Bij de aanleg van bestrating, zoals tuintegels of klinkers, is het invegen van zand een cruciale stap om de stabiliteit en duurzaamheid van de bestrating te waarborgen. Het juiste zand zorgt ervoor dat de tegels goed vast blijven liggen, voorkomt onkruidgroei en zorgt voor een stevige ondergrond. Invegen houdt in dat je zand over de gelegde bestrating strooit en het vervolgens met een bezem tussen de voegen veegt. Er zijn verschillende soorten zand die je kunt gebruiken voor het invegen van tegels. De keuze hangt af van de specifieke situatie en het type bestrating dat je hebt.

Verschillende soorten zand voor bestrating
Er zijn diverse soorten zand beschikbaar met elk hun eigen specifieke toepassingen. Het is belangrijk om te weten wat de verschillen zijn en waarvoor ze geschikt zijn, met name in relatie tot voegmortel en het invegen van bestrating.
Metselzand (Scherp zand)
Metselzand, ook wel scherp zand genoemd, kenmerkt zich door zijn hoekige vorm en hardheid. Deze eigenschappen maken het zand sterk en geschikt als basis voor diverse toepassingen:
- Basis voor metselspecie.
- Productie van zandcement of betonmortel.
- Aanleggen van een zandbed voor bestrating, wat zorgt voor goede drainage en het verlaagt de kans op witte kalkaanslag op stenen.
- Vullen, aanvullen en ophogen van oppervlakken.
Metselzand is verkrijgbaar in zakken van 25 kg.
Speelzand
Speelzand is speciaal behandeld (extra gefilterd en gezeefd) om vrij te zijn van onzuiverheden. Hierdoor is het veilig voor kinderen en wordt het voornamelijk toegepast:
- In zandbakken.
- Onder speeltoestellen als valondergrond.
Speelzand is waterdoorlatend, wat wateroverlast in een zandbak minimaliseert. Het is verkrijgbaar in zakken van 25 kg.
Brekerzand (Inveegzand)
Brekerzand, ook bekend als inveegzand, is een gebroken, grof zand dat ideaal is voor het invegen van bestrating. De kleine steentjes met hoekige vormen zorgen voor stabiliteit en een goede waterdoorlatendheid. Toepassingen:
- Invegen van bestrating, met name voor het vullen van grove voegen van stenen of klinkers.
- Als onderlaag onder gebakken klinkers.
- Kan ook gebruikt worden voor het creëren van een stabiele ondergrond onder het straatwerk om verzakking te voorkomen.
Brekerzand is een restproduct van gebroken natuursteen en dankzij de mix van fijne en grove korrels heeft het een uitstekende drainerende werking en hoge haakweerstand.

Inveegsplit (Voegsplit)
Inveegsplit is een product dat bestaat uit kleine steentjes (tot circa 3 mm) en wordt gebruikt voor het vullen van bredere voegen en kieren tussen bestratingselementen. Het fungeert als voegvulling en kan onkruidgroei tegengaan. Het is leverbaar in verschillende kleuren en formaten, waardoor het een passende uitstraling kan creëren die past bij de bestrating of de tuin. Inveegsplit wordt samen met brekerzand vaak gekozen voor grotere oppervlaktes.
Voegmortel
Voegmortel wordt gebruikt om de voegen tussen de stenen permanent op te vullen, wat verschuiving en beweging van de bestratingselementen voorkomt. Het draagt bij aan de algehele esthetiek en netheid van de bestrating. Een groot voordeel is dat het zeer onkruidwerend is en tegelijkertijd waterdoorlatend blijft. Het nadeel kan de prijs zijn, zeker voor grote oppervlaktes.
- Voorkomt verschuiving en beweging van bestrating.
- Onkruidwerend en waterdoorlatend.
- Verkrijgbaar in kant-en-klare varianten of zelf samen te stellen met cementkleurstof voor de gewenste kleur.
Voegzand
Voegzand is een bijzonder fijn zand (korrelgrootte 0 - 1 mm) met een lichtbruine kleur, schoon en vrij van steentjes. De fijne structuur maakt het ideaal als toeslagmiddel voor het samenstellen van voegspecie. Hoe fijner het zand, hoe dichter de voeg wordt, wat de voeg minder vatbaar maakt voor weersomstandigheden. Naast het maken van voegspecie, is voegzand ook perfect te gebruiken voor het opvoegen van terrastegels, kasseien en klinkers.
Voegzand is verkrijgbaar in zakken van 25 kg, halve big bags (0,5 m3) of hele big bags (1 m3).
Lommelzand
Lommelzand heeft een korrelgrootte van 0 tot 2 mm en vormt de basis voor mortel om te metselen, voegen of stabilisé te maken.
Chapezand
Chapezand is grof rivierzand met een korrelgrootte van 0/4 mm en wordt gebruikt om zelf cementdekvloeren te maken, waar direct een vloerbedekking op kan komen.
Rivierzand
Rivierzand is geschikt voor diverse toepassingen, zoals het maken van metselmortel, een boordsteenbedding, stabilisatielaag of fundering voor terrassen en tuinhuizen.
Wit zand (Straatzand, Vulzand)
Wit zand, ook wel bekend als straatzand, vulzand of ophogzand, wordt gebruikt voor het ophogen van tuinen en het creëren van een schone basis voor bestrating. Voor een terras is ongeveer 10 cm nodig, onder een oprit 20 cm in combinatie met gebroken puin of grind. Na het leggen van de bestrating, worden de voegen gevuld met voegzand om de bestrating vast te leggen.
Zilverzand (Kwartszand, Witzand)
Zilverzand, ook wel kwartszand of witzand genoemd, is een fijn gewassen zand met een korrelgrootte van 0,2 tot 0,5 mm. Het is ideaal voor smalle voegen (vanaf 1 mm) tussen tuintegels zonder afstandhouders. Het zand blijft los, maar vormt door zijn fijne structuur een stabiele voegvulling die voorkomt dat tegels tegen elkaar schuren. Water kan door het zand wegstromen, wat belangrijk is voor de afwatering.

