Nestkastjes of vogelhuisjes zie je tegenwoordig overal. Slechts weinigen hebben echter een vogelbad in hun tuin. Een drinkbak dient de vogels niet alleen als bad, maar ook als drinkwaterbron. Credit: iStock/scooperdigital
Waarom een vogelbad belangrijk is
Vogels hebben, net als andere dieren, meerdere keren per dag dorst. Om de inheemse Midden-Europese vogelsoorten te helpen deze dorst te lessen, kun je een vogelbad voor in de tuin aanschaffen. Vooral de vogels die zich met zaden en pitten voeden, hebben regelmatig water nodig. In de natuur zijn er niet overal genoeg waterpunten waar de vogels kunnen drinken. In geval van nood eten ze sappige vruchten zoals kersen of aalbessen uit jouw tuin. Als je dit wilt voorkomen, zet dan een vogelbadje in de tuin.
Let er bij het kiezen van een drinkbak op dat de vogels voldoende ruimte hebben om op de rand te zitten en te drinken. Credit: iStock/skhoward
Hoe dient een vogelbad eruit te zien?
Het vogelbad hoeft niet bijzonder mooi of verfijnd te zijn. Vogels stellen geen hoge eisen aan hun drink- en badgelegenheid. Kies voor een vogelbad met een rand. De vogels kunnen er zo op zitten om te drinken. Het vogelbad mag niet te licht zijn. Anders kiept hij om zodra er een vogel op de rand gaat zitten. Het ideale vogelbad heeft geen vlakke bodem, maar wordt naar het midden toe dieper. Dit maakt het voor de vogels gemakkelijker om in het water te komen. Het water moet op het diepste punt ongeveer 2 cm tot 10 cm hoog staan. Op die manier kunnen vogels van verschillende grootte bij het vogelbad komen, en het ook als vogelbad gebruiken.
Kleinere vogels zullen eerder in de randzone terechtkomen. Het vogelbad moet bij voorkeur van een enigszins ruw materiaal gemaakt zijn. Dit maakt het voor de vogels gemakkelijker om erop te staan en te lopen. De vogels glijden dan niet zo gemakkelijk uit. Een vogelbad van steen of terracotta is zeer geschikt. Roestvrij staal of geglazuurd keramiek zijn meestal te glad. Toch zijn ze niet geheel ongeschikt. Plaats stenen van verschillende grootte in het midden van het bad. Ze moeten nog een beetje uit het water steken. Op die manier kunnen de vogels erop landen en van daaruit drinken. Zelfs een oude soepkom volstaat voor een zelfgemaakt vogelbad, maar uitgebreidere creaties zijn ook mogelijk. Als basismateriaal kun je een oud soepbord of een bloempotje gebruiken dat je niet meer nodig hebt. Een bloembak is ook geschikt als vogelbad.
Als het soepbord van keramiek is gemaakt, leg er dan, zoals hierboven uitgelegd, stenen van verschillende grootte in. Maar je kunt er ook een beetje meer aan knutselen, en jouw eigen unieke vogelbad bouwen. Als je kunt pottenbakken, is het mogelijk om het vogelbadje op deze manier te maken. Er zijn echter ook veel instructies op het internet te vinden over hoe je op andere manieren een vogelbad kunt bouwen. Je kunt bijvoorbeeld beton over een groot rabarberblad gieten. Een andere mogelijkheid is om aardewerk potten naar eigen smaak te beschilderen, ze op elkaar te stapelen, vast te zetten en er een bloempot op te zetten. Als u een vogelbad koopt, zoek dan naar het juiste materiaal, zoals natuursteen. Credit: iStock/jokuephotography
Vogelbad kopen en plaatsen
