriendelijke aanpak en duidelijke communicatie zijn essentieel.
Een voorbeeld van praktijkgericht zoeken naar partijen en het deels uitbesteden van stappen: veel bedrijven regelen ook de inventarisatie en het laboratorium naast de verwijdering. Het blijft echter zo dat verschillende bedrijven de afzonderlijke stappen uitvoeren om onafhankelijkheid en onpartijdigheid te waarborgen.

Praktische adviezen en casestudies
ASB Sanering benadrukt een mensgerichte aanpak: kleine, aandachtige projecten mogelijk met MiniContainment; leefomgeving wordt zo min mogelijk belast en bewoners kunnen blijven wonen tijdens de sanering. Een modulair systeem maakt snelle aanpassingen mogelijk aan de vorm van het te saneren object. Calamiteitenunits zorgen voor snelle respons in urgente gevallen, terwijl altijd de veiligheid en communicatie met opdrachtgevers en bewoners centraal staan.
Voor u als opdrachtgever is het verstandig vooraf onderzoek te doen naar geschikte partijen en te overwegen dat sommige bedrijven het hele proces uit handen nemen, terwijl meerdere bedrijven betrokken blijven bij de verschillende stappen van het verwijderingsproces.
Het is essentieel dat u een asbestinventarisatierapport heeft en dat dit rapport aan de geldende eisen voldoet en is opgesteld door een gecertificeerd inventarisatiebedrijf. Dit rapport bepaalt de risicoklasse en maatregelen voor sloop of renovatie en vormt de basis voor vergunningen en planning.
In bedrijfsspecifieke situaties kan de sanering met verschillende methodes plaatsvinden, zoals de Glove Bag methode voor kleine ruimten of containment met onderdruk voor grotere ruimte. Na voltooiing van de sanering volgt de eindmeting door een onafhankelijk laboratorium en wordt de ruimte pas vrijgegeven na acceptatie van de resultaten.

Samenvatting van enkele kernpunten
- Certificering vereist: uitsluitend gecertificeerde bedrijven en personen mogen asbest verwijderen.
- Inventarisatie voorafgaand aan sloop/renovatie is verplicht en opent de route voor vergunningen en planning.
- Containment en onderdruk zijn sleutelconcepten voor veilige sanering.
- Bewoners en opdrachtgevers staan centraal; Heldere communicatie is essentieel.