Het proces van straatwerk voegen
Het creëren van straatwerk voegen met behulp van de verschillende zandsoorten en mortels is een gestructureerd proces:
- Voorbereiding: Zorg ervoor dat de ondergrond goed is voorbereid en vlak.
- Invegen: Strooi het gekozen zand of voegmiddel over de bestrating en veeg het met een bezem zorgvuldig tussen de voegen.
- Aantrillen: Tril de bestrating eventueel aan met een trilplaat om het zand goed te laten zakken.
- Afdichting (bij voegmortel): Breng voegmortel aan met een trekker, werk het intensief in de voegen en gebruik veel water tijdens het proces. Aandrukken kan met een voegenroller of voegspijker. Na 5 minuten de resten met een bezem verwijderen.
Het is belangrijk om de voegen regelmatig te controleren en indien nodig aan te vullen. Na verloop van tijd kan zand wegspoelen of inklinken.
Specifieke toepassingen en overwegingen
Polymeerzand
Polymeerzand is een mengsel van fijn zand en een hoogwaardig polymeer bindmiddel. Het biedt diverse voordelen:
- Onkruidwerend: Het bindmiddel zorgt voor een dichte voeg die onkruidgroei voorkomt.
- Stabiliteit en duurzaamheid: Creëert een stevige en duurzame ondergrond, wat de kans op verzakkingen vermindert.
- Waterdoorlatendheid: Laat water gemakkelijk door, waardoor plassen op het oppervlak worden voorkomen.
- Flexibiliteit: Past zich aan natuurlijke bewegingen in de ondergrond aan.
- Esthetisch aantrekkelijk: Zorgt voor uniforme voegen en een strak uiterlijk.
- Milieuvriendelijk: Minimaliseert het gebruik van chemicaliën voor onkruidbestrijding.
- Eenvoudige toepassing: Gelijkmatig verspreiden, in de voegen borstelen en besproeien met water om het bindmiddel te activeren.
- Onderhoudsarm: Minimaal onderhoud door onkruidwerende eigenschappen.
Polymeerzand is geschikt voor diverse bestratingstoepassingen zoals terrassen, patio's, tuinpaden, opritten, zwembadomgevingen, openbare plaatsen en commerciële bebouwing. De uithardingstijd is meestal enkele uren, waarna het beloopbaar is.

Gator voegzand (Polymeer voegzand)
Gator voegzand is een polymeer voegzand dat na bevochtiging uithardt tot een flexibele voeg die onkruid en mieren tegenhoudt. Het is ideaal voor tegels met afstandhouders (voegen van minimaal 1,5 mm). De flexibele voeg voorkomt scheuren bij temperatuurwisselingen. Het is verkrijgbaar in diverse kleuren (antraciet, grijs, beige) en een zak van 20 kg dekt ongeveer 10 tot 15 m².
Verschil tussen voegzand en gewoon zand
Niet elk zand is geschikt als voegzand. Bouwzand of ophoogzand bevat vaak leem en organische delen die uitspoelen, waardoor voegen verzakken. Speelzand is te grof voor smalle voegen. Speciaal voegzand heeft een consistente korrelgrootte zonder vervuiling. Polymeer voegzand bevat extra bindmiddelen voor permanente stabiliteit, terwijl gewoon straatzand sneller wegspoelt. De investering in goed voegzand betaalt zich terug in onderhoudsgemak en een langere levensduur van de bestrating.
Hoe leg je zelf bestrating aan? | Stappenplan | Tuinplezier
Welk zand voor welke toepassing?
De keuze voor het juiste zand voor voegen hangt af van de breedte van de voeg, het type bestrating en persoonlijke voorkeur:
- Brede voegen (vanaf 3 mm): Brekerzand, inveegsplit, voegmortel, WS SmartSand, Nocostorm.
- Smalle voegen (vanaf 1 mm, zonder afstandhouders): Zilverzand, klapzand (zeefzand).
- Tegels met afstandhouders: Gator voegzand (polymeer voegzand).
- Algemene vulling en onderlaag: Metselzand, ophoogzand, vulzand, rivierzand.
- Veilig spelen: Speelzand.
Het is cruciaal om de juiste zandsoort te kiezen om een stabiele, onkruidvrije en fraai afgewerkte bestrating te garanderen.
tags: #welk #zand #voor #voegmortel