Natuurlijk kun je in de winkel ook een kant-en-klaar vogelbad kopen. Er zijn talloze aanbiedingen in bouwmarkten, tuincentra en op het internet. Kies daar een vogelbadje dat bij je smaak past. Kies bijvoorbeeld een vogelbad van natuursteen, gietijzer, beton of cortenstaal. Sommige vogelbadjes staan op een stok of poot. Er is ook een grote verscheidenheid in het ontwerp: Er zijn moderne, romantische, speelse, ronde en vierkante vogelbadjes, en er zijn vogelbadjes om op te hangen. Kies een vogelbad dat je mooi vindt, en dat goed bij de andere dingen in de tuin of op het balkon past. De plaats van uw vogelbad moet goed beschermd zijn tegen aanvallers. Credit: iStock/Cole-Scott Moffett
De juiste plaats voor het vogelbad
De locatie voor het vogelbad moet geschikt zijn voor de vogels. Anders zullen de vogels ze niet gebruiken. Vogels voelen zich het veiligst wanneer zij tijdens het drinken of baden gemakkelijk hun omgeving kunnen observeren. Het is ideaal als er een boom of een ander vluchtpunt in de onmiddellijke nabijheid in de tuin aanwezig is. Op die manier kunnen de vogels zich in geval van nood snel in veiligheid brengen. Op het terras mag het vogelbad niet in de buurt van een vensterbank worden geplaatst. Katten kunnen van daaruit makkelijk aanvallen. Op het balkon kun je de drinkbak aan de reling bevestigen. Je kunt het ook ophangen of direct op de reling plaatsen. Om ziekten onder de vogels te voorkomen, moet u de drinkbak regelmatig schoonmaken en met nieuw water vullen. Credit: Friedrich Strauss Gartenbildagentur / Garden World Images
Vogelbad schoonmaken
Vul het vogelbad regelmatig met water. Dan worden de vogels altijd goed verzorgd. Maak ook de drinkbak regelmatig schoon. Anders is er een verhoogd risico dat de vogels elkaar bij de drinkplaats besmetten met ziekten. Giet het water er in de zomer dagelijks uit, en maak de drinkbak met een borstel en heet water grondig schoon. Doe er dan vers water in en zet het terug op zijn plaats. Als het niet meer zo warm is, maak je het vogelbad ongeveer een keer per week schoon. Een bijendrinkbak is ook snel zelf in elkaar te zetten en voorziet de insecten van voldoende vocht. Credit: Flora Press/Daniela Kunze
Alternatieven voor het vogelbad
Als je geen drinkbak voor vogels wilt neerzetten, kun je toch iets voor de dieren en het milieu doen. Doe wat zand of droge aarde in een schaal. De vogels zullen dit als een zandbad gebruiken. Als alternatief kun je een bijen- en vlindertrog opzetten. Plaats hiervoor knikkers of kleine steentjes in een schaal en vul deze met water. Betonnen bakken mogen duurzaam zijn maar een bak van beton is niet zomaar waterdicht. Betonnen bakken waterdicht maken voorkomt deze schade. Een bak van beton maak je waterdicht met Hydrablock Pro beton impregneermiddel. Hydrablock is een milieuvriendelijk en eenvoudig toe te passen impregneer oplossing, om de capillaire werking van het beton te stoppen. Om een betonnen bak waterdicht te maken doorloop je eerst de basis stappen welke nodig zijn voor het impregneren. Haarscheurtjes tot 0.5 mm hoeven niet gerepareerd te worden. Hydrablock Pro zal deze haarscheuren repareren. Grotere scheuren en gaten moeten gevuld worden. Het aanbrengen van het beton impregneermiddel is heel eenvoudig. Zodra de betonnen bak schoon en droog is kan er begonnen worden met het waterdicht maken van het beton. Hydrablock Pro trekt diep in het betonbak en maakt het beton van binnenuit volledig waterdicht. Na het aanbrengen van 2 lagen Hydrablock laat je de betonnen bak minimaal 24 uur drogen. Na 7 dagen kan het oppervlak â afhankelijk van de vochtigheid van het beton, gevuld worden met water.
