Inregelen van je cv-ketel zorgt ervoor dat de balans tussen comfort en verbruik optimaal is.
Soms wordt hiervoor de term 'tunen' gebruikt. Dit wordt weleens gedaan om de wateropbrengst te verhogen (vaak in verband met een stortdouche waar een hogere watercapaciteit voor nodig is).
Dit is echter ten strengste af te raden in verband met slijtage en garantieverval.
Met het tunen van een cv-ketel bedoelen we dus het nauwkeurig afstellen ervan, teneinde het energieverbruik te minimaliseren en de warmteafgifte van je verwarmingssysteem te maximaliseren.
Een cv-ketel die met de fabrieksinstellingen in huis wordt geplaatst, zal namelijk zelden optimaal renderen.
Een optimaal verbruiks- en comfortniveau realiseren is specialistisch werk.
Er moet een goede balans zijn tussen de aanvoertemperatuur (de temperatuur van het water dat de leidingen in stroomt) en de afvoertemperatuur (de temperatuur van het water vlak voordat het weer de cv-ketel in gaat).
Het verschil tussen aan- en afvoer wordt uitgedrukt in ΔT (delta T).
Wat is een goede ΔT en hoe wordt dit toegepast?
Een voorbeeld van een goede ΔT is 15°C, met een aanvoertemperatuur van 60°C. De afvoertemperatuur is dan dus 45°C.
De radiatoren worden dan geleidelijk warm, waardoor je tot 20% gas bespaart.
HR-ketels, condensatie en retourwater
HR-ketels halen warmte uit de verbrandingsgassen door middel van het HR condensatieproces. Voor dit condensatieproces maakt de ketel gebruik van het retourwater. Hoe kouder dit water, hoe hoger het rendement van het condensatieproces.
De pomp van je cv-ketel staat standaard op 100% capaciteit. Voor de meeste huizen is die capaciteit bij lange na niet nodig.
Bij een te hoge pompsnelheid krijgt het water onvoldoende tijd om de warmte af te geven via de radiatoren.
Moderne cv-ketels hebben een modulerende functie (in combinatie met een slimme thermostaat), waardoor de pomp zelf gaandeweg een optimale instelling vindt.
In een cv-installatie die niet goed is ingeregeld, stroomt het warm water in radiatoren dichtbij de ketel te snel door, waardoor het water dat in de ketel terugkomt te heet is voor een optimaal HR condensatieproces.
Waterzijdig inregelen en de rol van ΔT
Radiatoren die verder van de cv-ketel vandaag hangen, krijgen te weinig water en geven dus te weinig warmte af.
Door de radiatoren ‘waterzijdig in te regelen’ kun je ervoor zorgen dat alle radiatoren voldoende water met de juiste temperatuur krijgen, en dat het water voldoende tijd heeft om warmte af te geven.
Waterzijdig inregelen wordt maar heel weinig gedaan; ook in nieuwbouwhuizen wordt een cv-installatie vaak opgeleverd met de fabrieksinstellingen.
Soms kun je als consument het een en ander inregelen via de thermostaat. Laat het instellen van de totale installatie over aan een specialist.
Situatieschets en praktijkproblemen
De situatie is VVW, 11 kringen vloerverwarming, waarvan een 8-tal van 100 meter en enkele kleinere. Op zich geen probleem om in het huis voldoende warm te krijgen, maar wat ik vreemd vind is dat het verschil tussen de aanvoer en retourtemperatuur maar twee graden is.
Daarenboven warmt onze ketel vaak op tot een 35-tal graden en de mengkraan toppt dit met koud water steeds af tot een aanvoertemperatuur van een 28-tal graden.
Het voetpunt 25 graden is en het eindpunt 45 graden.
Het debiet van de grootste kring (100 meter) is maximaal, die van de kleinere kringen wat minder.
Technische oorzaken en oplossingen
De mengkraan is er - werd me verteld - omdat het een systeem is met vloerverwarming en radiatoren.
De beste oplossing is natuurlijk ketel rechtstreeks op vv; nu moet ketel een temperatuur maken en wordt de echte vv aanvoertemperatuur door de mengkraan gemaakt.
Zonder mengkraan zou vandaag de ketel 28°C maken ipv 35°C (en dus zuiniger werken).
De mengkraan kan de configuratie ingewikkelder maken en dergelijke effecten veroorzaken.
Pendelen van de ketel kan optreden bij sommige installaties, wat leidt tot een hogere aanvoertemperatuur.
Een installateur kan door juiste verliesberekeningen en aangepaste dimensioneringen dit voorkomen.
Een goede aanpak is waterzijdig inregelen zodat alle radiatoren dezelfde retourtemperatuur krijgen en de delta T tussen aanvoer en retour rond circa 20°C ligt.
Praktische controles en stappenplan
Controleer - in meerdere seizoenen en op meerdere momenten van de dag - het functioneren van de regeling(en) van de cv-installatie.
Een eerste indicatie verkrijg je door de temperatuur van het cv-water te controleren. Controleer - indien aanwezig - ook de data die de cv-regelapparatuur weergeeft.
Stel vast wat de buitentemperatuur is; bij hogere buitentemperaturen is vaak geen stook nodig.
Stel een passende binnentemperatuur in volgens gebruik en tijdschema's (bijvoorbeeld vertrek- en kantooruren).
Bij waterzijdig inregelen wordt de maximale doorstroomopening van een radiator ingesteld zodat iedere radiator de juiste hoeveelheid water krijgt.
Methoden van waterzijdig inregelen
Temperatuurmethode is de eenvoudigste en kan door een handige doe-het-zelver worden uitgevoerd met eenvoudige gereedschappen.
Vóórinstelmethode is gebaseerd op leidingnetberekening en kenmerken van radiatoren, maar kan bij bestaande bouw lastig zijn.
Ultrasoonmethode gebruikt geavanceerde meetapparatuur voor nauwkeurige afstelling, maar vergt veel werk.
Dynamisch waterzijdig inregelen maakt gebruik van speciale ventielen die zichzelf aanpassen aan veranderingen in de installatie.
Kosten en besparingen
Wat kost waterzijdig inregelen van de cv-installatie? De totale kosten liggen vaak tussen de €800 en €1.200 voor een gemiddelde woning.
De kosten voor zelf doen zijn lager; er bestaan ook kant-en-klare inregelkits.
De voordelen zijn onder meer een tot 15% besparing op gas, betere verdeling van warmte, minder geluiden en een langere levensduur van de ketel.
Tips en aanvullende overwegingen
Zorg voor tijdige en correcte afstelling van de cv-regeling en de pomp. Een te hoge pompsnelheid kan leiden tot onvoldoende warmteafgifte via radiatoren.
Modulerende ketels gedragen zich beter wanneer radiatoren waterzijdig zijn ingeregeld; anders blijft de ketel mogelijk pendelen.
Bij lagere aanvoertemperaturen kan condensatie in HR-ketels meer warmte teruggeven, mits de retourtemperatuur voldoende laag blijft.
Radiatorventilatoren of vloerverwarming op lage temperatuur kunnen helpen om efficiënter te verwarmen.
Belangrijk: raadpleeg altijd een vakbekwame installateur voor ingrepen aan gasgestookte systemen en laat indien mogelijk de totale installatie proefdraaien en afstellen door een specialist.