Betonnen bak waterdicht maken? Hoewel de bak alleen aan de binnenkant waterdicht gemaakt hoeft hoeft, is het aan te raden om de buitenkant ook te impregneren. Voor de behandeling van de buitenkant van betonnen bakken, is het het mooist om de bak waterafstotend te maken. Een betonnen bak waterdicht maken is eenvoudig, permanent en voorkomt een hoop onderhoud. Een vogelbad van beton is niet alleen een mooie toevoeging aan je tuin, maar helpt vogels ook aan schoon drink- en badwater. Met dit eenvoudige stappenplan maak je zelf een stevig en duurzaam vogelbad van beton. Leg een hoop zand op je werktafel, iets groter dan het blad dat je gebruikt. Leg het grote blad ondersteboven (de bolle kant naar boven) op de zandhoop en strijk het zand rond het blad glad. Meng in de kuip de metselspecie aan volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Je kunt kant-en-klare metselspecie gebruiken, maar je kunt ook je eigen mengsel maken met drie delen zand, één deel cement en Cementmix. Smeer een eerste laag cement van minimaal 1 cm dik gelijkmatig over het blad. Leg vervolgens een stuk kippengaas erop ter versteviging en buig het gaas mee in de vorm van het blad. Zorg dat het kippengaas net zo groot is als het blad zelf. Direct daarop breng je een tweede laag cement aan. Nu is het tijd om je vogelbad te laten drogen. Dek het af met plastic en zet het ergens op een droge plek, maar niet direct in de zon. Na ongeveer 7 dagen is het beton uitgehard genoeg of het te bewerken en te gebruiken. Je kunt het bad nog wat opschuren en oneffenheden verwijderen voordat je deze in de tuin plaatst. Je kunt het bad nog in verschillende kleuren schilderen. Ga je zelf een vogelbad van beton maken? Een vogelbad staat het hele jaar buiten en krijgt te maken met regen, vorst, zon en temperatuurschommelingen. Door Cementmix te gebruiken maak je het beton waterdicht van binnenuit. Een waterdiepte van ongeveer 3 tot 5 cm is ideaal. Ja, mits het beton goed is gemaakt. Met goed onderhoud blijft een vogelbad van beton jarenlang mooi en veilig voor tuinvogels. Je kunt de schaal op een tafel zetten of je eigen sokkel maken van een terracotta pot. Zorg er in elk geval voor dat het vogelbad op een stevige ondergrond staat in de tuin of buitenruimte. Is je tuin niet groot genoeg? Plaats het dan gerust op je balkon. Let erop dat het vogelbad niet makkelijk toegankelijk is voor roofdieren, zoals katten en andere vijanden van tuinvogels. Het moet een veilige plek zijn, het liefst aan de rand van de tuin. Let er wel op dat er niet te veel blaadjes en takken in het vogelblad kunnen vallen. Ververs het water in het badje regelmatig, het liefst dagelijks. Maak het vogelbad minstens één keer per week schoon. Hiervoor kun je een zachte borstel en lauwwarm water gebruiken. Vermijd het gebruik van agressieve schoonmaakmiddelen. Het is altijd gezellig om vogels in de tuin te hebben. Je kunt ze uitnodigen door een mooi drinkschaal te maken. Het is het leukste om een schaal te maken die groot genoeg is om in te badderen, aangezien vogels dat graag doen. De drinkschaal die volgens onderstaande beschrijving werd gemaakt, is leuk om met kinderen te maken en staat ook nog een prachtig in je tuin!
- Maak de schaal niet te diep en van ruw materiaal zodat de vogels een goede grip hebben. beton / cement (Wanneer je beton gebruikt, krijg je een wat grovere, bobbelige schaal. Leg hierin wat kiezelsteentjes en daar overheen een laagje gaas in de vorm van de kuil. Eventueel kun je het gaas eerst over een grote ronde vorm leggen (bijvoorbeeld een skippybal) en daarna in de kuil aanduwen in de goede vorm. Maak het cement of beton aan. Meng het zo, dat het een stevige, niet te vochtige massa blijft. Smeer dit met een plamuurmes stevig tegen de wanden van de kuil. Druk het cement goed door het gaas heen, zodat het gaas volledig omsloten is door het cement. Tenslotte kun je, als het beton nog nat is, met mozaieksteentjes de binnenzijde van de schaal versieren. Druk de steentjes in het cement. Veeg met een natte borstel over de binnenkant van de schaal heen om hem netjes af te werken en veeg de mozaieksteentjes daarna schoon.
- Laat het geheel minimaal 24 uur afgedekt drogen. Graaf de schaal voorzichtig uit de kuil. Sla de drie paaltjes, iets naar elkaar toe gericht, op de gewenste plek in de grond en zet de schaal erbovenop. Wacht nog een dag met het water erin te doen.
- Het klinkt misschien gek maar ze gaan in het water, juist om hun veren waterafstotend te maken. Om dat te doen maken ze zichzelf eerst nat. Daarna verspreiden ze een soort vettige smeerseltje over hun veren. Dit vet maken ze zelf aan in een klier. Het vettige laagje zorgt ervoor dat hun veren waterafstotend worden. Wil jij zelf zien hoe vogels zich wassen en poetsen? Zoek een beschut hoekje in je tuin. Leg de stenen dicht bij elkaar. Keer de deksel om (met de holle kant naar boven) en klem hem vast tussen de stenen. Het vogelbadje moet niet te diep zijn. De vogels moeten snel weg kunnen vliegen als ze dat willen. Leg als het nodig is kleine stenen en kiezels op de bodem. Vul de bak met een laagje water. Niet te veel, het water moet ondiep zijn. En nu maar afwachten... Ververs het water regelmatig.
Hydro- en hygiëne-overwegingen en seizoensadvies
Een vogelbad is misschien wel het onderschatste onderdeel van een vogelvriendelijke tuin. Water is voor vogels even belangrijk als voer: ze drinken, badderen en onderhouden hun verenkleed. In de zomer vaker wegens algengroei en hitte. Geen zeep of chemicaliën: deze zijn giftig voor vogels. Ververs water dagelijks, zeker in hitteperiodes en bij vogelgriep-waarschuwingen. Winter en vorst: in de winter bevriest een badje snel, maar dan is water juist extra nodig. Mogelijke oplossingen: verplaats het badje naar een zonnige plek, vul meerdere keren per dag met lauw (niet heet) water. Plaats een badje van donker materiaal dat zonlicht absorbeert. Nooit antivries of zout toevoegen: dodelijk voor vogels.
Welke vogels komen op een badje?
Bijna alle tuinvogels gebruiken een badje: mezen, mussen, merels, roodborstjes, vinken en zelfs spechten. Staartmezen en goudhaantjes zijn bijzondere verschijningen. Badderen gebeurt in kleine groepen: wacht even, dan zie je hoe ze om de beurt plonzen. Jonge vogels moeten het badderen nog leren en zijn extra hypergevoelig voor bedreiging.
Vogeltuin inrichten: praktische tips
Strooivoer, vetbollen en meelwormen rond je vogelbadje. Gratis verzending v.a. â¬45. Gedroogde insecten. Een leuk gedeelte van de tuinshop. Een kant-en-klaar vogelbad staat meteen klaar voor gebruik.
Conclusie
Een vogelbadje is eenvoudig maar enorm effectief. Ondiep, met ruw oppervlak en op een stabiele, half beschutte plek bied je vogels een drink- en baderplek die ze dagelijks bezoeken. Houd het hygiënisch, ververs dagelijks en houd rekening met vorst in de winter. Zo zie je naast je voederplek ook een bruisende waterpartij in je tuin.
Veelgestelde vragen
- Waarom is een vogelbadje belangrijk? Zoet water is in tuinen vaak schaars. Vogels drinken, badderen en houden hun verenkleed in conditie. In strenge winter en hete zomer is water letterlijk levensreddend.
- Hoe diep mag een vogelbadje zijn? Maximaal vijf centimeter in het midden. Kleine vogels kunnen anders verdrinken. Ruw oppervlak (natuursteen, terracotta) geeft grip met natte poten.
- Waar plaats ik het badje? Half zon half schaduw, minimaal twee meter van dichte struiken, wel beschutting in de buurt voor vluchtroute. Op verhoogde sokkel tegen predatoren. Hoe vaak schoonmaken? In de zomer vaker wegens algengroei. Geen zeep of chemicaliën, die zijn giftig voor vogels.
- Wat doe ik bij vorst? Verplaats naar zonnige plek, vul meerdere keren per dag met lauw (niet heet) water, of gebruik een theelicht eronder. Nooit antivries of zout toevoegen.
- Welke vogels komen op een badje? Bijna alle tuinvogels: mezen, mussen, merels, roodborstjes, vinken, spechten. Speciale soorten zoals staartmees of goudhaantje ook.
tags: #waterdicht #cement #vogeldrinkbak